ትምህርት ሚኒስቴር ከጠመመ፣ ወደ “የኔታ” ብንመለስ ይሻላል፤ ጥንታዊው የቤተ ክርስቲያናችን “የንባብ ቤት” ትምህርት ተመራጭነት

  • የንባብ ትምህርት፥ ፊደል በአግባቡ በመለየት ወደ ቃላትና ወደ ዐረፍተ ነገር ወይስ…
  • ተማሪዎች፥ አንብበው መገንዘብ የማይችሉ፣ “የዘመናዊ ማይምነት” ሰለባ እየኾኑ ነው
  • የኔታዎችን ፈልገን፣ ልጆችን ፊደል እናስተምር ወይም በፊደል ገበታ እናለማምዳቸው

*                          *                       *fidel-gebeta-and-yeneta

ትምህርት ሚኒስቴር ከጠመመ፣ ወደ “የኔታ” ብንመለስ ይሻላል!

(አዲስ አድማስ፤ ዮሐንስ ሰ.፤ የካቲት 18 ቀን 2009 ዓ.ም.)

የጨነቀው ብዙ ቢያወራ አይገርምም። ተማሪዎች፥ አንብበው መገንዘብ የማይችሉ፣ “የዘመናዊ ማይምነት” ሰለባ እየኾኑ ነው። “ቢላዋ” የሚለውን ቃል “ካራዋ” ብሎ ማንበብ፤ “Dog” የሚለውን ቃል “Cat” ብሎ ማንበብ፣ … ይኼ ዐዲስ ዓይነት ማይምነት ነው፡፡

ወደ የኔታ የመመለስ ሐሳብ፣ ለቀልድ ለዋዛ የተነገረ አይደለም። ከትልቅ ጥናት የተገኘ “የመፍትሔ ሐሳብ” ነው። በንባብ ችሎታ ዙሪያ፣ በኢትዮጵያ የተካሔደውን ትልቁን ጥናት ማየት ትችላላችኹ። (በትምህርት ሚኒስቴር እና በዩ.ኤስ.ኤ.አይ.ዲ ትብብር በ2002 ዓ.ም. የተካሔደ ጥናት)።

አኹን ደግሞ የባሰ ተስፋ አስቆራጭ ሐሳብ መጥቷል። “የዛሬ ልጆች፣ ት/ቤት ገብተው፣ የማንበብ ችሎታ ያዳብራሉ” ብለን እንዳንጠብቅ ተነግሮናል። ከበርካታ ትውልዶች በኋላ ነው፣ ማንበብ የሚችል ትውልድ የሚመጣው፤ ተብሏል። (ይኼ ትኩስ የጥናት ሪፖርት ነው – በ2008 ዓ.ም. በዩ.ኤስ.ኤ.አይ.ዲ እና በትምህርት ሚኒስቴር ትብብር የተካሔደ ጥናት)፡፡

በሌላ አነጋገር፣ ይኼ “ዘመናዊ ማይምነት”፣ ለበርካታ ዓመታት መፍትሔ ሳያገኝ ይቀጥላል እንደማለት ነውና በጸጋ መቀበል ሊኖርብን ነው። ምን ተሻለ? የኔታዎችን ፈልገን፣ ልጆችን ፊደል እናስተምር፤ ወይም የፊደል ገበታ ገዝተን እናለማምዳቸው።

በቅንነት ለሚያገናዝብ ሰው፣ ነገርዬው ውስብስብ አይደለም። በጥቅሉ፣ ኹለት ዓይነት “የንባብ ማስተማሪያ ዘዴዎች” አሉ። አንደኛው ዘዴ፣ ከፊደላት ወይም ከሆሄያት የሚጀምር ትምህርት ነው – ፊደልን በአግባቡ በመጨበጥ፣ ወደ ቃላትና ወደ ዐረፍተ ነገር እያደገና እየሰፋ ይቀጥላል (phonics ይሉታል)።

ሌላኛው ዘዴ፣ ከዐረፍተ ነገር ወይም ከቃላት ነው፣ የንባብ ትምህርትን የሚጀምረው (whole language ይሉታል)። ተማሪዎች፣ ፊደላትን ለይተው ሳያውቁ፣ በቀጥታ ወደ ንባብ እንዴት መግባት ይችላሉ? ያው፣ በሺሕ የሚቆጠሩ ቃላትን እንደ ሥዕል ለመሸመደድ ይገደዳሉ። በዚኽም ነው፣ እስከ ዛሬ ያልነበረ፣ ዐዲስ ዓይነት “ዘመናዊ ማይምነት” ሲስፋፋ የሚታየው።

አንድ የሥራ ባልደረባዬ የታዘበውን ምሳሌ ልጥቀስላችኹ፡- “ቢላዋ” የሚለውን ቃል፣ “ካራይ” ብሎ የማንበብ ችግር አጋጥሟችኹ ያውቃል? ከቅርብ ጊዜ ወዲኽ እየተስፋፋ የመጣ ዐዲስ ዓይነት የንባብ ችግር ነው።

አዎ፣ በአግባቡ ማንበብ የምንችል ሰዎች፣ እንዲኽ ዓይነት የንባብ ስሕተት ሲያጋጥመን፣ግራ እንጋባ ይኾናል፤ ግን፣ አስቡት፡፡ ተማሪዎች ፊደል ላይ የተመሠረተ ንባብ ካልተለማመዱ… በዚያ ላይ፣ ከፊደል ጋራ እንዳይቀራረቡ፣ የዘመኑ የትምህርት ዘዴ ጋሬጣ ከኾነባቸው፣ ሌላ አማራጭ የላቸውም። እያንዳንዱን ቃል እንደ ሥዕል ለመሸምደድ፣ አልያም በግምት እንዲሞክሩ ነው፤ ሸክም የሚጫንባቸው። እንዴት መሰላችኹ? “ለማ” የሚለውን ቃል በልምምድ ማንበብ ቻላችኹ እንበል፡፡ “ማለ” የሚለውን ቃል ግን ማንበብ አትችሉም፡፡ ይህንንም መሸምደድ አለባችኹ፡፡ በርግጥ ከትንሽ ጊዜ በኋላ፣ “ለማ” እና “ማለ” ይምታታባችኋል፡፡ አዲስ የንባብ ቀውስ ተፈጠረ ማለት ነው።

ድሮ ድሮ፣ የንባብ ስሕተት አይከሠትም ነበር እያልኩ አይደለም። ይከሠታል። በተለይ የፊደል ትምህርት ላይ ደከም የሚሉ ተማሪዎች ይሳሳታሉ። አኹን ግን፣ ስሕተት የሚከሠተው በኹሉም ላይ ኾኗል – በጎበዝ ተማሪዎችም ላይ ጭምር። የፊደል ትምህርት እንደ ነውር ስለተቆጠረ፣ ኹሉም ተማሪዎች ላይ ድክመት ይፈጠራል።

ተማሪዎች ከፊደል ዕውቀት እንዲርቁ ባስገደድናቸው ቁጥር፣ ንባብ እንደ ቅዠት ይኾንባቸዋል፡፡ ቃላትን ለማንበብ የሚሞክሩት በፊደላት ላይ በመመሥረት ሳይኾን፣… በስሜት በመመራት ይኾናል – በስሜትና በግምት! እንዴት በሉ።

“ቢላዋ” የሚለውን ጽሑፍ ሲያዩ፣… ነገርዬው፣ ከስለት ጋራ የተያያዘ ነገር እንደኾነ ይሰማቸዋል። የስሜት ጭምጭምታ ልትሉት ትችላላችኹ። ቃሉ፣ ከስለት ጋራ እንደሚዛመድ፣ በደምሳሳው፣… በስሜት ደረጃ ያስታውሳሉ። በዚኽም ምክንያት፣ አንዳንዶቹ ተማሪዎች፣ “ምላጭ” ብለው ሊያነብቡት ይችላሉ። ንባብ ማለት… የስሜት፣ የግምትና የጭምጭምታ ጉዳይ እንዲኾንባቸው አድርገናላ። ሌሎች ተማሪዎች ደግሞ፣ “ካራ” የሚለው ቃል ብልጭ ይልላቸዋል። ግን፣ ድምፁ ትንሽ ያጥርባቸዋል። ምን ይሻላል? የኾነ ድምፅ በመጨመር ሊያስረዝሙት ይጥራሉ… “ካራይ”፣ “ካራው”፣ “ካራዋ”… ብለው ያነብቡታል።

እንዲኽ ዓይነት የንባብ ችግር፣ ዛሬ በዘመናችን የተፈጠረ ዐዲስ ችግር ነው – ተማሪዎችን ከፊደል በሚያራርቅ አዲስ የማስተማሪያ ዘዴ አማካይነት የተፈጠረ! …(የማስተማሪያ ዘዴ ሳይኾን የማደናገሪያ ዘዴ ብትሉት ይሻላል።)

… በሌሎች አገራትም፣ ተመሳሳይ ቀውሶችን አስከትሏል። አሜሪካ ውስጥ፣ ይኼው “የማስተማሪያ ዘዴ”፣ ከ20 ዓመታት በፊት በተስፋፋበት ወቅት፣ ምን ዓይነት ችግር እንደተፈጠረ ለማየት አንድ ኹለት ምሳሌዎችን ብቻ ተመልከቱ – (COGNITIVE SCIENCE Vol 23/4 ገጽ 548)።

Cat የሚለውን ቃል Cot ብሎ የማንበብ ችግር፣ ዐዲስ አይደለም። ድሮም የነበረ ነው። ነገር ግን፣ ይኼ የድሮ ችግር፣ በአዲሱ የማስተማሪያ ዘዴ ሳቢያ፣ ተባብሷል። ነገር ግን፣ አዲስ የንባብ ችግሮችም ተፈጥረዋል። ከፊደል ጋራ እንዲጣላ የተደረገ ተማሪ፣ ፊደሎች ላይ በመመሥረት፣ ማንበብ ስለማይችል፤ ጽሑፍንና ንባብን አራምባና ቆቦ ያደርጋቸዋል። Cat የሚለውን ጽሑፍ ሲያይ፣ በደፈናው እንዴት እንደሚነበብ ለማስታወስ ይሞክራል። ትንሽ ትንሽ ትዝ ይለዋል። ቃሉ፣… ከእንስሳ ጋራ የተገናኘ ሳይኾን አይቀርም። በዚኽች የስሜት ጭምጭምታ እየተመራ፣ በግምት ለማንበብ ይሞክራል፡፡ dog ብሎ ያነብበዋል።

Sympathy የሚለውን ጽሑፍ፣ Orchestra ብሎ ማንበብስ? እንዲህ ዓይነት ስሕተት እንዴት ሊፈጠር እንደሚችል አስቡት። ፊደል የተማረ ሰው፣… እንዲኽ ዓይነት ስሕተት አይሠራም፡፡ በዘመናዊው የትምህርት ዘዴ ከፊደል ጋራ ተራርቆ፣ ቃላትንና ዐረፍተ ነገራትን እንዲማር የተፈረደበት ልጅ ግን፣ ለእንዲኽ ዓይነት ቀውስ ይዳረጋል። Sympathy የሚለው ጽሑፍ Symphony ከሚለው ጽሑፍ ጋራ በመልክ ይመሳሰልበታል፡፡ … “ይህን ጽሑፍ የኾነ ቦታ ዐውቀዋለኹ” የሚል የስሜት ጭምጭምታ ይፈጠርበታል፡፡ … ከሙዚቃ ጋራ የተያያዘ ቃል ሳይኾን አይቀርም ብሎ ይገምታል። ኦርኬስትራ ደግሞ ሙዚቃ የሚጫወት ቡድን ነው። Orchestra ብሎ ያነብበዋል። በቃ፣ ንባብ ማለት… በስሜት የሚመራ የግምት ሙከራ ኾኖ ዐረፈው።

ይህን ስል፣ ደረቅ ስድብ እየሰነዘርኩ ሊመስል ይችላል። ግን፣ አይደለም። ከፊደል ጋራ የሚያጣላ የትምህርት ዘዴ፣ በፍጥነት እንዲስፋፋ በመሪነት የሚቀሰቅሱ ሰዎች ራሳቸው፣ ይህን አይክዱትም። እንዲያውም በኩራት ነው የሚናገሩት – ንባብ ምን እንደኾነ ሲገልጹ፡- “psycho linguistic guessing game” ይሉታል – (The Dyslexia Debate፤ Julian G. Elliott፤ Cambridge University፤ 2014፤ ገፅ 125)።
ጽሑፍን ማንበብ፣… በስሜት የሚመራ የግምት ጨዋታ እንዲኾን ማድረግ፣ … እናም በዚኽ መኩራት?

እነርሱ ቢኮሩበትም እንኳ፣… ውጤቱ ግን፣ ለብዙ ሕፃናት ትልቅ ጠባሳ፣ ለብዙ ወላጆች ደግሞ በጣም አስደንጋጭ ኾኖባቸዋል። ለዚኽም ነው፤ ይኼ ከፊደል ጋራ የሚያጣላ የትምህርት ዘዴ፣ ከዛሬ 20 ዓመት ወዲኽ፣ በምድረ አሜሪካና በአውሮፓ፣ “ዓይንኽን ለአፈር!” ተብሎ የተተወው። ተማሪዎችን እያደናገረ ለማይምነት ሲዳርጋቸው ታይቷላ። ግን መሔጃ አላጣም። እንደ ኢትዮጵያ ወደመሳሰሉ የአፍሪቃ ሀገራት ተሸጋግሯል።
በዚኽም የተነሣ በአሜሪካ፣ ከ3ኛ ክፍል ተማሪዎች መካከል፣ 90 በመቶ ያኽሉ፣ ጽሑፍን አቀላጥፈው ያነብባሉ – በደቂቃ፣ ከ50 ቃላት በላይ የማንበብ ችሎታ አላቸው።

እንደ ኢትዮጵያ በመሳሰሉ ሀገራት ግን፣ ጽሑፍን አቀላጥፈው ሊያነብቡ ይቅርና፣ ዝቅተኛውን ደረጃ ለማሟላት የሚችሉ ተማሪዎች፣ 10 በመቶ አይኾኑም። 90 በመቶ ያኽሎቹ ተማሪዎች በደቂቃ 30 ቃላት ማንበብ አይችሉም፡፡ በሌላ አነጋገር፣ ጽሑፍ አንብበው መረዳት አይችሉም፡፡ ትምህርት ላይ በመመራመር የሚታወቁት Dr. Helen Abadzi እንደሚሉት፣ በደቂቃ ከ45 ቃላት በላይ ማንበብ የማይችል ተማሪ፣ አንብቦ መረዳት አይችልም፡፡ ይኼ ነው፣ “ዘመናዊ ማይምነት”፡፡

maxresdefault3ለዚያውምኮ፣ ከእንግሊዝኛ ቋንቋ ጋራ ሲነጻጸር፣ የአማርኛ ጽሑፍ፣ ለንባብ በጣም የተመቸ ነው። አማርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ትግርኛ፣ … ሌሎቹም ቋንቋዎች ለንባብ ይመቻሉ፡፡ … በንግግር ድምፅ እና በጽሑፍ መካከል፣ ብዙ የሚያምታታ ነገር የላቸውም። የእንግሊዝኛን ያኽል፣ አያምታቱም። እናም፣ ለንባብ ትምህርት ይመቻሉ። ለዚኽም ነው፣ በእንግሊዝኛ ላይ የምናየው “የስፔሊንግ” ውድድር፣ በአማርኛ ብዙም ትርጉም የማይኖረው። ፊደል ያወቀ ሰው፣ በንግግር የሚሰማቸውን ቃላት ወደ ጽሑፍ መቀየር፣… ወይም በፊደላት መግለጽ አይከብደውም። የፊደል ትምህርትን እንደ ክፉ በሽታ የሚያንቋሽሽ የማስተማሪያ ዘዴ ተግባራዊ ሲደረግ ግን፣ የጽሑፍንና የንግግር ድምፆችን ያጣላቸዋል፡፡ እስከ አኹን ያልነበረ አዲስ በሽታ ጎትቶ ያመጣል፤ ዘመናዊ ማይምነትን ይፈጥራል።

ጥፋቱ ይበልጥ አሳዛኝ የሚኾነው ደግሞ፣ 1ኛ እና 2ኛ ክፍል ላይ በአግባቡ ማንበብን አለመማር ማለት፣… የዕድሜ ልክ ጠባሳ እንደማለት መኾኑ ነው። በልጅነት ጊዜ፣ በቀላሉ የሚጨበጥ የንባብ ችሎታ፣ ዕድሜ በጨመረ ቁጥር፣ በጣም አስቸጋሪና አታካች ሸክም እየኾነ ይሔዳል። በሌላ አነጋገር፣ የሚሊዮን ሕፃናት የወደፊት ሕይወት ላይ ነው፣ እየተጫወቱ ያሉት – ትምህርት ሚኒስቴር እና ዩ.ኤስ.ኤ.አይ.ዲ።

አስገራሚው ነገር፣ መፍትሔው ቀላል መኾኑ ነው – መፍትሔው፣ ፊደልን በአግባቡ ማስተማር ነው – በቃ! ትምህርት ሚኒስቴር፣ ዩ.ኤስ.ኤ.አይ.ዲ እና ሌሎቹ ርዳታ ለጋሾች፣ ከፊደል የሚጀምር ትምህርትን የማይፈቅዱ ከኾነስ? አማራጭ ከጠፋ፣ … ጥንታዊውን የ“የኔታ” የፊደል ትምህርት ማበረታታት ይሻላል ይላል – የ2002ቱ ሰፊ ጥናት።

…children are not fluent at letter identification after 2 years of schooling… This provides support for the types of church schools that Ethiopia has had in abundance in earlier times and that ensured children mastered the fidel…

ምናለፋችሁ፤ በየኔታ ዘመን፣ የፊደል ችግር አልነበረም። አኹን የምናየው የፊደል ችግር፣ የድሮውን እንድንናፍቅ የሚገፋፋ ነው።) Ethiopia Early Grade Reading Assessment; Data Analytic Report; August 31, 2010፣ ገጽ 31 (ሪፖርቱን የትምህርት ሚኒስቴር ድረ-ገጽ ላይ ልታገኙት ትችላላችኹ።

መልእክቱ ግልጽ ነው። “የንባብ ትምህርትን በቃላትና በዐረፍተ ነገር እንጀምራለን” እያላችኹ በስካር መንፈስ መደናበርን በመተው፤ ፊደልን በቅጡ በማስተማር ብትጀምሩ፣ ጥሩ መፍትሔ ይኾንላችኋል የሚል ነው መልእክቱ።

ጥሩ ምክር ነበር፡፡ ምን ዋጋ አለው? ሰሚ ጠፋ፡፡ ይኼውና፣ ከ2002 ዓ.ም ወዲህ 6 ዓመታት አልፈዋል። ግን ትምህርት ሚኒስቴርም ኾነ፣ ርዳታ ለጋሾቹ እነ ዩ.ኤስ.ኤ.አይ.ዲ፣ የፊደልን ትምህርት እርም እንዳሉ ናቸው – እንደ ጠላት ነው የሚያዩት። በዚኽ ከቀጠሉ ደግሞ፣ ዘመናዊ ማይምነት ይባባስ እንደኾነ እንጂ፣ ይሻሻላል ብሎ መጠበቅ፣ ቂልነት ይኾናል። ይህንንም የሚክዱት አይመስልም፡፡

በአዲሱ የጥናት ሪፖርት ውስጥም፣ በተስፋ-ቢስነት ዘመናዊ ማይምነትን በጸጋ እንድንቀበል የሚያግባባ መልእክት አቅርበውልናል። የንባብ ችሎታን በአገር ደረጃ ሲሻሻል ለማየት የሚፈልግ ሰው፣ ብዙ ዓመታትን መጠበቅ እንደሚኖርበት ይጠቅሳል – አዲሱ ሪፖርት። (Early Grade Reading Assessment (EGRA) in Three Mother Tongues; Data Analytic Report; April 13, 2016፡፡) ትውልድ አልፎ፣ ሌላ ትውልድ እስኪተካ ድረስ መጠበቅ አለብን?

የማስተማሪያ ዘዴን በመቀየር፣ የትምህርት ይዘትን በማሻሻል፣ የመማሪያ መጻሕፍትን በማቅረብ፣… የተማሪዎችን የንባብ ችሎታ ማሻሻል አይቻልም በማለት ቁርጡን ይነግረናል – ተስፋ ቢሱ ሪፖርት። “ትውልድ አልፎ ትውልድ እስኪተካካ ድረስ ጠብቁ እንጂ፤ የፊደል ትምህርትን አልደግፍም” እንደ ማለት ነው።

እና ምን ይሻላል? ትምህርት ሚኒስቴር እና ዩ.ኤስ.ኤ.አይ.ዲ ከጠመሙ፣ ምን ብናደርግ ይሻላል? አያችሁ፤ … ወደ የኔታ መመለስ የሚለው ሐሳብ … ቀልድ አይደለም፡፡ ልጆችን ከፊደል ጋራ አስተዋውቀው፣ የንባብን መሠረት የሚያስጨብጡ የኔታዎችን በጊዜ ብታፈላልጉ ይሻላል። ካልኾነም፣ የፊደል ገበታን በማዘጋጀት፣ ልጆችን ቤት ውስጥ ማስተማር!

የሥ/አስኪያጁ ጎይትኦም ያይኑ የድለላ አመራር: በድብቅና በጥድፊያ ያስወሰነው የአ/አበባ አድባራት አለቆች ምደባና ዝውውር በቋሚ ሲኖዶሱ ጸደቀ

  • በኑፋቄና ምዝበራ፥ ሰበካ ጉባኤንና ሰንበት ት/ቤትን ያዳከሙና ያፈረሱም በዕድገት ተዛውረዋል
  • በጡረታ መሰናበት ባለባቸው አለቆች፥ በጎሳና ጥቅመኝነት ላይ የተመሠረተ አድልዎ ተፈጽሟል
  • መካተትና መገምገም የሚገባቸው አለቆች እያሉ፣ በ6 ወራት ውስጥ ዳግመኛ የተዛወሩ አሉበት፤

*                     *                     *

  • ቀራቢ አለቆችና የጽ/ቤቱ ሓላፊዎች ባመቻቹት ድለላ፣ በየዝውውሩ ከ50- 200ሺ ብር ተከፍሏል
  • የሥ/አስኪያጁን ተገዳዳሪዎች አንሥቶ ሌሎችን በማሸማቀቅ፣ ከጥቂቱም በመደበቅ የተወሰነ ነው
  • በምልኣት ሳይተችና ሳይገመገም በቶሎ እንዲጸድቅ፣ ፓትርያርኩ፥ ቋሚ ሲኖዶሱን ተጭነዋል

*                     *                     *

a-a-dio-placement-and-transfer-scandal

  • 27 አድባራትን ባካተተው የአለቆች ዝውውር፣ በአምስቱ አጥቢያዎች አዲስ ምደባ ተደር
  • የፍልውኃ መድኃኔዓለምና የቤቴል ቅ/ሚካኤል አለቆች ወደውጭ በመሔዳቸው የተተኩ ናቸው፤
  • ኹለት ሰባክያነ ወንጌል፣ ወደ አስተዳዳሪነት እንዲያድጉ ተደርጎ በእልቅና ተመድበዋል፤
  • ብዙዎቹ አለቆችነገ፣ ወደየተዛሩበት አጥቢያ አብያተ ክርስቲያን እንደሚገቡ ተገልጧል፤

 *                      *                     *

  • ወደ ደ/ገሊላ ቅ/ዐማኑኤል እና ወደ ፍልውኃ መድኃኔዓለም* የተዛወሩት አባ ናትናኤል እና ሠናይ ባያብል፥ በእምነት አቋማቸውና በተሐድሶአዊ ኑፋቄአቸው የሚጠረጠሩ ናቸው
  • ወደ አየር ጤና ኪዳነ ምሕረት፣ ወደ ሽሮ ሜዳ ቅ/ሥላሴና ወደ አውግስታ ቅ/ማርያም የተዛወሩት አባ ገብረ ሥላሴ ይርሳው፣ መልአክ መልኩና አባ በላይ በምዝበራ፣ ብክነትና ምግባረ ብልሹነት፣ ከፍተኛ ጥያቄና የሕዝብ ምሬት ለተነሣባቸው አለቆች ኹነኛ ማሳያ ናቸው!
  • ወደ ብሥራተ ገብርኤልና ወደ ጴጥሮስ ወጳውሎስ የተዛወሩት በጡረታ ሊሰናበቱ ሲገባቸው!
  • የደ/ጽጌ ቅ/ዑራኤል፣ የቦሌ መድኃኔዓለም፣ የእንጦጦ ኪዳነ ምሕረት፣… መካተት ሲገባቸው!

 *                     *                     *

 ዝውውር እና ምደባ የተፈጸመባቸው አድባራት ዝርዝር

 

  • የኮተቤ ቅዱስ ገብርኤል ወደ ጀሞ ፈለገ ዮርዳኖስ ቅ/ዮሐንስና ቅ/ማርያም፤
  • የጀሞ ፈለገ ዮርዳኖስ ቅ/ዮሐንስና ቅ/ማርያም ወደ ፍልውኃ መድኃኔዓለም፤
  • የፍልውኃ መድኃኔዓለም አለቃ ከኢትዮጵያ ውጭ ሔደዋል፤
  • የካራ መዝገበ ምሕረት ቅ/ፋኑኤል ወደ አስኮ ቅ/ገብርኤል፤
  • የአስኮ ቅ/ገብርኤል ወደ ጎፋ ቅ/ገብርኤል፤
  • የጎፋ ቅ/ገብርኤል ወደ እንጦጦ ቅ/ማርያም፤
  • የእንጦጦ ቅ/ማርያም ወደ ኮተቤ ቅ/ገብርኤል፤
  • የብሥራተ ገብርኤል ሰባኬ ወንጌል፣ በካራ መ/ምሕረት ቅ/ፋኑኤል እልቅና ተመድበዋል፤
  • የብሥራተ ገብርኤል ወደ ጴጥሮስ ወጳውሎስ፤
  • የጴጥሮስ ወጳውሎስ ወደ ሳሪስ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፤
  • የሳሪስ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ወደ የካ ቅ/ሚካኤል፤
  • የየካ ቅ/ሚካኤል ወደ ብሥራተ ገብርኤል፤
  • የአንቆርጫ ቅ/ገብርኤል ወደ ኮተቤ ኢያቄም ወሐና፤
  • የኮተቤ ኢያቄም ወሐና ወደ አውግስታ ቅ/ማርያም፤
  • የአውግስታ ቅ/ማርያም ወደ መካኒሳ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፤
  • የመካኒሳ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ወደ ደ/ፍሥሓ መካነ ሰማዕት ቅ/ቂርቆስ፤
  • የደ/ፍሥሓ መካነ ሰማዕት ቅዱስ ቂርቆስ አለቃ በጡረታ ተሰናብተዋል፤
  • በአንቆርጫ ቅ/ገብርኤል በቅጥር አዲስ ምደባ ተደርጓል፤
  • የድል በር መድኃኔዓለም ወደ ጽርሐ አርያም ቅ/ሩፋኤል
  • የጽርሐ አርያም ቅ/ሩፋኤል ወደ አየር ጤና ኪዳነ ምሕረት፤
  • የአየር ጤና ኪዳነ ምሕረት ወደ ደ/ገሊላ ቅ/ዐማኑኤል፤
  • የደ/ገሊላ ቅ/ዐማኑኤል አለቃ በጡረታ ተሰናብተዋል፤
  • የመ/ፓትርያርክ ቅ/ቅ/ማርያም ሰባኬ ወንጌል፣ በድል በር መድኃኔዓለም እልቅና ተመድበዋል፤
  • የሽሮ ሜዳ ቅ/ሥላሴ ወደ አፍሪቃ ኅብረት ቅ/ሚካኤል፤
  • የአፍሪቃ ኅብረት ቅ/ሚካኤል ወደ ሽሮ ሜዳ ቅ/ሥላሴ፤
  • የእንጦጦ መንበረ መንግሥት ቁስቋም ወደ ቃሊቲ ደ/ገነት ቁስቋም፤
  • የቃሊቲ ደ/ገነት ቁስቋም ወደ ቤቴል ደ/ኢዮር ቅ/ሚካኤል፤
  • የቤቴል ደ/ኢዮር ቅ/ሚካኤል ከኢትዮጵያ ውጭ ሔደዋል፤
  • በእንጦጦ መ/መ/ቁስቋም የደ/አፍሪቃ ሀ/ስብከት ሥ/አስኪያጅ-ነበር ተመድበዋል፤
  • የሃያት ጣፎ ቅ/ገብርኤል ወደ ቃሲም ቅ/ሥላሴ፤
  • የቃሲም ቅ/ሥላሴ ወደ ሃያት ጣፎ ቅ/ገብርኤል፤
  • የደሴ ሀ/ስብከት ሥራ አስኪያጅ ወደ ጎላ ቅ/ሚካኤል ተዛውረዋል፤
  • የጎላ ቅ/ሚካኤል አለቃ በጡረታ ተሰናብተዋል፡፡

*ማረሚያ፡- በቀደመው ዘገባ፥ በእምነት አቋማቸው ችግር ካለባቸው አለቆች በሚለው ነጥብ፣“ወደ ኮተቤ ቅ/ገብርኤል”  በሚል የተጠቀሰው፣ ወደ ፍልውኃ(ሃያት) መድኃኔዓለም ተብሎ እንዲታረም፤ ከይቅርታ ጋራ እንገልጻለን፡፡

የፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ ሥርዓተ ቀብር ተፈጸመ፤ “ልታይ ልታይ የማይሉ ነገር ግን ከሩቅ የሚታዩ አንጸባራቂ አባት ነበሩ”

  • የሕይወት ፍልስፍናቸው ሲጠቃለል፥ “ሳይሰማ የተነገረላቸው” የሚባሉ ናቸው፤
  • አርኣያነታቸውን በተግባር ያሳዩ፥ የተከበሩ አባት፣ መካሪ፣ ጓደኛ፣ መምህርና ወንድም ነበሩ፤
  • ከ150ሺሕ ብር በላይ የሚገመቱ 1ሺሕ 500 መጻሕፍትን ለኮሌጁ አበርክተዋል፤
  • ስለ ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅም የታሪክ መዝገብ ነበሩ፡፡

    *                     *                     *

professor-lule-melaku
ከግማሽ ምእት ዓመት በላይ በቤተ ክርስቲያናችን የነገረ መለኰት ኮሌጆች በማስተማርና በምርምር በማገልገል የኖሩት፥ የፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ የቀብር ሥነ ሥርዓት፣ ዛሬ ዓርብ፣ የካቲት 17 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል፡፡

ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ አቡነ ማትያስ፣ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ የቅድስት ሥላሴ እና የሰዋስወ ብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ ኮሌጆች ደቀ መዛሙርት፣ የቀድሞ ተማሪዎቻቸው፣ ወዳጅና ዘመዶቻቸው በተገኙበት በተፈጸመው የሽኝት ሥነ ሥርዓት፣ ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፥ በተፈጥሯቸው ልታይ ልታይ የማይሉ ነገር ግን አርኣያነታቸውን በተግባር ያሳዩ፣ ከሩቅ የሚታዩ አንጸባራቂና መካሪ አባት እንደነበሩ በቀድሞው ተማሪአቸው በተነበበው የሕይወት ታሪካቸው ተገልጿል፤ ይህንኑ የሚመሰክሩ ቅኔዎችም ተሰምተዋል፡፡

የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ የበላይ ሓላፊ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ጢሞቴዎስ፥ ገበሬ የተለያየ እህል ዘርቶ ዓለምን እንደሚመግበው፣ ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩም፣ እንደ እውነተኛ የዕውቀት ገበሬ ኾነው በሰዎች ጭንቅላት የዘሩት ኹሉ፣ በመንፈሳዊውም በዓለማዊውም የአገልግሎትና የሥራ መስኮች በርካታ ሞያተኞችን፣ ምሁራንንና የሥራ መሪዎችን ማፍራቱን ተናግረዋል፡፡

prof-lule-melaku-funeral
ብፁዕነታቸው አያይዘውም፣ ባሕታዊና ብሕትውና፥ በገዳም፣ በዱር፣ በጫካ፣ በበረሓ መጋደል ብቻ ሳይኾን፣ በከተማም እየኖሩ እንደሚቻል ያየነው፣ በፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ የታረመ አንደበትና አካሔድ ነው፤ “እግዚአብሔር የመሰከረላቸው ፍጹም ባሕታዊ ነበሩ፤” ብለዋል፡፡

“ሞት መንገዳችን ነው፤ በመጽሐፍ የተጻፈውን ሙዓለ ዘመን ያኽል ኖረው፣ እግዚአብሔር የፈቀደላቸውን ያኽል ሠርተው ተለይተውናል፤ ዕረፍተ ነፍስን ይስጥልን፤” በማለት ንግግራቸውን አብቅተዋል፡፡

*                     *                     *

የታላቁ የዕድሜ ልክ መምህር ዕረፍት
የፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ አጭር የሕይወት ታሪክ

ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፣ በ1925 ዓ.ም. በጎጃም ጠቅላይ ግዛት፣ በደብረ ማርቆስ አውራጃ፣ ማቻከል ወረዳ፣ በደብረ ጽባሕ ቅዱስ ዐማኑኤል ከተማ፣ ደልማ መድኃኔዓለም፣ ከአባታቸው ከሊቀ ጠበብት መልአኩ ትርፌ ይመር እና ከእናታቸው ከወ/ሮ ስመኝ ዓለሙ ንዋይ ተወለዱ፡፡

ዕድሜአቸው ለትምህርት እንደ ደረሰ፣ ከደብረ ጽባሕ ቅዱስ ዐማኑኤል ቤተ ክርስቲያን መምህር ዳዊት፣ ዜማና ለዲቁና የሚያበቃ ትምህርት ተምረው በወቅቱ ከነበሩት ግብጻዊ ሊቀ ጳጳስ ከብፁዕ አቡነ ቄርሎስ ዲቁና በመቀበል ቤተ ክርስቲያንን አገልግለዋል፡፡

ትውፊታዊውን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ትምህርት በዚኽ መልኩ ካጠናቀቁ በኋላ፣ በ1935 ዓ.ም. ወደ አዲስ አበባ በመምጣት፣ ከአጎታቸው የበኣታ ለማርያም ገዳም አስተዳዳሪ ከነበሩት ከሊቀ ሊቃውንት መሐሪ ትርፌ(በኋላ ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ፣ የጎንደር ጠቅላይ ግዛት ሊቀ ጳጳስ) ጋራ እየኖሩ፣ በዳግማዊ ምኒልክ መታሰቢያ ቤት በኣታ ለማርያም ገዳም ገብተው የአብነት ትምህርት ተከታትለዋል፡፡ በመቀጠልም፣ በ1936 ዓ.ም. ወደ ቅድስት ሥላሴ ት/ቤት ገብተው ዘመናዊ ትምህርት መከታተል ጀመሩ፡፡

በቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ትምህርት ቤት የሚሰጠውን ዘመናዊ ትምህርት ካጠናቀቁ በኋላ፣ በወቅቱ የሐረርጌ ጠቅላይ ግዛት ሊቀ ጳጳስ በነበሩት በብፁዕ አቡነ ቴዎፍሎስ(በኋላ ፓትርያርክ አቡነ ቴዎፍሎስ) ፈቃድ ለከፍተኛ ትምህርት ወደ ግሪክ(ቁስጥንጥንያ) ተልከው ትምህርታቸውን ለአምስት ዓመታት በመከታተል ከሐልኪ መንፈሳዊ ኮሌጅ በሥነ መለኰት ትምህርት የመጀመሪያ ዲግሪ(Bachelor of Divinity) ተቀብለዋል፡፡

mmr-lule-melaku4
በመቀጠልም፣ ወደ አሜሪካ ተልከው በሚዙሪ ስቴት ሴንት ሉዊስ ከተማ ከሚገኘው ኤድን ቴዎሎጂካል ሴሚነሪ በሥነ መለኮት ትምህርት የማስትሬት ዲግሪአቸውን(Master of Sacred Theology) ተቀብለዋል፡፡

በመሃል ለትምህርት ወደ አሜሪካ ከመሔዳቸው በስተቀር ከ1950 ዓ.ም. እስከ 2006 ዓ.ም. ድረስ፡-

  • ከ1950 – 1955 ዓ.ም.፡- በቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ በመምህርነት፤
  • ከ1955 – 1957 ዓ.ም.፡- በንቡረ እድ ዲሜጥሮስ ጥያቄ ወደ አሥመራ ተዛውረው ማኅበረ ሐዋርያት በተባለ መንፈሳዊ ት/ቤት በመምህርነት፤
  • ከ1957 – 1969 ዓ.ም.፡- በቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ በመምህርነት፤
  • ከ1969 – 1980 ዓ.ም፡- በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በጥናትና ምርምር ዘርፍ፤
  • ከ1980 – 1984 ዓ.ም.፡- በሰዋስወ ብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ት/ቤት በመምህርነት፤
  • ከ1984 – 2006 ዓ.ም.፡- በቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ በመምህርነት አገልግለዋል፡፡

በመምህርነት ሞያቸው፡- የግብረ ገብ፣ የሐዲስ ኪዳን፣ የስብከት ዘዴ፣ ትምህርተ አበ ነፍስና የቤተ ክርስቲያን ታሪክ አስተምረዋል፡፡

የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ፣ በማስተማርና በምርምር ሥራ ያበረከቱትን የ50 ዓመት አገልግሎት እና መጻሕፍትን በማዘጋጀት ያደረጉትን ጥረት ከግንዛቤ በማስገባት፣ ሰኔ 21 ቀን 2000 ዓ.ም. የመምህርነት ደረጃቸው ወደ ፕሮፌሰርነት ደረጃ ከፍ እንዲል አድርጓል፡፡

professor-lule-melaku2
ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፣ ከማስተማር በተጨማሪ መንፈሳውያን መጻሕፍትን ማንበብና መመርመር የዘወትር ተግባራቸው ነበር፡፡ በመኾኑም ብዛታቸው 1ሺሕ500 የኾኑ በግል ገንዘባቸው የገዟቸው የመጻሕፍት ስብስብ ነበሯቸው፡፡

በመጨረሻም፣ ከእርሳቸው ኅልፈተ ሕይወት በኋላ እነዚኽ ግምታቸው ከአንድ መቶ ኃምሳ ሺሕ ብር በላይ የኾኑ መጻሕፍት ለትውልድ ዕውቀት በረከት እንደሚሰጡ ባላቸው እምነትና ባክነው እንዳይቀሩ በማሰብ ለተማሩበትና ለረጅም ዓመታት ላስተማሩበት ለቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ አበርክተዋቸዋል፡፡

በግላቸውም፡-

  1. አጭር የግብረ ገብነት ትምህርት
  2. የቤተ ክርስቲያን ታሪክ
  3. The Problem of Infant Baptism
  4. መጽሐፍ ቅዱስን የማጥናት፣ የማስተማርና የመስበክ ዘዴ
  5. አጭር የስብከት ዘዴ
  6. የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ
  7. የዓለም ቤተ ክርስቲያን ታሪክ(በእንግሊዝኛ)
  8. Non – Indigenous Father

የተባሉ ስምንት መጻሕፍትን ለንባብ አብቅተዋል፡፡ በዚኽም ያላቸውን ዕውቀት ለቀጣዩ ትውልድ በቋሚነት ለማስተላለፍ ችለዋል፡፡

ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ መላ ሕይወታቸውን ያሳለፉት በመንፈሳዊ አገልግሎት ነበር፡፡ በተለይም ለመምህርነት ሞያ በነበራቸው ፍቅር፣ በዕድሜ ምክንያት በጡረታ እስከተገለሉበት ዕለት ድረስ የሥነ መለኮት ትምህርት በማስተማር አገልግለዋል፡፡

ታላቁ የሥነ መለኮት ምሁር ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፣ በረጅም ዓመታት የመምህርነት ሞያቸው፣ በቤተ ክርስቲያን ውስጥም ኾነ ከቤተ ክርስቲያን ውጭ አገልግሎት በመስጠት ላይ የሚገኙ በርካታ ምሁራንን አፍርተዋል፡፡ ከተማሪዎቻቸው መካከል፡- የቤተ ክርስቲያን አባቶች፣ ሳይኮሎጂስቶች፣ የሥራ መሪዎች፣ የሕግ ባለሞያዎች፣ የጦር መኰንኖች፣ ኦኮኖሚስቶች፣ የሕክምና ባለሞያዎች፣ የሚዲያ ሰዎች፣ የመንግሥታት የሥራ ሓላፊዎች ይገኛሉ፡፡

እኒኽ የእግዚአብሔር ሰው፣ አንድን ሰው ታላቅ የሚያሰኙ ጠባዕያትን የተላበሱ ነበሩ፡፡ ቆጥበው፣ አርመው የሚናገሩ በመኾናቸው ሰው አያስቀይሙም፡፡ ለተቸገረ ተስፋና ደራሽነታቸው በእውነትም ቀኝ እጃቸው የሚሠራውን ግራ እጃቸው እንዳያውቀው የሚጠነቀቁ፣ ታጋሽና ትሑት ሰው ነበሩ፡፡ ለራሳቸው መላ ሕይወታቸውን በብሕትውና ኖረው ወንድሞቻችው፣ እኅቶቻቸውና ሌሎች ወጣቶች ተምረው፣ ራሳቸውን ችለው፣ ትዳር መሥርተው እንዲኖሩ በማድረግ መሠረት የኾኗቸው ኹሉ ምስክሮች ናቸው፡፡ ልጆቻቸውም እነዚኹ ናቸው፡፡ የሕይወት ፍልስፍናቸው ሲጠቃለል፥ ሳይሰማ የተነገረላቸው የሚባሉ ናቸው፡፡

ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፣ አርኣያነታቸውን በተግባር ያሳዩ የተከበሩ አባት፣ መካሪ፣ ጓደኛ፣ መምህርና ወንድም ነበሩ፡፡ እርምጃቸውን ለክተው ቀስ ብለው የሚራመዱ፣ ከሰዎች ጋራ ባላቸው ግንኙነት ወሰናቸውን የሚያውቁ፣ ብልህ፣ ጠንቃቃና ሰው አክባሪ ምሁር ነበሩ፡፡ በተፈጥሯቸው፡- ልታይ ልታይ የማይሉ ነገር ግን ከሩቅ የሚታዩ አንጸባራቂ አባት ነበሩ፡፡ እንደ ዛሬው አንደበታቸው በሞት ኃይል ሳይያዝ በቀልድ መልክ ትምህርት ሲሰጡ ተወዳዳሪ አልነበራቸውም፡፡ ራሳቸው የሚያቀርቧቸውን ጥያቄዎች አስተውሎ ለሚያዳምጥ ተማሪ የሚፈልገውን የረጅም ጊዜ ዕውቀት እንዲቀስም የማድረግ ስጦታቸው ከፍተኛ ነበር፡፡

ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፣ በተለይም ስለ መንፈሳዊ ኮሌጅ የታሪክ መዝገብም ነበሩ፡፡ ፕሮፌሰርን ሉሌን ያነጋገረ ሰው በመጻሕፍት ያልሰረ ዕውቀት ገብይቶ ይመለሳል፡፡ ዛሬ ይህ መዝገብ መታጠፉ፣ ለተማሩበትና በኋላም ላስተማሩበት ኮሌጅ፣ ለቤተ ክርስቲያንና በተለይም ለወጣቱ ትውልድ ትልቅ ጉዳት ነው፡፡

mmr-lule-melaku3‹‹ኦ አዳም መሬት አንተ ወትገብእ ውስተ መሬት››(አዳም ሆይ፣ መሬት ነኽና ወደ መሬት ትመለሳለኽ) የሚለው አምላካዊ ትእዛዝ፣ ሰው ኾኖ በተፈጠረ ኹሉ ላይ በተራ ተፈጻሚ ይኾናል፡፡ ዛሬ የዚኽ የሞት ጽዋ ተራ የፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ ኾኗል፡፡

ፕሮፌሰር ሉሌ መልአኩ፣ በደረሰባቸው ድንገተኛ አደጋ ምክንያት በሕክምና ሲረዱ ቆይተው፣ የካቲት 15 ቀን 2009 ዓ.ም. ሩጫቸውን ፈጽመው በተወለዱ በ84 ዓመታቸው ከዚኽ ዓለም በሞት ተለይተዋል፡፡

ዛሬ፣ የካቲት 17 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ አቡነ ማትያስ፣ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትና ወዳጅ ዘመዶቻቸው በተገኙበት፣ አስከሬናቸው በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ሲያርፍ የምንሰናበታቸው በጥልቅ ኀዘን ነው፡፡ ዛሬ፣ የቀድሞ ተማሪዎቻቸውና ወዳጆቻቸው ከቤተ ሰዎቻቸው ጋራ እኩል የሚያዝኑበት ቀን ነው፡፡

እግዚአብሔር ነፍሳቸውን በገነት እንዲያኖራት፤ ለቤተ ሰዎቻቸውና ልጆቻቸው መጽናናትን እንዲሰጥልን እንለምናለን፡፡

በፓትርያርኩ ፬ኛ ዓመት በዓለ ሢመት መዳረሻ: ልዩ ሀ/ስብከታቸው አ/አበባ፣ በአድሏዊ ሹም ሽረት እየታመሰ ነው፤ ሥራ አስኪያጁ ጎይትኦም ያይኑና የድለላ መረቡስ?

  • ምክትል ሥራ አስኪያጁ መልአከ ገነት አባ አፈ ወርቅ ዮሐንስ እና የዕቅድና ልማት ዋና ክፍል ሓላፊው ሊቀ ትጉሃን ቀሲስ ታጋይ ታደለ ወደ ጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ተዛውረዋል፤
  • ሥራ አስኪያጁ፥ የአስተዳደር ጉባኤውን በማግለል፣ በሕገ ወጥና ወቅታዊ ባልኾነ ምደባና ቅጥር፣ የደመወዝና አበል ጭማሬ ሽፋን የሚፈጽመውን ሙስና ሲቃወሙ ቆይተዋል፤
  • ፓትርያርኩ፣ አቤቱታቸውን ሳያዳምጡ በሥራ አስኪያጁ፥“ሊያሠሩኝ አልቻሉም” ጥያቄ ብቻ ከሓላፊነት ተነሥተው ወደ ጠቅላይ ጽ/ቤቱ እንዲዛወሩ አዘዋል፤

kesis-tagay-and-aba-afework

  • የሀገረ ስብከቱ ጽ/ቤት እና አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናቱ፥ አድሏዊና ወገንተኛ ነው የተባለውን ርምጃ በሚቃወሙና በሚደግፉ የተፃርሮ ጎራዎች አሰላለፍ እየታወኩ ናቸው፤
  • ከቦታቸው የተነሡት ኹለቱ ሓላፊዎችና ደጋፊዎቻቸው፥ ወደ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ መንግሥታዊ ባለሥልጣናትና የጸጥታ አካላት አቤቱታቸውን አጠናክረዋል፤

*           *           *

  • ሥ/አስኪያጁ፥ኹለቱን ሓላፊዎች ባስነሣ ማግሥት ለ3 ወራት በወጉ ያልሰበሰበውን የአስተዳደር ጉባኤ ምሽቱን በመጥራት በ29 የአድባራት አለቆች ምደባና ዝውውር ላይ ወስኗል፤
  •  ቅጥሩና ዝውውሩ፥ ያለሀ/ስብከቱ የሰው ሀብት አስተዳደር ዕውቅና፣ ሥራ አስኪያጁን በሚቀርቡ ጥቂት ሓላፊዎችና የድለላ መረቡ፥ ከውጭ አልቆ የመጣ ነው፤ “ተነበበ፤ ፈረምን፡፡/ምንጮች/

ሰበር ዜና – የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ምሁሩ እና ጸሐፊው መ/ር ሉሌ መልአኩ ዐረፉ

  • ሥርዓተ ቀብራቸው፥ ዓርብ፣ በ9:00፣ በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ይፈጸማል
assistance-professor-lule-melaku

“እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሚኾንልኝ ማንም የለም፤ ውለታዋን ከፍዬ ልጨርሰው አልችልም፤”የቤተ ክርስቲያን ታሪክ እና የስብከት ዘዴ ምሁሩና ጸሐፊው ረዳት ፕሮፌሰር መ/ር ሉሌ መልአኩ፤ (ከ1925 – 2009 ዓ.ም.)

በቤተ ክርስቲያናችን የነገረ መለኰት ኮሌጆች እና በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፣ ከግማሽ ምእት ዓመት በላይ፦ በማስተማር፣ በጥናት እና ምርምር እንዲኹም በርካታ መጻሕፍትን በማዘጋጀት ታላቅ አስተዋፅኦ ያበረከቱት፣ አንጋፋው የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ምሁርና ጸሐፊ፣ ረዳት ፕሮፌሰር መ/ር ሉሌ መልአኩ ዐረፉ፡፡

ምሁሩ ያረፉት፥ ዛሬ፣ የካቲት 15 ቀን 2009 ዓ.ም. ጠዋት፣ በሕክምና ሲረዱ በቆዩበት በአዲስ አበባ፣ አቤት(በቀድሞ ስሙ ጥበቡ) ሆስፒታል ነው፡፡

ከኹለት ሳምንታት በፊት በቤታቸው አቅራቢያ በድንገት ወድቀው በራስ ቅላቸው ላይ በደረሰባቸው ጉዳት በሆስፒታሉ የሕክምና ርዳታ ሲደረግላቸው መቆየቱ ተገልጿል፡፡

የቀብር ሥነ ሥርዓታቸው፣ ከነገ በስቲያ ዓርብ፣ የካቲት 17 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ በ9:00፣ በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል እንደሚፈጸም ታውቋል፡፡

መ/ር ሉሌ መልአኩ፥ በትምህርት ገበታና በመማሪያ መጻሕፍት የተወሰኑ የቀለም አባት ብቻ ሳይኾኑ፣ የማኅበራዊ ኑሮ ዘዴና የአገልግሎት ስልት መካሪና አስተማሪ እንደነበሩ ተማሪዎቻቸውና የሥራ ባልደረቦቻቸው በአንድ ድምፅ ይመሰክሩላቸዋል፡፡

20170221_210331
በቀድሞው የጎጃም ጠቅላይ ግዛት፣ በ1925 ዓ.ም.፣ ዶልማ ዐማኑኤል ደብር የተወለዱት መ/ር ሉሌ፥ በአደጉበት አጥቢያና በ1935 ዓ.ም. በአዲስ አበባ የታዕካ ነገሥት በኣታ ለማርያም ገዳም የዳግማዊ ምኒልክ መታሰቢያ የቀሳውስትና መምህራን ማሠልጠኛ በመግባት የአብነቱን ትምህርት ተከታትለዋል፡፡

ከቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ የቀድሞ ተማሪዎች አንዱ የነበሩ ሲኾን፤ በግሪክ – ሐልኪ መንፈሳዊ ኮሌጅ፣ ለአምስት ዓመታት የሥነ መለኰት ትምህርት አጥንተው የመጀመሪያ ዲግሪአቸውን ተቀብለዋል፡፡ ከፍተኛ ትምህርታቸውን በመቀጠል፣ በአሜሪካ ሴንት ሉዊስ፣ የቴዎሎጂ ሴሚነሪ፥ በ “Master of Sacred Theology” ኹለተኛ ዲግሪአቸውን አግኝተዋል፡፡

መ/ር ሉሌ፥ ከሌሎች መምህራን በልዩነት በሚታዩበት፣ የሕይወት ክህሎት እና ምክር በተዋሐደው ሥነ ዘዴ፣ የማስተማር ሥራቸውን የጀመሩት፣ በአሥመራ ማኅበረ ሐዋርያት መንፈሳዊ ት/ቤት በ1954 ዓ.ም. ነበር፤ ያስተማሩትም ግብረ ገብነት ነበር፡፡

ከአራት ዓመታት የአሥመራ ቆይታ በኋላ፣ በ1957 ዓ.ም. ወደ አዲስ አበባ የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ተመልሰው፣ ኮሌጁ፣ በቀድሞው ሥርዓተ መንግሥት እስከተዘጋበት 1969 ዓ.ም. ድረስ በመምህርነት አገልግለዋል፡፡

ከ1969 እስከ 1980 ዓ.ም. ድረስ፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በጥናትና ምርምር ተቋም ሲሠሩ ቆይተው፣ በ1980 ዓ.ም.፣ ወደ ሰዋስወ ብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ኮሌጅ በመግባት፦ የቤተ ክርስቲያን ታሪክ፣ የስብከት ዘዴ እና ትምህርተ አበ ነፍስ አስተምረዋል፡፡

የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ፣ በ1986 ዓ.ም. ለቤተ ክርስቲያናችን ሲመለስም እርሳቸውም ወደ ኮሌጁ ተመልሰው፥ በሥርዓተ ትምህርት ዝግጅቱ ተጠያቂና አማካሪ ኾነው ከፍተኛ እገዛ አድርገዋል፤ በምርምር ኮሚቴም ተሳትፈዋል፤ እስከ ጊዜ ዕረፍታቸው፦ የቤተ ክርስቲያን ታሪክ እና የስብከት ዘዴ ትምህርቶችን ሲያስተምሩም ኖረዋል፡፡ የመምህር ሉሌ የማስተማር በረከት፣ ለሰንበት ት/ቤቶች እና ለካህናት ማሠልጠኛዎችም የደረሰ ነበር፡፡

ከ55 ዓመታት በላይ በሚቆጠረው የመምህርነት አገልግሎታቸው፣ ብዙ ሺሕ ደቀ መዛሙርትን ያፈሩት መ/ር ሉሌ መልአኩ፣ በጽሕፈትም፥ በተደጋጋሚ ለኅትመት የበቁ ስምንት መጻሕፍትን በአማርኛም በእንግሊዝኛም ቋንቋዎች አበርክተውልን ነው፣ ያለፉት፡፡

  1. አጭር የግብረ ገብነት ትምህርት
  2. የቤተ ክርስቲያን ታሪክ
  3. The Problem of Infant Baptism
  4. መጽሐፍ ቅዱስን የማጥናት፣ የማስተማርና የመስበክ ዘዴ
  5. አጭር የስብከት ዘዴ
  6. የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ
  7. The History of Ethiopian Orthodox Tewahedo Church Part 1,2 &3
  8. Indigenous Saints and Scholars (in Ethiopia)

ከእኒኽም መካከል፣ ለማስተማርያነት ሲጠቀሙባቸው የቆዩትን፥ የስብከት ዘዴ እና የቤተ ክርስቲያን ታሪክ(በዓለም እና በኢትዮጵያ) ይዘታቸውን አዳብረው፣ በአማርኛም በእንግሊዝኛም ለኅትመት ዝግጁ አድርገዋቸው እንደነበር ተጠቁሟል፡፡

ከግማሽ ምእት ዓመት በላይ፥ በማስተማር፣ በምርምርና በመጻፍ ለቤተ ክርስቲያናችን ባደረጉት አስተዋፅኦና20170221_210402 በቀድሞው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ አሳሳቢነት፣ የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ቦርድ፣ የረዳት ፕሮፌሰር ማዕርግ ሰጥቷቸዋል፡፡

“እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሚኾንልኝ ማንም የለም፤ ውለታዋን ከፍዬ ልጨርሰው አልችልም፤” የሚሉትና በተባሕትዎ የኖሩት መ/ር ሉሌ መልአኩ፣ የራሳቸውን ሥራዎች ጨምሮ ለረጅም ዓመታት ያከማቿቸውን መጻሕፍት፣ ለቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ቤተ መጻሕፍት አበርክተዋል፡፡

በቤተ ክርስቲያናችን መንፈሳውያን ኮሌጆች፥ በሊቃውንት አባቶቻችን ዓይነተኛ ተግባር ሲተጉ የኖሩት፣ “የደቀ መዛሙርት የቀለምና የክርስቲያናዊ አኗኗር አባት” መ/ር ሉሌ መልአኩ፣ በተወለዱ በ84 ዓመታቸው በሞተ ዕረፍት ተለይተውናል፡፡

የአበው ሊቃውንት አምላክ፣ ለመምህራችን ሉሌ መልአኩ ዕረፍተ ነፍስን ይስጥልን፤ የድካማቸው በረከት ይድረሰን፤ አሜን፡፡

የፕ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት(ገብረ ሐና) ቀብር: በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ይፈጸማል፤ በመንበረ ልዑል ቅ/ማርቆስ፥ በሰበካ ጉባኤ አባልነት ተመዝግበዋል

  • ስም ጥምቀታቸው፣ ገብረ ሐና እንደሚባል የሰበካ ጉባኤው መዝገብ ያስረዳል፤
  • ካቶሊክ ናቸው፤ መባሉ የተሳሳተ መረጃ መኾኑን ቤተ ሰዎቻቸው ተናግረዋል፤
  • የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ምእመናን ዓፅመ ርስት ቤተ ክርስቲያን ናት፤
  • ዓፅማቸው የሚያርፍባትና የክብር ትንሣኤን የሚጠብቁባት መካነ ዕረፍት ናት፤
  • በሃይማኖትና በቀኖና የማይመስሉን በመካነ መቃብር አንድነት አይኖራቸውም

*               *                *

prof-richard-pankhrust-and-grave-of-sylvia-pankhurst-at-holy-trinity-cathedral

ፕ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት እና የእናታቸው ሲልቪያ ፓንክረስት መካነ መቃብር በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል

ባለፈው ሳምንት ኃሙስ፣ የካቲት 9 ቀን ከዚኽ ዓለም በሞት የተለዩት፣ አንጋፋው የኢትዮጵያ ታሪክ ተመራማሪ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ወስመ ጥምቀቱ ገብረ ሐና የቀብር ሥነ ሥርዓት ነገ፣ ማክሰኞ፣ የካቲት 14 ቀን፣ ከቀኑ በ9፡00 በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ይፈጸማል፡፡

ጸሎተ ፍትሐቱ፣ በሰባካ ጉባኤ አባልነት በተመዘገቡበት በመንበረ ልዑል ቅዱስ ማርቆስ ቤተ ክርስቲያን የሚከናወን ሲኾን፤ ሥርዓተ ቀብሩም፣ የኢትዮጵያ ባለውለታዋ እናታቸው ወ/ሮ ሲልቪያ ፓንክረስት ባረፉበትና ከሦስተኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ሐውልተ ስምዕ አቅራቢያ ባለው የካቴድራሉ መካነ መቃብር በብሔራዊ ክብር እንደሚፈጸም ተገልጿል፡፡

የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር በሚያስተባብረውና በሚያስፈጸመው የሽኝት ሥነ ሥርዓት፦ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩን ጨምሮ ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት፣ ወዳጆቻቸውና አድናቂዎቻቸው እንደሚገኙ ተጠቁሟል፡፡


የኢትዮጵያን ታሪክ የተመለከቱ በጣም በርካታ ጥናታዊ ጽሑፎችን በማዘጋጀት ከፍተኛ የታሪክ ባለውለታ የኾኑት ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት የተወለዱት፣ እ.ኤ.አ ታኅሣሥ 1927 በእንግሊዝ ነው፡፡ በኢኮኖሚክስ ታሪክ የትምህርት ዘርፍ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን ያገኙት ፓንክረስት፣ በ1956 ዓ.ም. ከዋነኛዋ የኢትዮጵያ ባለውለታ ወላጅ እናታቸው ሲልቪያ ፓንክረስት ጋራ ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት በቀጥታ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ በማስተማር ሥራ ተቀላቀሉ፡፡ 

ከምርምርና የማስተማር ሥራቸው ጎን ለጎን እ.ኤ.አ በ1962 ዓ.ም የኢትዮጵያ ጥናት ተቋምን በመመሥረት የሚታወሱት እኚኹ የኢትዮጵያ ታሪክ ምሁር፣ በ1967 ዓ.ም. በነበረው ለውጥ ሳቢያ ወደ ትውልድ ሀገራቸው እንግሊዝ በመመለስ፣ በሎንዶን የአፍሪካ ጥናት ማዕከልና የኢኮኖሚክስ ጥናት ማዕከል እንዲኹም፣ በሎንዶን የኢኮኖሚክስ ት/ቤት በምርምርና ማስተማር ሥራ ላይ ተሰማሩ፡፡ 

በ1978 ዓ.ም. በድጋሚ ወደ ኢትዮጵያ ተመልሰው፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የምርምር ሥራቸውን የቀጠሉት ፕ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት፤ በግላቸው ከ17 በላይ የታሪክ፣ የባህልና የኢኮኖሚ ታሪክ መጻሕፍትን እንዲኹም፣ ከሌሎች ጋራ በመጣመር ከ22 በላይ መጻሕፍትን ጽፈው ለምርምር አበርክተዋል፡፡

በተለየ ትኩረት ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባህል፣የኢኮኖሚ ታሪክና የማኅበረሰብ አነዋወር መጠነ ሰፊ ምርምር በማድረግ በርካታ ጥናታዊ ጽሑፎችን ያበረከቱት ፕ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ ከ400 በላይ ጽሑፎችንም በዓለም አቀፍ መጽሔቶች ላይ አቅርበዋል፡፡ የአⷈስም ሐውልት ከሮም እንዲመለስ በግንባር ቀደምነት ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያበረከቱ ሲኾን፣ የዐፄ ቴዎድሮስን ክታብ ጨምሮ ሌሎች የተዘረፉ በርካታ ቅርሶችንም ከእንግሊዝ አስመልሰዋል፡፡

ከ50 ዓመት በላይ ያገለገሉበት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፣ በምርምር ሥራቸው የፕሮፌሰርነት ማዕርግ ሰጥቷቸዋል፤ ዕድሜ ልካቸውን በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ለአከናወኑት ጥናትና ምርምር፣ ከዩኒቨርሲው የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ተቀብለዋል፡፡ ለኢትዮጵያ የታሪክ ጥናት ላበረከቱት አስተዋፅኦም፣ ከቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የሽልማት ድርጅት እና ከኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ የዕውቅና ሽልማት ከማግኘታቸው በተጨማሪ፣ በእንግሊዝ መንግሥት ከሚሰጡ የክብር ሽልማቶች አንዱ የኾነውን የኦ.ቢ.ኢ(Officer of the Order of the British Empire) የተሰኘውን ሽልማትና ክብርም አግኝተዋል፡፡

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ የኹለት ልጆች አባት ሲኾኑ፣ ወንድ ልጃቸው ዶ/ር አሉላ ፓንክረስትም በሶሻል አንትሮፖሎጂ ተመራማሪነታቸው ይታወቃሉ፤ ሴት ልጃቸው ሄለን ፓንክረስት ይባላሉ፤ አራት የልጅ ልጆችንም ለማየት በቅተዋል፡፡


 ቀደም ሲል፣ ዛሬ እንዲፈጸም ታስቦ የነበረው ሥርዓተ ቀብራቸው ለነገ የተላለፈው በቤተ ሰዎቻቸው ጥያቄ ሲኾን፤ ከሃይማኖታቸው ጋራ በተያያዘ፣ በቅድስት ሥላሴ ካቴድራል እንዳይቀበሩ ተከልክሎ እንደነበር የሚያመለክቱ መረጃዎች፣ ትላንት እና ከትላንት በስቲያ ተሰራጭተዋል፡፡

ፕሮፌሰር ፓንክረስት፣ ካቶሊክ እንደነበሩ በቅድሚያ የተናገሩት፣ የቅርብ ወዳጅ ነኝ ያሉና በካቴድራሉ እንዲቀበሩ ለማስፈቀድ ወደ መንበረ ፓትርያርኩ የመጡ ግለሰብ እንደነበሩ ተጠቅሷል፡፡

አንጋፋው የታሪክ ተመራማሪ፣ በብዙ የደከሙ ታላቅ የኢትዮጵያ ባለውለታ እንደመኾናቸው፣ በወቅቱ ከብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩ አዎንታዊ ምላሽ የተሰጠ ቢኾንም፤ እንደ ግለሰቡ መረጃ ግን፣ እምነታቸው ካቶሊክ ከኾነ እንደማይፈቀድ ተገልጾ ነበር፡፡

የቋሚ ሲኖዶስ አባላትና ሌሎችም ብፁዓን አባቶች በተገኙበት ስብሰባ የተወሰነውና በብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩ የተነገረው አቋም መሰማቱን ተከትሎ፥ ቤተ ሰዎቻቸው፣ ስለ ፕሮፌሰር ፓንክረስት ካቶሊክነት የተሰጠው መረጃ ስሕተት መኾኑንና የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ተከታይ እንደነበሩ አስረድተዋል፤ የሰበካ ጉባኤ አባልነትና የጸሎተ ፍትሐት አገልግሎት ለማግኘት የሚጠበቅባቸውን ስለ መፈጸማቸው ማስረጃውን አያይዘው አቅርበዋል፡፡

menbere-leul-st-mark-church-membership
ከማስረጃው እንደሚታየው
ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ ከልጃቸው ዶ/ር ኣሉላ ፓንክረስት(ወስመ ጥምቀቱ ኃይለ መስቀል) እና ባለቤታቸው ወ/ሮ ቆንጂት ሥዩም(ወስመ ጥምቀቷ ሥርጉተ ገብርኤል) ጋራ፣ በመንበረ ልዑል ቅዱስ ማርቆስ ቤተ ክርስቲያን፣ ከኅዳር 22 ቀን 2007 ዓ.ም. ጀምሮ የተመዘገቡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምእመንና አባል ናቸው፤ በመዝገበ ጥምቀት የሰፈረው ስመ ጥምቀታቸውም፣ ገብረ ሐና የሚል ነው፤ ኅልፈታቸውም እንደታወቀ፣ ከጥሙቃን መዝገብ ወደ መዝገበ ዕረፍት መገልበጡ ታውቋል፤ የመንበረ ልዑል ቅዱስ ማርቆስ አስተዳደርም፣ ይህንኑ የሚያረጋግጥ ደብዳቤ ጽፎ ለቤተ ሰዎቻቸው መስጠቱ ተገልጿል፡፡

ጥያቄውም፣ ይህንኑ ማስረጃ መሠረት አድርጎ ዳግመኛ በመቅረቡና የሽኝቱን ሥነ ሥርዓት የሚያስተባብረው የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ሚኒስትርም ባደረጉት ጥረት፣ ጉዳዩ በትላንትናው ዕለት በቋሚ ሲኖዶስ ከታየ በኋላ ሥርዓተ ቀብሩ በቅድስት ሥላሴ ካቴድራል እንዲፈጸም መፈቀዱ ታውቋል፡፡ 

ቀደም ሲል መካነ ሥላሴ ይባል የነበረውና ከ1937 ዓ.ም. ጀምሮ መንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ የተባለው ካቴድራሉ፣ ከግርማዊ ቀዳማዊ ንጉሠ ነገሥት ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ቤተ ሰዎችና ዐርበኞች በተጨማሪ ለሀገር ታላላቅ ተግባር የፈጸሙ ባለውታዎችም የሚያርፉበት ነው፡፡

1280px-sylvia_pankhurst_grave

የሲልቪያ ፓንክረስት መካነ መቃብር በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል

በአምስቱ ዓመት የፋሽስት ኢጣልያ ወረራ ወቅት፣ ወረራውን ተቃውመው በውጭ ሀገር በሚታተሙ ጋዜጦች በማስተጋባት የማይናቅ የነጻነት ተጋድሎ ያደረጉትናየኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጅ መኾናቸውን ያስመሰከሩት፣ የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት እናት፣ ወ/ሮ ሲልቪያ ፓንክረስት ሥርዓተ ቀብርም፣ በብሔራዊ ክብር በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል መፈጸሙ የሚታወስ ነው፡፡

ሥርዓተ ቀብራቸው፣ በካቴድራሉ ከተፈጸመላቸው የአንዳንዶቹን የዐጸደ ሥጋ አነዋወርና ሚና በማንሣትና ቀደም ሲል ተገልጾ ከነበረው የቤተ ክርስቲያን አቋም አንጻር፣ የተለያዩ ይበልታዎችና አሉታዎች በብዙኃን መገናኛዎች ቢንጸባረቁም፣ የጥያቄው መነሻ የኾነው፣ የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ሃይማኖት ጉዳይ፣ በመጨረሻ ምላሽ አግኝቷል፡፡

በቃለ ዐዋዲው እንደተደነገገው፣ በሚኖርበት አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን፣ በሰበካ ጉባኤ፣ በአባልነት ታውቆ የተመዘገበና ሕገ ቤተ ክርስቲያንን ያሟላ፤ መታወቂያ የተሰጠው ምእመን፣ መካነ መቃብርን ጨምሮ ከቤተ ክርስቲያን ለምእመናን የሚገባውን መንፈሳዊ አገልግሎት ማግኘት መብቱ ነው፡፡ ስለ ምእመናን መብትና ግዴታ በሚያትተው የቃለ ዐዋዲው ደንብ አንቀጽ 61/ለ እና ሸ እንደሰፈረው፡-

  • በአጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ሰበካ ጉባኤ ተመዝግቦ ተገቢውን አስተዋፅኦ የከፈለ ምእመንና ካስመዘገባቸው ቤተ ሰዎች መካከል፣ ከዚኽ ዓለም በሞት ሲለዩ የዕለት ጸሎተ ፍትሐት ያለምንም ክፍያ ይፈጸምላቸዋል፡፡
  • ማንኛውም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አባል ከዚኽ ዓለም በሞት በሚለይበት ጊዜ፣ በአለበት አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ጸሎተ ፍትሐት ከተደረገለት በኋላ የመቃብር ቦታ ወደ አለበት ቤተ ክርስቲያን ሲወሰድ የመቃብር ቦታ ማግኘት መብቱ ነው፤ ጸሎተ ፍትሐቱንና አስፈላጊውን መንፈሳዊ አገልግሎት መስጠትም የካህናት ኹሉ ግዴታና ሓላፊነት ነው፡፡

ምእመኑም፦ በሚኖርበት አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን መመዝገብ፤ በደንቡ የተወሰነውን አስተዋፅኦ መክፈል፤ የአባልነቱን መታወቂያ መያዝ እንዲኹም ቤተ ሰዎቹንና ልጆቹን በዝርዝር ማስመዝገብና አካለ መጠን ለደረሱትም በየራሳቸው የአባልነት መታወቂያ እንዲይዙ ማድረግ፤ የሃይማኖት ትምህርት እንዲከታተሉና ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን እንዲጠብቁ የማድረግ ግዴታ አለበት፡፡

ጸሎተ ፍትሐት፣ ከዚኽ ዓለም በሞት የሚለዩት ሰዎች፣ በሕይወተ ሥጋ ሳሉ ከሠሩት ኃጢአትና ከፈጸሙት በደል እንዲነጹ ወይም ከማዕሠረ ኃጢአት እንዲፈቱ ወደ እግዚአብሔር የሚቀርብ ጸሎት ማለት ነው፡፡ ጸሎተ ፍትሐት፦ ለበደሉት፥ ስርየተ ኃጢአትን፣ ይቅርታን፣ ዕረፍተ ነፍስን ያሰጣል፡፡ ለደጋጎቹ፥ ክብርን፣ የተድላ ዕረፍትን ያስገኛል፡፡ ቤተ ክርስቲያናችን ለሞቱ ሰዎች፣ ከጸአተ ነፍስ እስከ ርደተ መቃብር፤ ከቤት እስከ ቤተ ክርስቲያን አስፈላጊውን ጸሎት ትጸልያለች፤ መዝሙረ ስብሐት ታደርሳለች፡፡

ማንኛውም ሕዝብ እንደየእምነቱ የተለየ የመቃብር ቦታ ነበረው፤ አለው፡፡ በዘመነ ብሉይ ኹሉ በየወገኑና በየዓፅመ ርስቱ ይቀበር እንደነበር እንረዳለን፡፡ በቅዱሳት መጻሕፍትና በቀኖና ቤተ ክርስቲያን እንደተጻፈው፦ የሚያምን ከማያምን፣ ብርሃን ከጨለማ፣ ታቦት ከጣዖት፣ አማንያን ከመናፍቃን ጋራ አንድነት ስለሌላቸው በመካነ መቃብርም እንደማይገናኙ ይታወቃል፡፡ (ዘፍጥ. 23፥ 1 – 20፤ 25፥ 8 – 10፤ ኩፋሌ 14፥ 23 – 26፤ 25፥ 34)

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ መካነ መቃብር ሊያገኙ የሚገባቸው፡-

  • በኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት ያመኑና የተጠመቁ፤
  • በቤተ ክርስቲያኒቱ መመሪያ ቃለ ዐዋዲ ደንብ መሠረት የተመዘገቡና ዐሥራት በኵራት በማውጣት ክርስቲያናዊ ግዴታቸውን የሚያሟሉ፤
  • የነፍስ አባት ያላቸው፣ በምክረ ካህን በፈቃደ ካህን እየኖሩ ሥጋውንና ደሙን የሚቀበሉና ይህን በመሳሰለው ኹሉ የቤተ ክርስቲያንን ሕግና ሥርዓት የሚፈጽሙ ናቸው እንጂ፣ ማናቸውም በስመ ክርስቲያን አይደለም፡፡

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ተከታዮች ምእመናን ዓፅመ ርስት ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ ቤተ ክርስቲያን፦ እግዚአብሔርን አምነው፣ በቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ወላዲተ እግዚአብሔር፤ በቅዱሳን መላእክት፣ በጻድቃንና በሰማዕታት አማላጅነት የሚከተሏት ኹሉ ተሰብስበው ትምህርተ ሃይማኖት የሚማሩባት፣ አምልኮተ እግዚአብሔር የሚፈጽሙባት፣ ሥጋውንና ደሙን የሚቀበሉባትና የሚጸልዩባት፣ ከዚኽ ዓለም በሞተ ሥጋ በሚለዩበትም ጊዜ ዓፅማቸው የሚያርፍባት፣ “ሥጋቸውንና ነፍሳቸውን አንድ አድርገኽ አስነሣ” ተብሎ በሚቀርበው ጸሎት የክብር ትንሣኤን የሚጠብቁባት መካነ ዕረፍት ናት፡፡ በቤተ ክርስቲያን ጥላ ሥር የሚያርፍ የክርስቲያኖች ዓፅም የከበረ ነው፤ የሥጋቸው መካነ ዕረፍት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንም የከበረች ናት፡፡

ስለዚኽም፣ በትምህርተ ሃይማኖትና በቀኖና ቤተ ክርስቲያን የማይመስሉንን፣ በምስጢራተ ቤተ ክርስቲያን አንድነት የሌላቸውን በመካነ መቃብር አንቀበልም፤ በመካነ መቃብር አንድነት ሊኖራቸው አይችልም፡፡ “ይዕቀብዎሙ ለአናቅጸ ቤተ ክርስቲያን ከመ ኢይባኡ ኀቤሃ ዕደው እለ ኢኮኑ ምእመናነ አው ምእመናን ውጉዛን እምሱታፌ ምስጢር ቅድስት = በእምነት ልዩነት ያላቸው ሰዎች ወይም በክሕደት ሥጋውንና ደሙን ከመቀበል የተወገዙና በምስጢራተ ቤተ ክርስቲያን አንድነት የሌላቸው ወደ ቤተ ክርስቲያን ከመግባት ይከልከሉ፡፡” (ፍት.ነገ.ፍት.መን. አን. 1 ቁ.14) 

ከእግዚአብሔር የተነገረውን የማይቀበሉ፣ የታዘዘውን የማይፈጽሙ፣ ከትክክለኛው እምነትና ትምህርት ወጥተው ሐሳውያን ነቢያት በሚያመለክቷቸው የጥፋት መንገዶች የሚሔዱ ኹሉ ራሳቸው ነቢያትና መምህራንም ቢኾኑ፤ የአባቶቻቸውን እምነትና ትምህርት፤ ባህልና ትውፊት፤ ልማድና ሥርዓት አቃለው፣ የባዕዳንን መንገድ የተከተሉ፣ ሐሰትን የሚያስተምሩ ሐሳውያን፣ ኑፋቄን የሚዘሩ መናፍቃንም በአባቶች ዓፅም ርስት በቅድስት ቤተ ክርስቲያን የመቃብር ውርስ ሊካፈሉ አይችሉም፤ ድርሻም የላቸውም፡፡ (1ኛነገሥት 13፥ 20 – 23)፡፡

በሌላ በኩል፣ በማወቅና ባለማወቅ ከእውነተኛው የእምነት መንገድ የወጡ ሰዎች በንስሐ ከተመለሱ ቤተ ክርስቲያን እንደምትቀበላቸው የሕግና የሥርዓት መጽሐፍ የኾነው ፍትሐ ነገሥት ፍትሕ መንፈሳዊ ያስረዳል፡፡

 

ቋሚ ሲኖዶስ: የአቴንሱን አባ ወልደ ሚካኤል ጣውዬን ሥልጣነ ክህነት ያዘ፤ በማንኛውም አገልግሎት እንዳይሳተፉ ታገዱ!

  • ወደ መንበረ ፓትርያርኩ ቢጠሩም ወደ ካናዳ ሸሹ፤ ካህናትና ምእመናን፥ ዕወቁባቸው!
  • ሌላ አስተዳዳሪ አባት እስኪመደብ፣ አገልግሎቱን የሚያስፈጽሙ 4 ካህናት ተወክለዋል
  • ያለበትን ትቶ ወደሌላ የሔደና እንዲመለስ ተጠርቶ ያልተመለሰ ካህን ከሹመቱ ይሻራል

*                    *                    *

  • በአገልጋዮች ምርጫና ምደባ መስፈርት፥ ልዩ ክትትልና ማስተካከያ እንዲደረግ ተጠይቋል
  • ለአንድነቱና ለአገልግሎቱ ምሉእነት፥ የእምነት አቋም፣ ክህነታዊና ሞያዊ ብቃት ይተኮርበት
  • ለዓለም አቀፋዊ ተልእኮና ማዕከላዊ አሠራር መጠናከር፣ የተጠና የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ!

*                    *                    *tawuye's-ordination of priesthood held-2009

የዛሬው የሉላዊነት ዘመን፥ የትኛውም የዓለም ሕዝብ በእንቅስቃሴ ላይ የሚገኝበት ነው፤ ስደት፣ ዝርወት ወይም ዳያስጶራነት እንግዳ ነገር አይደለም፤ የኢትዮጵያውያንም ስደትና ዝርወት የሉላዊው እንቅስቃሴ አካል ተደርጎ የሚታይ ነው፡፡ በዓለም አቀፋዊ እንቅስቃሴ ላይ ያለው ኦርቶዶክሳዊው ኢትዮጵያዊ ከሚሻቸው ዐበይት ነገሮች አንዱ፣ ቤተ ክርስቲያኑ እንድትከተለው ነው፤ የሀገሩን ናፍቆት በዋናነት የሚወጣው፣ በቤተ ክርስቲያኑ መጽናኛነትና መሰባሰቢያ ማዕከልነት ነውና፡፡

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ የአገልግሎት አድማስዋን በማስፋፋት ኢትዮጵያውያን ባሉባቸው የውጭ ሀገራት ቤተ ክርስቲያን እያቋቋመች፣ ዜጎቿን እንደምታስተምርና እንደምታጽናና የሚታወቅ ነው፡፡ በውጭ አህጉረ ስብከት፣ ቤተ ክርስቲያን በአብዛኛው የምትመሠረተው፣ በስደትና በዝርወት ባሉት ኦርቶዶክሳውያን ነው፡፡

በመላው ዓለም ተበትነው ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያን፣ ቤተ ክርስቲያን፥ የሥርዐተ አምልኮ መፈጸሚያ ብቻ ሳትኾን፣ መንፈሳዊና ማኅበራዊ ችግራቸውን የሚፈቱባት፤ በኑሯቸው ልዩ ልዩ ተጽዕኖ ያለባቸው ስደተኞችም፣ ጉዳያቸውን ለሚመለከተው አካል ለማድረስ ዕድል የምትፈጥርላቸው ናት፡፡ በስደትም፣ በመከራም፣ በእስራትም ጊዜ ከመንጋው የማትለይና ስለ ሕዝቧ በነገር ኹሉ እንደምትቀድም በጉልሕ ያረጋገጠችበት አጋጣሚ በመኖሩም፥ “ከሀገር ውጭ ያለች ኢትዮጵያ”፤ “የኢትዮጵያ ኤምባሲ” ብትባል ማጋነን አይኾንም፡፡

ከዚኽ አኳያ፣ የውጭ ሀገራት ሐዋርያዊ ተልእኮ፣ የቤተ ክርስቲያናችን ወቅታዊ ጉዳይ መኾኑ ታውቆ፣ ቤተ ክርስቲያናችን በየክፍለ ዓለሙ እንድትስፋፋና እንድትጠናከር፤ ገለልተኛ አብያተ ክርስቲያናትን ወደ እናት ቤተ ክርስቲያን የመመለሱ ጥረት ተጠናክሮ እንዲቀጥል፤ በአጠቃላይ፥ ማዕከላዊ አሠራራቸውና መንፈሳዊ አገልግሎታቸው በበለጠ እንዲጠናከር፤ ይህንንም በባለቤትነት ለመምራት፣ ለመቆጣጠርና ለመከታተል የሚያስችል የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ፣ በባለሞያዎች በተገቢው ኹኔታ ተዳሶ እንዲዘጋጅና ሥራ ላይ እንዲውል ቅዱስ ሲኖዶስ በዘንድሮው የጥቅምት ምልአተ ጉባኤው ወስኗል፡፡

የምልአተ ጉባኤውን ውሳኔ መነሻ ያደረገው የጠቅላይ ጽ/ቤቱ ሪፖርት እንደሚገልጸው፥ ባለፈው የአገልግሎት ዓመት፣ ከተለያዩ ክፍላተ ዓለማት በቀረበው ጥያቄ መሠረት፣ በቋሚ ሲኖዶስ ውሳኔ አገልጋይ ካህናትና አስተዳዳሪዎች ተልከዋል፡፡ ይኸውም፦ በቤይሩት፣ በሊባኖስ፣ በዱባይ፣ በቃጣር፣ በቅድስት ሀገር ኢየሩሳሌም፣ በካሪቢያን ደሴቶች፣ በሮም፣ በኦስትሪያ፣ በጅቡቲ እና በግሪክ ለሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት መኾኑን ዘርዝሯል፡፡ የትምህርተ ወንጌል ልኡካን፣ ለዐበይት በዓላት፥ ለአውሮጳና ለደቡብ አፍሪቃ አህጉረ ስብከት ተልከው አገልግለው መመለሳቸውን አስፍሯል፡፡

በጃፓንና በኮርያ አዲስ አብያተ ክርስቲያናት እንዲቋቋሙ፣ መምህራንም እንዲላኩ ምልአተ ጉባኤው ከዓመት በፊት ወስኖ የነበረ ቢኾንም፣ ሪፖርቱ፣ ስለ አፈጻጸሙ ያለው ነገር የለም፡፡ በከፍተኛ ደረጃ ልዩ ክትትልና ማስተካከያ ሊደረግበት ይገባል!” ያለውን አንድ ጉዳይ ግን በአጽንዖት አስቀምጧል፡፡ ይህም፣ ስደተኞች በብዛት የሚገኙባቸውን አብያተ ክርስቲያናት ይመለከታል፡፡ ቤተ ክርስቲያን ሳታውቃቸው፣ በሔዱበት ቦታ እናገለግላለን፤ የሚሉ ሰዎች፣ በስደት የሚኖሩ ምእመናንን ሕይወት ለችግር ዳርገዋል፤” የሚለው ሪፖርቱ፣ የውጭ ሀገሩን መንፈሳዊ ሕይወት ለመምራት የሚያስችልና ከአገሮቹ የውስጥ ደንብ ጋራ የተጣጣመ መመሪያ አለመኖሩን በምክንያትነት ጠቅሷል፡፡

ይህም በራሱ የፈጠረው ውስንነት እንዳለ ኾኖ፣ ውስንነቱን እንደ መልካም አጋጣሚ በመጠቀም፥ “ለቤተ ክርስቲያን ማዕከላዊ አመራር አንታዘዝም፤ ሀገረ ስብከት ምን አገባው? ቤተ ክህነት ምን አድርጎልናል?” በሚል፥ የቅዱስ ሲኖዶሱን ሉዓላዊነት የሚፈታተኑና መዋቅርን የሚንዱ ማፈንገጦች መታየታቸውን፤ የቤተ ክርስቲያኒቱን ተቋማዊ አደረጃጀት፦ ለፖሊቲካ፣ ለንግድ፣ ለግልና ለቡድን ጥቅም ለማዋል የሚንቀሳቀሱ ኃይሎች መበራከታቸውን አትቷል፡፡

ይብሱኑ፣ እንደ ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶአውያን፥ ከሲኖዶሳዊ መዋቅር የወጣ ገለልተኛ አደረጃጀት በመፍጠርና፣ ቀኖናዊና ትውፊታዊ ያልኾነ የምስጢራት አፈጻጸም በመከተል በይፋ የመከፋፍልና የማደናገር ድርጊት የሚፈጽሙ መኖራቸውንም አመልክቷል፡፡ ቅዱስ ሲኖዶስም፣ የቤተ ክርስቲያንን መዋቅራዊ አንድነት የሚያጸና ዝርዝር መመሪያ በማውጣት ክትትል እንዲያደርግበት ጠይቋል፡፡

ለጉዳዩ ከፍተኛ ትኩረት በመስጠት የተወያየበት የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤም፣ በየክፍለ ዓለሙ ለተስፋፋው የቤተ ክርስቲያናችን ዓለም አቀፋዊ አገልግሎት፣ እስከ አኹን ያለው ማዕከላዊ አሠራር አመርቂ እንዳልኾነ ገምግሟል፡፡ የአስተዳደር ነክ የሕግ ጥሰቱን አስመልክቶም፣ ኹለት ዐበይት ውሳኔዎችን አሳልፏል፡፡ የመጀመሪያው፥ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስም የተቋቋሙ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትን፣ ከመንበረ ፓትርያርኩ ማዕከላዊ አስተዳደር፥ በባለቤትነት መመራትን፣ መቆጣጠርንና መከታተልን የሚያጠናክር የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ በባለሞያ በተገቢው ኹኔታ እንዲዘጋጅና ሥራ ላይ እንዲውል ነው፡፡ ኹለተኛው ደግሞ፣ የሚሻሻለው ቃለ ዐዋዲ፥ ከሀገር ውስጥ ባሻገር የውጭ አህጉረ ስብከትንም ማዕከል ባደረገና የመንግሥታትን ተቀባይነት በሚያገኝበት መልኩ ከነዝርዝር አፈጻጸሙ በአስቸኳይ እንዲዘጋጅ ነው፡፡

የበለጠ አሳሳቢው ጉዳይ ግን፣ የተዘረዘሩት ችግሮች፣ በሪፖርቱ እንደተጠቀሰው፣ ቤተ ክርስቲያን በማታውቃቸውና በተለያየ ምክንያት ወደ ውጭ በሔዱ ግለሰቦች ብቻ ሳይኾን፣ በቋሚ ሲኖዶስ ውሳኔ በሚላኩ አስተዳዳሪዎችና ካህናትም መፈጸማቸው ነው፡፡ በውጭ ሀገራት በሚገኙ አህጉረ ስብከትና አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ለአገልግሎት ስለሚመደቡ ካህናትና ሊቃውንት፣ የምልመላና ምርጫ መስፈርት የማውጣት ተግባር የቅዱስ ሲኖዶስ ሲኾን፤ የመምረጥና በምደባዎቹ ላይ ውሳኔ የመስጠት ድርሻ፣ በቅዱስ ሲኖዶስ የጸደቁ ሕግጋት፣ ደንቦችና መመሪያዎች በሥራ ላይ መተርጎማቸውን የሚከታተለውና የሚቆጣጠረው ቋሚ ሲኖዶስ ነው፡፡

ይህም፣ የአገልጋዮቹ የእምነት አቋምና ለተመደቡበት ተልእኮ ያላቸው የኖላዊነት ብቃት፣ የትምህርት ዝግጅትና የሥራ ልምድ ከግምት ሳይገባ፣ በቀረቤታ፣ በትውውቅና በመጠቃቀም ብቻ መመረጣቸውን ሲያሳይ፤ በቋሚ ሲኖዶሱ ምደባ ወቅትም፣ ለትክክለኛ ውሳኔ የሚያበቃ ሐቀኛና በቂ መረጃ አለመቅረቡን ያረጋግጣል፡፡ ለማሳያ ያኽል፣ በምሥራቅ አፍሪቃ ሀገረ ስብከት የጅቡቲ ምሥራቀ ፀሐይ ቅዱስ ገብርኤል ምእመናን፣ ከመጋቢት 2007 ዓ.ም. ጀምሮ የሚያሰሙት “የድረሱልን ጥሪ” እና አምባሳደሩም ጭምር በግንባር ቀርበው ቢያሳስቡም፣ ተገቢው ውሳኔ ያልተሰጠው የአስተዳዳሪውና መሰሎቻቸው፥ ዓምባገነንነት፣ ምዝበራ፣ አባካኝነትና ምግባረ ብልሹነት በአስረጅነት ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በደቡብ አፍሪቃ ሀገረ ስብከት፣ በመንበረ ጵጵስናው ጆሐንስበርግ ጽርሐ ጽዮን መድኃኔዓለም የቆዩ ውዝግቦችና በቅርቡም፣ ቋሚ ሲኖዶስ ካደረጋቸው የስድስት ሓላፊዎች ምደባዎች ጋራ በተያያዘ እስከ አኹን ካልተቋጩት ጉዳዮች አንዳንዶቹ፣ ይህንኑ በጉልሕ ያስረዳሉ፡፡

ይህም ኾኖ፣ በሀገር ውስጥና በውጭ፦ የቤተ ክርስቲያን አስተዳደርና አገልግሎት በቀኖናው እንዲመራ ማድረግ፤ ካህናት በመንፈሳዊ ተልእኳቸው እንዲፋጠኑ ማስተባበር፤ ስብከተ ወንጌልን በማስፋፋትና በማጠናከር ምእመናንን በሃይማኖትና በምግባር ማጽናትና ማብዛት፤ የቤተ ክርስቲያንን ሀብትና አንድነት ማስከበርና መቆጣጠር፣ አገልግሎቷንም ማሟላት የሚጠበቅበት ቅዱስ ሲኖዶስ፥ አብነታዊ የእርምትና ማስተካከያ ርምጃዎችን መውሰዱ አልቀረም፡፡ የሚበዙት ኢትዮጵያውያን ምእመናን በስደት በሚሸጋገሩባትበአቴንስ – ግሪክ የምክሐ ደናግል ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን፣ ላለፉት 6 ወራት ሲያወዛግቡ በቆዩት አስተዳዳሪ፣ በአባ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ ላይ፣ ሰሞኑን ጠንካራ ውሳኔ አሳልፏል፡፡


ቋሚ ሲኖዶሱ፣ ጥር 19 ቀን 2009 ዓ.ም. ባካሔደው ሳምንታዊ ስብሰባ፣ የቤተ ክርስቲያኒቱንና የቅዱስ ሲኖዶስን ልዕልና የሚፃረር ድርጊት ሲፈጽሙ የተገኙትን፣ የአባ ወልደ ሚካኤል ጣውዬን ሥልጣነ ክህነት ይዟል፤ ከማንኛውም አገልግሎት እንዲታገዱም ወስኗል፡፡

በብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩ ተፈርሞ ጥር 24 ቀን 2009 ዓ.ም. የወጣው የልዩ ጽ/ቤቱ ደብዳቤ፥ አባ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ፣ ከካህናትና ከምእመናን ጋራ በፈጠሩት አለመግባባት ምክንያት፣ ከአስተዳዳሪነት ሥራቸው ተነሥተው ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱና ለመንበረ ፓትርያርክ ቅዱስ ሲኖዶስ ጽ/ቤት ሪፖርት እንዲያደርጉ፣ ቋሚ ሲኖዶሱ ጥቅምት 2 እና ኅዳር 3 ቀን 2009 ዓ.ም. ያሳለፋቸውን ውሳኔዎች አስታውሷል፡፡

tawuyes-priesthood-held
ኾኖም ተጠሪው ግለሰብ፣ በሓላፊነት ላስቀመጣቸው ቅዱስ ሲኖዶስ ባለመታዘዝና ውሳኔዎቹን ባለማክበር ወደ ሀገር ቤት እንዳልተመለሱና ሪፖርት እንዳላደረጉ ገልጿል፡፡ በተደጋጋሚ የተደረገላቸውን ጥሪ በማጣጣል አለመቀበላቸውን ከማረጋገጥ ባለፈ፣ የቤተ ክርስቲያኒቱንና የቅዱስ ሲኖዶሱን ልዕልና የሚፃረር ድርጊት ሲፈጽሙ መገኘታቸውንም ጠቅሷል፡፡

በመኾኑም፣ ከጥር 19 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ ሥልጣነ ክህነታቸው የተያዘና በቤተ ክርስቲያኒቱም ስም ማንኛውንም አገልግሎት እንዳይፈጽሙ መታገዳቸውን ደብዳቤው አስታውቋል፦ “በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስም በማንኛውም መንፈሳዊም ኾነ ማኅበራዊ አገልግሎት እንዳይሳተፉ የተወሰነ መኾኑን እናስታውቃለን፤” ይላል፣ በአድራሻ ለአባ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ የተጻፈው የፓትርያርኩ ልዩ ጽ/ቤት ደብዳቤ፡፡

በግሪክ፥ የሀገር ውስጥ ጉዳይ እና የሃይማኖት ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች እንዲኹም፣ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ቆንስላ ጽ/ቤትን ጨምሮ የሚመለከታቸው የመንግሥት እና የሃይማኖት አካላት ውሳኔውን እንዲያውቁት መደረጉን፣ የደብዳቤው ግልባጭ ዝርዝር ያስረዳል፡፡


በኤጲስ ቆጶስ አንብሮተ እድ መንፈሳዊ ሥልጣን የተሰጠው ቄስ፦ በቤተ መቅደስ፥ በቅዳሴ፣ በውዳሴ፣ በዝማሬና በሰዓታት ቤተ ክርስቲያንን የሚያገለግል፤ ባራኪ፣ ቀዳሽና ናዛዥ የንሥሐ አባት ነው፡፡ የተጸለየበትንና የተባረከውን ቆብ የጫነው መነኩሴም፦ በራሱ ፈቃድ ዓለማዊ ግብርን ኹሉ መንኖ(ትቶ) እንደ ሞተ ሰው ተገንዞ ጸሎተ ፍትሐት የተደረሰለት ካህን ነው፡፡

በሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን፣ በትእዛዘ ቀሳውስት እንደተደነገገው፤ ቄስ፣ ያለበትን ቤተ ክርስቲያን ትቶ ወደ ሌላ ቤተ ክርስቲያን ከሔደ፣ እንዲመለስ ተነግሮት ካልተመለሰ ከሹመቱ ይሻራል፡፡ (ፍት.ነገ.6፤ ረስጣ 1፤ ቀሌምንጦስ 14፤ ኒቂያ 4)

ዳግመኛም፣ በሀገሩ የተሾመውን ኤጲስ ቆጶስ ንቆና አቃሎ ለብቻው ቤተ ክርስቲያን ከሠራ፣ ኤጲስ ቆጶሱ ሦስት ጊዜ ጠርቶት ካልመጣ፣ እርሱና የመሳሰሉት ከሹመታቸው ይሻራሉ፡፡ (ፍት መን.6፤ ረስጠብ 2፤ ቀሌምንጦስ 22)

ቄስም ኾነ ዲያቆን ከሹመቱ በኃጢአት ከተሻረ በኋላ ደፍሮ ለአገልግሎት ቢገባ ከቤተ ክርስቲያን ተወግዞ ከምእመናን ይለያል፡፡ እያወቁ በዚኽ ድፍረት የተባበሩት ኹሉ ከምእመናን ይለያሉ፡፡ (ፍት.ነገ.6 ረስጠብ 2፤ ቀሌምንጦስ 19)


በተያያዘ ዜና፣ ለተፈጠረው የአስተዳደር ክፍተት የመጨረሻ ዕልባት እስኪሰጥና ሌላ አስተዳዳሪ እስኪመደብ ድረስ፣ የቅ/ሲኖዶሱን ውሳኔ የሚያስፈጽሙና የቤተ ክርስቲያኒቱን አገልግሎት የሚከታተሉ አራት ካህናትን፣ ቋሚ ሲኖዶሱ በውክልና መመደቡን፣ የፓትርያርኩ ልዩ ጽ/ቤት አስታውቋል፡፡

scan0089

ውሳኔው ከተላለፈበት ጥር 19 ቀን ጀምሮ፣ የምእመናኑ ተወካይ በመኾን እንዲያገለግሉና ሕዝበ ክርስቲያኑን እንዲያጽናኑ፤ የቅዱስ ሲኖዶሱንም ውሳኔ እንዲያስፈጽሙ የተመደቡት አራቱ ካህናት፡- መሪጌታ ዶ/ር መርዓዊ መለሰ፣ ቀሲስ አየለ ወልደ ጻድቅ፣ ቀሲስ ሰሎሞን ገብረ መድኅንና ዲያቆን ኢዮብ ማንደፍሮ የተባሉ የቤተ ክርስቲያኒቱ ነባር አገልጋዮች ሲኾኑ፤ የአባ ወልደ ሚካኤል ጣውዬውን፥ አባካኝነት፣ ዓምባገነንነትና ኑፋቄ በመቃወምና በማስረጃ በማጋለጥ፣ ቀኖናዊና አስተዳደራዊ ርምጃ እንዲወሰድ ጥረት ሲያደርጉ መቆየታቸው ተገልጿል፡፡

በሌላ በኩል፣ ‘አባ’ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ፣ ወደ ካናዳ መሸሻቸው ታውቋል፡፡ በውጩ ሲኖዶስ በተዋቀረውና በሊቀ ካህናት ምሳሌ እንግዳ ሥራ አስኪያጅነት በሚመራው በካናዳ ሀገረ ስብከት፣ የሎንዶን ቅዱስ ገብርኤል ደብር መመደባቸውም ተነግሯል፡፡

ወደ ካናዳ ከማምራታቸው በፊት፥ ያለሀገረ ስብከቱ ዕውቅናና ያለሊቀ ጳጳሱ ፈቃድ ከሆላንድ ኪዳነ ምሕረት ሌላ ካህን በመጥራት መተካታቸው ተገልጧል፡፡ በተጨማሪም፣ ለሕክምና አንድ ቦታ ደርሼ በ15 ቀን እመለሳለኹ፤” በሚል ሽፋን ከአንዳንድ ምእመናን በርከት ያለ ገንዘብ መሰብሰባቸው ተጠቁሟል፡፡ ቋሚ ሲኖዶሱ ከወሰነ ከኹለት ቀን በኋላ፣ ጥር 21 ቀን፣ በምእመናን ፊት ቆመው፣ በአስተዳዳሪነት ወደ አቴንስ የላካቸውን ቅዱስ ሲኖዶሱን፣ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳቱንና ሀገረ ስብከቱን በስድብ ቃል ሲዘልፉ እንደነበርም ተሰምቷል፡፡

ፊቱኑም ለሚያውቋቸው፣ የዕለቱ ስድብና ዘለፋ ዐዲስ አልኾነባቸውም፡፡ ሕጋዊውን ሰበካ ጉባኤ አፍርሰው፣ “ሕዝባዊ ኮሚቴ” በሚል ያደራጇቸውንና “ቦዲጋርዶቼ ናቸው፤ ስለእኔ ደማቸውን ያፈሳሉ” ለሚሏቸው የዋሃት፦ “በጨለማ ቡድን የተጻፈ ደብዳቤ አልቀበልም፤ በአክስዮን የተመረጡ ጳጳሳት አያዙኝም፤ የእኔ ሲኖዶስ እናንተ ናችኹ፤” እያሉ፥ በደላቸውን በማጣራት ያረጋገጠባቸውን ሀገረ ስብከትና ወደ ሀገር ቤት እንዲመለሱ የጠራቸውን ቋሚ ሲኖዶስ ሲያጣጥሉ ቆይተዋል፡፡

ጠብና ክርክር እንጂ ሰላምና ፍቅር የማይሰማበት የጥላቻና የንቀት ‘ትምህርታቸው’ መግፍኤ የሚጋለጠው ግን፣ “አዳራሽም ቢኾን አምልኰት እንፈጽማለን” በሚለው የተለመደ የተሐድሶአዊ ኑፋቄ ዛቻቸው ነው፡፡ “የላካቸውን የበላይ አካል በመፍራትና በማክበር እንጂ ከኢትዮጵያ ከመምጣታቸውም በፊት የእምነት ጉድለት እንዳለባቸው መረጃው ደርሶን ጥንቃቄ እንዲደረግ ተናግረን ነበር፤” ይላሉ፤ የሥርዐት ጥሰታቸውንና የአስተዳደር በደላቸውን በማስረጃ ሲያጋልጡ የቆዩት ካህናትና ምእመናን፡፡

ለቋሚ ሲኖዶስ ከቀረቡትና ተደራራቢ በደሎቻቸውን ከሚያሳዩት ማስረጃዎች ለመገንዘብ እንደሚቻለው፤ ‘አባ’ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ፣ “ካህንና ዐዋቂ ነኝ” የሚሉትን ያኽል፣ የካህንና የዐዋቂ ጠባይ የላቸውም፡፡

  • መቅደሱን አያከብሩም፤ ሥርዓተ ጸሎቱን አይጠነቅቁም፡፡ ከውጭ ሲመጡ እንደ ጦር ተወርውረው ወደ ቤተ መቅደስ ይገባሉ፤ የመግቢያ ጸሎትና ኑዛዜ አያደርጉም፤ ውዳሴ ማርያም ሳይደገም፣ ተፈሥሒ ብለው መልክአ ሥዕል ሲደርስ፣ ተረኛው ተናጋሪ ጀምሮ ሳይፈጽም ከአፉ ነጥቀው ለመጨረስ የሚታይባቸው ጥድፊያ የመቃብር አፈር ምለሳ ያኽል ነው፡፡ በተለይ የእመቤታችንን ምስጋና በተመለከተ፣ እሴብሕ ጸጋኪ ብሎ የሚያዜም ካለ በንባብ እንዲጨርስ ያጣድፉታል፤ በመዝሙር የሚያመሰግኗትንኳ፥ “የማርያም አጨብጫቢ” ነው የሚሏቸው፤ “ማርያምና ኪዳነ ምሕረት አንድ አይደሉም” ይሉት ማደናገርያም አላቸው፡፡
  • ከቤተ መቅደስ ውስጥ ገብተው ሌሎች ካህናት ሲቀድሱ እርሳቸው ጎዝጉዘው ይተኛሉ፤ ሲነቁ በሞባይል ኢንተርኔት ይጫወታሉ፤ ቡራኬ አይሰጡም፤ አያሳርጉም፤ መስቀል በእጃቸው እንዲገባ አይፈልጉም፤ የእጃቸውንም መስቀል ዘቅዝቀው ይዘው፥ “ከዳቦ መባረኪያ ያለፈ ዋጋ የላትም” እያሉ ይዘብታሉ፤ ሥጋወደሙን ሳይቀበሉ ያቀብላሉ፤ ጸሎተ ምሕላውንና ጸሎተ ፍትሐቱንም በርጋታ አያደርሱም፡፡ ቃለ እግዚአብሔር ቢወድቅ ቢነሣ፣ ቢሠበር ቢሰነጠር ግድ የላቸውም፤ ለነገሩ፣ ገና እንደመጡ፣ “ከ45 ደቂቃ በላይ ጸሎት አስማት ነው፤ ጥቅም የለውም፤ እኔ የመጣኹት፣ ከእናንተ ጋራ ዝቅ ብዬ ኪዳን ላደርስ ቅዳሴ ልቀድስ አይደለም፤ አይመጥነኝም፤ ወንጌል ልሰብክ ላስተምር ነው፤” ብለው ነበር፤

fb_img_1472125575832

  • “የግብረ ዲቁና ብቃት አለው፤ ሊቅ ነው፤ ምሁር ነው፤” ብለው በቤተ ክርስቲያኑ ገንዘብ የአየር ትኬት ገዝተው ወደ ዐዲስ አበባ በመላክ ማዕርገ ዲቁና ያሰጡት አቶ ገድሉ የሚባል የ55 ዓመት ጎልማሳ አለ፤ ባለትዳርና ኹለት ልጆች ያሉት ሹፌራቸው ነው፡፡ ወዳቂውን ቀለም አንሥቶ ሲያፈርጠው፣ ተነሺውን ቀለም ሲዘረጥጠው፣ በተለይ በእመቤታችን መልክአ ሥዕል፥ ወንዱን ሴቴ ፆታ፣ ሴቴውን ወንድ ፆታ፣ ቅርቡን ሩቅ፣ ሩቁን ቅርብ፣ ነጠላውን ብዙ፣ ብዙውን ነጠላ እያደረገ ከመጠን በላይ በመጮኽ በወፍ ዘራሽ ዜማ ሲጫወትበት ይደሰታሉ፤ ገድሉ ዲያቆን ብቻ አይደለም፤ ክርስትና ያነሣል፤ ሜሮን ይቀባል፤ ተጠማቂዎችን በሥላሴ ስም ይቀባል፤
  • ለክብረ በዓል ታቦት ሲወጣ፣ መጎናጸፊያ እንኳ እንዳይነካቸው ይጠነቀቃሉ፤ ታቦቱን ማክበርና መዳሰስ አይወዱም፤ ታቦቱን የሚያከብሩላቸውንና ቅዳሴ የሚቀድሱላቸውን ካህናት፣ ከጀርመንና ከሆላንድ አድባራት ነው፣ ገንዘብ እየከፈሉ የሚያስመጡት፤ አንድ ጊዜ እርማቸውን ታቦቱን ቢያከብሩ፣ ደጋፊዎቻቸው ካህናቱ ላይ ጮኹባቸው፤ ለታቦቱም ለቅዱሳኑም ያላቸው ጥላቻ ልክ የለውም፤ ገድላቸውን በትዕቢት ያስተባብላሉ፤ “ጊዮርጊስ ጊዮርጊስ ትላላችኹ፤ ተራ ወታደር እንጂ ሰማዕት አይደለም” “የተክለ ሃይማኖት እግር የተቆረጠው በጦርነት ነው” በሚሉ የነተቡ ኑፋቄአቸው፡፡
  • በቅዱሳኑ መታሰቢያ ዕለት፣ ስለ ተራዳኢነታቸው ይኹን ስለ ቃል ኪዳናቸው አንድም ቃል አንሥተው አያስተምሩም፤ በጻድቁ የተማፀነ፣ ዐፅማቸውን የዳሰሰ ካደረበት ደዌ ተፈወሰ፤ የሚል የዐይን ምስክርነት በተነገረበት ጉባኤ፥ “በቀጥታ የኢየሱስን ልብስ ንኩት” ብለው እያስታከኩ፣ አማላጅነታቸውን ያረሳሳሉ፤ በአጠቃላይ፣ ‘አባ’ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ፣ በእምነት አቋማቸውም፣ በትምህርታቸውም በክህነታቸውም የታመኑ ሰው አይደሉም፤ በታዕካ ነገሥት በኣታ ለማርያም ገዳም መማራቸውንና ቅዳሴውም፣ አቋቋሙም፣ ብሉያቱና ሐዲሳቱም እንዳልቀራቸውና የጉባኤ መምህርም መኾናቸውን ቢናገሩም፣ በተግባር ሊያረጋግጡልን ግን አልቻሉም፤ መምህርነቱ ቀርቶ፣ ከቅድስት ሥላሴ ኮሌጅ የ2ኛ ዓመት ትምህርታቸውን እንኳ በወጉ ሳያጠናቅቁ ያቋረጡ ሰነፍ ተማሪ እንደነበሩ ነው የሚታወቀው፡፡
  • የግለሰቡ አካሔድ፣ በዋና ዋና የፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ ስልቶች፣ የኖረውን ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን አፍርሶ ሕዝበ ክርስቲያኑን ዐዲስ ትምህርትና ዐዲስ ሥርዓተ እምነት በመስበክ ከእናት ቤተ ክርስቲያኑና ከማዕከላዊ አስተዳደሩ መነጠል ነው፤ ለዚኽም፣ ሐቀኞቹን ካህናት በመርዛም አንደበታቸው እየጎነተሉ በማሳደድ፣ ገድሉን የመሳሰሉ ምልምሎችን በራሳቸው አምሳል ቀርፀው አባቶችን በማታለል እያስካኑ ያባዛሉ፤ ሕጋዊውን አስተዳደር(የሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ) በአድማ አፍርሰው በሕገ ወጥ ምርጫ መዋቅሩን ይቆጣጠራሉ፤ ሕጋዊነትን በመላበስም፣ ካህናቱ፥ ከግሪክ መንግሥት ይሰጣቸው በነበረ የስኮላርሽፕ ክፍያ እየተረዱ፣ ምእመናኑም፣ ዳቦ ጋግረው፣ ሻሂና ቡና አፍልተው በመሸጥ ባጠራቀሙት የቤተ ክርስቲያኒቱ ተቀማጭ ላይ እንዳሻቸው ለማዘዝ ይመኛሉ፤
  • ከቤተ ክርስቲያን ዕድገትና ልማት ይልቅ የራሳቸውን ምቾት በሚያስቀድመው ግለኛ አስተሳሰባቸው፣ ፋይናንሳዊ አቅሟን የሚያደቁና ለዕዳና ኪሳራ የሚዳርጉ ከፍተኛ ወጪዎችን ይፈጽማሉ፤ ላለፉት 27 ዓመታት ቤተ ክርስቲያኒቱን ያስተዳደሩ አራት አባቶች፣ በወር 200 ዩሮ በዓመት 2ሺሕ400 ዩሮ በቁጠባ ያስገኙበት የነበረውን፣ ከግሪክ ቀይ መስቀል በጎ አድራጎት ድርጅት የተለገሰ ከኪራይ ነጻ ቤት በመተው፣ በየዓመቱ ከ3 እስከ 10 በመቶ ጭማሪ ያለውን የሕንፃ ክፍል በወር 240 ዩሮ በዓመት 2ሺሕ800 ዩሮ ኪራይ ቤተ ክርስቲያኒቱ እንድትከፍል አድርገዋል፤ ከ800 ዩሮ በላይ የምትከፍላቸው ደመወዝ እያለ፣ ከ7ሺሕ200 ዩሮ በላይ ወጪ አድርጋ ሙሉ የቤት ዕቃ አስረክባቸዋለች፡፡ ዘግይቶ በተሰማው የሒሳብ ሪፖርት ደግሞ፣ ሌላ ዐዲስ አልጋ መገዛቱ ተገልጾ ነበር፤ በየመንፈቁ አልጋ የሚለውጥ መነኵሴ ምን ይሉታል? የጥፋት እንጂ የልማት ሰው አይደሉም!!

‘አባ’ ነኝ ባዩ ወልደ ሚካኤል ጣውዬ፣ ከሆላንድ እየጠሩ እንዲቀድሱና ታቦት እንዲያከብሩ በማድረግ ሲከፍሏቸው የቆዩትን አምሳያቸውን፣ በሌላቸው ሥልጣን በአስተዳዳሪነት ተክተው፣ ምእመናኑን በመሸንገል ሸሽተዋል፡፡ እስከ አኹን፣ እዚያው አውሮፓ እንዳሉ አልያም ወደ ኢትዮጵያ የሔዱ የሚመስላቸው ጥቂት ወዳጆቻቸው እየጠበቋቸው ቢኾንም፣ እርሳቸው ግን በድብቅ ወደ ካናዳ ሸሽተው በተመደቡበት ደብር፣ ካለፈው እሑድ ጀምሮ እንደ ጅቡ፥ ቁርበት አንጥፉልኝ፤ ሊሉ ጀምረዋል፡፡

  • የአንዲት ቤተ ክርስቲያን በአስተዳደር መለያየት የጠቀማቸው፣ እንደ ‘አባ’ ወልደ ሚካኤል ላሉት፣ ከሀገርና ከቤተ ክርስቲያን ይልቅ የራሳቸውን ጥቅምና ምቾት የሚያስቀድሙ፣ በእግዚአብሔር ሥልጣነ ክህነትና በመቅደሱ የሚሣለቁ አማሳኞችንና መናፍቃንን ነው፤ ሕገ ወጥ ጥቅማቸውን ሲያጡና ኑፋቄአቸው ሲጋለጥ፣ መሸሻና ማኩረፊያ እያደረጉት ነውና፡፡ በአንጻሩ፣ የወልደ ሚካኤል ጣውዬን ኩብለላ ከጅምሩ በመከታተል፣ የቶሮንቶ ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ቀናዒና ንቁ ምእመናን፣  ያሳዩት ተቃውሞ የሚጠቀስ ነው – ቤተ ክርስቲያን በአስተዳደር ብትለያይም፣ የተሐድሶ መናፍቅ መፈንጫ መኾን የለባትም፤” ብለው በጽኑ የሚጋደሉ ናቸውና፡፡
  • የአስተዳደር ልዩነቱ፣ በተጀመረው የሰላም ሒደትና እግዚአብሔር በፈቀደው ጊዜ ኹነኛ እልባት እስኪያገኝ ድረስ፣ ቢያንስ እንደ ‘አባ’ ወልደ ሚካአል ጣውዬ ያሉ፣ በትምህርታቸውም በክህነታቸውም የማይታመኑ ጒግማንጒጐችን እንወቅባቸው!! የስዱዳኑ መጠለያ፣ መጽናኛና መማፀኛ የኾነችውን አንዲትና ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን እንዳያውኩ እናጋልጣቸው!!