የነገረ መለኰት ምሁሩና ጸሐፊው ቀሲስ ዶ/ር ምክረ ሥላሴ ገብረ ዐማኑኤል ዐረፉ

  • የቀብር ሥነ ሥርዐታቸው፣ ነገ ሚያዝያ 3፣ ከቀኑ በ9 ሰዓት በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ይፈጸማል፤
  • የጣልያን መንግሥትና የሮም ካቶሊክ፥ ኢትዮጵያን ይቅርታ መጠየቅ፣ መካስና የዘረፏቸውን ቅርሶች መመለስ እንደሚገባቸው በጽሑፎቻቸው ከሚሟገቱት አንዱ ነበሩ፤
  • ለሩብ ምእት ዓመት፣ በተባበሩት የመጽሐፍ ቅዱስ ማኅበር፣ በትርጉም ሥራዎች ቤተ ክርስቲያንን በመወከል አገልግለዋል፤

†††

IMG_0729-300x253

የጠቅላይ ቤተ ክህነት ዋና ሥራ አስኪያጅነትን ጨምሮ ቤተ ክርስቲያንን በተለያዩ መድረኮች በመወከል ሲያገለግሉ የኖሩት ቴዎሎጅያኑና ጸሐፊው ቀሲስ ዶ/ር ምክረ ሥላሴ ገብረ ዐማኑኤል ዐረፉ፡፡

ዛሬ ማክሰኞ፣ ሚያዝያ 2 ቀን 2010 ዓ.ም. ንጋት ላይ፣ በሕክምና እየተረዱ በነበረበት በአዲስ አበባ ሐያት ሆስፒታል ማረፋቸው ተሰምቷል፡፡

በሦስተኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ዘመነ ክህነት፣ ጠቅላይ ቤተ ክህነቱን በዋና ሥራ አስኪያጅነት ያገለገሉት ቀሲስ ዶ/ር ምክረ ሥላሴ፡- በሊቃውንት ጉባኤ አባልነትም በርካታ የጥናት ጽሑፎችን በማዘጋጀትና መጻሕፍትንም በማረምና በማቅናት ለረጅም ጊዜ አገልግለዋል፡፡

በቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ፣ ነገረ መለኰትን ያስተማሩ ሲኾን፣ በተባበሩት የመጽሐፍ ቅዱስ ማኅበር ለኻያ አምስት ዓመታት በትርጉም ሥራ፣ በዓለም አብያተ ክርስቲያናት ም/ቤትና በሌሎችም መድረኮች ቤተ ክርስቲያንን በመወከል በስፋትና በከፍተኛ ደረጃ ሲሳተፉ ቆይተዋል፡፡

ከአምስት ያላነሱ መጻሕፍትን ያበረከቱት ቀሲስ ዶ/ር ምክረ ሥላሴ፡- በቤተ ክርስቲያን ታሪክ እና በመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት ላይ ባተኮሩ ጽሑፎቻቸው ይታወቃሉ፡፡ ለኅትመት ያበቁት የዶክትሬት ጥናታቸውም፣ በአምስቱ ዓመት የፋሽስት ጣልያን ወረራ ዘመን የሚስዮናውያንን ተጽዕኖ የሚተነትን ነው፡፡

 

በቅዱሳት መጻሕፍት ማንነት ጉዳይ ከኢኦተቤ ቴቪ ጋራ ቃለ ምልልስ ሲያደርጉ

ፋሽስት ኢጣልያ፣ ኢትዮጵያን በወረረበት ወቅት በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ገዳማትና አድባራት ላይ ላደረሰው ቃጠሎ፤ በብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳት፣ በአባቶች ቀሳውስት፣ ዲያቆናትና መነኰሳት እንደዚሁም በምእመናን ላይ በግፍ ላደረሰው ጭፍጨፋ፣ የጣልያን መንግሥት እና የሮም ካቶሊክ ኢትዮጵያን ይቅርታ መጠየቅ፤ ከየገዳማቱና አድባራቱ የዘረፋቸውን ንዋያተ ቅድሳት፣ ጥንታውያን የብራና መጻሕፍትንና አገራዊ ቅርሶቻችንን መመለስ እንደሚገባቸው በጽሑፎቻቸው ከሚከራከሩት የመብትና ፍትሕ ተሟጋቾችም አንዱ ነበሩ፡፡

በኢትዮጵያ ላይ የፋሽስት ኢጣልያ ወረራ እና የሮሙ ፖፕ ፒዮስ ፲፩ኛ አቋም” በሚል ርእስ በማኅበረ ቅዱሳን የጥናትና ምርምር ማእከል መድረክ ባቀረቡት ጽሑፍ በውይይት ላይ

ባደረባቸው ሕመም በ87 ዓመት ዕድሜአቸው ያረፉት የቀሲስ ዶ/ር ምክረ ሥላሴ ገብረ ዐማኑኤል የቀብር ሥነ ሥርዐት፤ ነገ ረቡዕ፣ ሚያዝያ 3 ቀን 2010 ዓ.ም.፣ ከቀኑ በ9 ሰዓት፣ በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ብፁዓን አባቶችና ወዳጅ ዘመዶቻቸው በተገኙበት እንደሚፈጸም ተገልጿል፡፡

 

Advertisements

ታቦታትን ጨምሮ ከመቅደላ የተዘረፉ ቅርሶች፣ “በውሰት ሊመጡ ነው፤” መባሉን መንግሥት አላውቅም አለ፤ “ከማስመለስ በመለስ መዋስን በፍጹም አናስበውም”

  • ቅርሶቹ፣ በእንግሊዝ የቪክቶሪያ አልበርት ሙዝየም፣ለአንድ ዓመት ኤግዚቢሽን ቀረቡ
  • ከ10 በላይ ታቦታት፣ ከ500 በላይ የብራና መጻሕፍት፣ታሪካዊና ባህላዊ ቅርሶች ይገኛሉ
  • ኢግዚቢሽኑን አንቃወምም፤ የተዘረፉ ቅርሶቻችን እንደኾኑ ግን ሊሠመርበት ይገባል
  • ኢትዮጵያን ለዓለም ለማስተዋወቅና የእኛ እንደኾኑም ለማረጋገጥ ዕድሉን ይፈጥራል

†††

  • በ2007 ለእንግሊዝ መንግሥት ጥያቄ አቅርበናል፤በማስመለሱ ላይ አተኩረን እንገፋለን
  • የረጅም ጊዜ ውሰት”የሙዝየሙ ዳይሬክተር የተናገሩት እንጅ የመንግሥታቱ አይደለም
  • መዋስ ማለት በግማሽ መንገድ ሕጋዊነት እየሰጠን ነው፤ ከዘረፈን ጋራም አንደራደርም
  • ማስመለሱ የትውልድ ፕሮጀክት ነው፤የፈጀውን ጊዜ ቢፈጅ መዋስን በፍጹም አናስብም

†††

ከ150 ዓመታት በፊት(እ.አ.አ በ1868) በኢትዮጵያ እና ብሪታኒያ መካከል መቅደላ ላይ በተደረገው ጦርነት የተዘረፉና በቪክቶሪያ አልበርት ሙዝየም የሚገኙ ቅርሶች፣ “በውሰት በኢትዮጵያ ለእይታ ሊበቁ ነው፤” የሚለው መረጃ ትክክለኛ ያልኾነና መንግሥት የማያውቀው መኾኑ ተገለጸ፡፡

“ኢትዮጵያን የሚዘክሩ የኢትዮጵያ ቅርሶች የሚገቡት ለኢትዮጵያውያን ነው፤” ያለው የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር፣ ለማስመለስ ጥረት እያደረገ መኾኑንም አስታውቋል፡፡

47a810410567557a6f2ef4ec2b18ae30_L

ሚኒስትሯ ዶ/ር ኂሩት ወልደ ማርያም፣ ከትላንት በስቲያ ቅዳሜ፣ መጋቢት 29 ቀን ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት፣ ቢቢሲንና ዘጋርድያንን ጨምሮ በተለያዩ ዓለም አቀፍ የኅትመትና የኤሌክትሮኒክስ ብዙኃን መገናኛዎች፣ “ቅርሶቹ በረጅም ጊዜ ውሰት(long-term loan) ወደ ኢትዮጵያ ሊመጡ ነው፤ በሚባለው ነገር እኛን ያማከረን የለም፤ መንግሥትም ኾነ ሚኒስቴሩ የተወያየንበት የምናውቀው ነገር የለም፤ ሊኾንም አይችልም፤” ብለዋል፡፡

ከመቅደላ የተወሰዱት ቅርሶች በእንግሊዝ የቪክቶሪያ አልበርት ሙዚየም ለአንድ ዓመት ለእይታ የቀረቡበት ኢግዚቢሽን ሲከፈት፣ የሙዝየሙ ዳይሬክተሩ ባቀረቡት ንግግር ላይ ያነሡት ሐሳብ መኾኑን የጠቀሱት ዶ/ር ኂሩት፦ የእንግሊዝም የኢትዮጵያም መንግሥት አቋም እንዳልኾነና ይልቁንም ቅርሶቹ የኢትዮጵያ ንብረት እንደመኾናቸው ለማስመለስ መንግሥት በድርድር ላይ እንደሚገኝ፣ ባቀረበው ጥያቄም እንደሚገፋበት ገልጸዋል፡፡

“እንግዲህ ማንም ሐሳብ ሊሰጥ ይችላል፡፡ እኛን የሚገዛን ግን የአንድ ሙዝየም፣ የአንድ ተቋም ሐሳብ አይደለም፡፡ የኢትዮጵያ መንግሥትም  ዝም አላለም፡፡ ቅርሶቼ ይመለሱልኝ፤ የሚል የይገባኛል ጥያቄ ለእንግሊዝ መንግሥት፣ በመንግሥት ደረጃ በወቅቱ በነበሩት ፕሬዝዳንት ፊርማ እ.አ.አ በ2007 አቅርቧል፡፡ እርሱን ገፍተን የምንቀጥልበት ነው የሚኾነው፡፡”


ሚኒስትሯ በመግለጫቸው፥ ንብረትነታቸው የኢትዮጵያ የኾኑ ከዐሥር በላይ ታቦታት፣ ከአምስት መቶ በላይ የብራና መጻሕፍት እንዲሁም ሌሎች ታሪካዊና ባህላዊ ቅርሶች፣ “በእንግሊዛውያን ተወስደው በሙዚየሞች እና ግለሰቦች እጅ ተይዘው ይገኛሉ፤” ብለዋል።

በብሪጣኒያ ደቡብ ምዕራብ ሎንዶን በሚገኘው የቪክቶሪያ አልበርበት ሙዝየም በተከፈተው ኤግዚቢሽን ለእይታ ከቀረቡት የኢትዮጵያ ቅርሶች መካከል – ዘውድ እና የባህል አልባሳት፤

በሙዝየሙ ለእይታ (Maqdala exhibition) መቅረባቸውም፥ የኢትዮጵያን ባህል፣ ታሪክና ወግ ለዓለም ከማስዋወቅ ባሻገር ጎብኚዎቹ፤“ለእይታ የቀረቡት ቅርሶች የኢትዮጵያ ስለመኾናቸው ማረጋገጫ እንዲያገኙ ዕድል ይፈጥራል፤” ብለዋል።

ቅርሶች ከተወሰዱበት መቅደላ አካባቢ እስከ ቋራ ድረስ ያለውን ሥፍራ የቱሪስት መዳረሻ ለማድረግ በጎንደር ዩኒቨርስቲ እና በአማራ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ በኩል ጥናቶች እየተደረጉ እንደሚገኙም ሚኒስትሯ አክለው ጠቁመዋል።

የዐፄ ቴዎድሮስ 200ኛ ዓመት የልደት እና 150ኛ ዓመት የሙት ዓመት በዓል አከባበር፣ ከሚያዝያ 2 እስከ 8 ቀን 2010 ዓ.ም. ድረስ በክልሉ በተለያዩ አካባቢዎች በመዘዋወር እንደሚዘከርም አስታውቀዋል።

ስለ ጉዳዩ በመጀመሪያና በዋናነት የዘገቡት የእንግሊዝ ብዙኃን መገናኛዎች እንደኾኑ መመልከታቸውን ለኢትዮጵያ ቴሌቪዥን የተናገሩት የቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ዮናስ ደስታ በበኩላቸው፣ እይታው የእንግሊዝ እንደኾነ አድርጎ ግምት መውሰዱ መልካም ቢኾንም፣ ከእኛ እይታ አንጻር የማንቀበላቸው አቀራረቦች መኖራቸውን ጠቅሰዋል፡፡

በኢትዮጵያ የቅርስ አጠባበቅ ዐዋጅ፣ በሕገ ወጥ መልኩ ከአገር የወጡ ቅርሶችን ከማስመለስ በመለስ የትኛውም ዐይነት ድርድር የማድረግ የሕግ ሰውነት ለማንኛውም አካል እንደማይሰጥ አስረድተዋል፡፡

ከባለቤቱ የተዘረፈ ቅርስ ለባለቤቱ ነው መመለስ ያለበት፡፡ ከዘራፊዎች ለመዋስ፣ አይደለም መስማማት ልንደራደር አንችልም፡፡ ዘገባው የዚያ ዐይነት ፍንጭ ባይኖረውም በእነርሱ እይታ የሙከራ ጉዳይ ሊኾን ይችላል፡፡ እኔም ኾንኩ በዚህ ጉዳይ ላይ የተሰለፍን አካላት በጣም አዝነን ነው ያነበብነው፡፡ አንደኛ በኢትዮጵያ ሕግ፣ የሕግ መሠረት የለውም፡፡ የኢትዮጵያ መገለጫ የኾኑትን ቅርሶች ከማስመለስ በመለስ ያለ ማንኛውንም ነገር ማድረግ አይቻልም፡፡

ቅርሶቹ በትክክለኛ ቦታቸው ላይ አለመኾናቸው አሳዛኝ ነው፡፡ ሊመለሱ የሚችሉባቸውን ቀዳዳዎች ኹሉ ፈልገን፣ የፈጀውን ያህል ጊዜ ፈጅቶ ትውልዶች ይመልሷቸዋል እንጅ መዋስን በፍጹም አናስበውም፡፡ ሕጋዊም አይደለም፤ ታስቦም የማይታወቅ ነገር ነው፡፡ ምክንያቱም መዋስ ማለት በግማሽ መንገድ ሕጋዊ ሰውነት እየሰጠን ነው ማለት ነው፡፡ ከዘረፈን ጋር ልንደራደር የምንችልበት ዕድል ጠባብ ነው፡፡

በኤግዚቢሽን መልኩ ወጥቷል፤ የሚባል ነገር አለ፡፡ እኛ የትኛው ቅርሳችን የት ነው ያለው የሚለውን ነገር እናውቃለን፡፡ነገር ግን ከየተቀመጠበት ግምጃ ቤት በምን ደረጃ እንዳሉ ለማወቅ፣ ሞያውና የሥራው ተልእኮ ያልኾነው ሰው ጭምር የሚያይበት ዕድል መገኘቱ፣ ኢትዮጵያውያንና በቅርሶች ላይ ቀናዒና አዎንታዊ አመለካከት ያላቸው ሰዎች የእኛ ደጋፊ አካላት እንዲኾኑ ዕድል ስለሚፈጥር ኢግዚቢሽን መደረጉን ብዙም አንቃወመውም፡፡ የተዘረፉ ቅርሶቻችን እንደኾኑ ግን በጣም ሊሠመርበት ይገባል፡፡ ስለዚህ ማስመለሱ ላይ አተኩረን ነው መሔድ የሚገባን፡፡

ለዘገባው ምላሽ መስጠትን በተመለከተ፣ የሙዝየሙ ዳይሬክተር የሰጡት አስተያየት ነው፡፡ እኛ የምንወክለው መንግሥትን ነው፡፡ ስለዚህ አንድ ሙዝየም ለሰጠው አስተያየት በመንግሥት ደረጃ ምላሽ መስጠት ያስፈልጋል ወይ የሚለው የራሱ ቢሮክራሲ ስላለው ያን ተከትለን የምናየው ነው የሚኾነው፡፡

afromet_press_conference

የመቅደላ ቅርሶች አስመላሽ ኮሚቴ/AFROMET/ አባላት በጋዜጣዊ መግለጫ ላይ

ኾኖም በኢትዮጵያ ሕግና በፈረመቻቸው ዓለም አቀፍ ፕሮቶኮሎች አቋማችን ግልጽ ነው፡፡ ከ1997 ዓ.ም. ጀምሮ የተቋቋመ የመቅደላ ቅርሶች አስመላሽ ኮሚቴ/AFROMET/ አለ፡፡ የኢትዮጵያ መንግሥት ሊነጋገር የሚችለው ከእንግሊዝ መንግሥት ጋራ እንጅ በተናጠል ከሙዝየሞች ጋራ አይደለም፡፡ በተናጠል ከወጡ ሪፖርቶች ጋራ እሰጥ አገባ ውስጥ መግባትም አያስፈልግም፡፡ ሕጉን ተከትለን ሔደን ውጤት ማምጣት ነው ያለብን፡፡ ይኼ የአጭር ጊዜ ፕሮጀክት አይደለም፤ ትውልዶች እየተቀባበሉት 150 ኾኖታል፤ የፈጀውን ያህል ጊዜ ፈጅቶ ወደ ቦታቸው በማስመለስ ላይ ብቻ ነው ትኩረታችንን የምናደርገው፡፡

የእንግሊዝ እና የኢትዮጵያ ጦርነት፣ በ1868 ዓ.ም. መቅደላ ላይ መካሔዱ ይታወሳል።

በዓለ ትንሣኤ: የአዲስ ሕይወት ማብሠሪያ ነው፤ ለአዲስ ወንድማዊ ፍቅር፣ ለጠንካራ ሀገራዊ አንድነት ቃል በመግባት እናክብረው – ቅ/ፓትርያርኩ

tinsae-ethiopian-painting3

  • ትልቁና ዋናው የትንሣኤያችን ሕይወት፣ በጌታችን ዳግም ምጽአት ይረጋገጣል፤ ቢባልም ውጥኑ አሐዱ ተብሎ የሚጀመረው አሁን ነው፡፡ እያንዳንዷ የዕድሜያችን ሰዓት የትንሣኤ ሥራን የምናከናውንባት ዕለተ ትንሣኤ ናት፡፡

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፤ አሜን፡፡

  • በሀገራችን በኢትዮጵያ በገጠር እና በከተማ የምትኖሩ፤
  • ከሀገር ውጭ በተለያየ አህጉር የምትገኙ፤
  • የሀገራችንን ዳር ድንበር ለመጠበቅና ለማስከበር በየገጠሩ የቆማችሁ፤
  • በሕመም ምክንያት በየጠበሉ እና በየሆስፒታሉ ያላችሁ፤
  • እንዲሁም የሕግ ታራሚዎች ኾናችሁ በየማረሚያ ቤቱ የምትገኙ፤
  • ኢትዮጵያውያንና ኢትዮጵያውያት ወገኖቻችን ሁሉ፤

በትንሣኤው ኃይል ማሕለቅትና ፍጻሜ የሌለው፤ ሕይወተ ትንሣኤን ያደለን ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ፣ እንኳን ለብርሃነ ትንሣኤው በሰላም አደረሳችኹ፡፡

“ወእመሰ ንትአመን ከመ ተንሥኣ ክርስቶስ እሙታን ከማሁ ያነሥኦሙ እግዚአብሔር ለሙታን = ክርስቶስ ከሙታን እንደተነሣ ካመን እንደዚኹ እግዚአብሔር ሙታንን ያነሣቸዋል፡፡”(1ኛተሰ. 4:13)

pp009

የሰው ልጆች ከፊታችን ተጠብቆ ያለው ትልቅ ተስፋ ትንሣኤ ሙታን ነው፡፡ ለሰው ልጆች የመጨረሻው የክብር ዘውድ እና የሕይወት ጉልላት፣ ከመቃብር ታድሶ መነሣትና እርሱን ተከትሎ በሚመጣው በቀዋሚው የእግዚአብሔር መንግሥት መኖር ነው፡፡

እግዚአብሔር የፍቅር አምላክ ነውና ፍጥረቱን በፍቅር ፈጥሮ በፍቅር ያስተዳድራል፡፡ እግዚአብሔር የክብር አምላክ በመኾኑ ፍጥረቱን ለማክበር ሁልጊዜ ዝግጁ ነው፡፡ እግዚአብሔር ለፍጥረቱ ያለውን ፍቅርና ክብር ለመረዳት በየዕለቱ ሕይወታችን ላይ የሚፈጽመውን ጥበቃ እና ምግብና ማየቱ በቂ ነው፡፡ እግዚአብሔር በፍጹም ፍቅር እና ማሕለቅት በሌለው ልግስናው፣ በምንኖርባት ምድር ለፍጡራኑ ኑሮ አስፈላጊ የኾኑትን ነገሮች በበቂ ኹኔታ አሟልቶ መስጠቱ ሌላው የታላቅ ፍቅሩ ማስረጃ ነው፡፡

እግዚአብሔር ለፍጥረቱ ያለውን ታላቅ ፍቅር እና አክብሮት በይበልጥ የገለጸበት አንድ ክንውን፣ አንድ ልጁ የኾነው ኢየሱስ ክርስቶስን ለፍጥረቱ ቤዛ እንዲኾን ለመከራና ለሞት አሳልፎ መስጠቱ ነው፡፡ ይህ ድርጊት እግዚአብሔር ፍጥረቱን ምን ያህል እንደሚወድ ያሳየበት የፍቅሩ ጣሪያ ወይም ጫፍ ነው፡፡ እግዚአብሔር ለማያልቅ ኃይለ ሕይወት፣ በመልኩ እና በአምሳሉ የፈጠረን እኛ ከተቀመጠልን የሕይወት ድንበር ወጥተን ወደ ሞት ሀገር በመቀላቀላችን ምክንያት፣ በብቸኝነት እና በአሠቃቂ መከራ ስንማቅቅ ኖረናል፡፡

ይኹን እንጅ እንዲህ ኹነን ስንኖር ዝም ብሎ ማየት ወሰን የለሽ ርኅራኄ ላለው ለእግዚአብሔር አምላካችን አልኾነም፡፡ በመኾኑም የመከራችንን ታሪክ በመለወጥ ያድነን ዘንድ በፈቀደ ጊዜ በአካል የሚተካከለው፣ በመለኮት እና በቅድምና ከእርሱ ጋራ አንድ ህላዌ የኾነ የባሕርይ ልጁን ወደ እኛ ላከ፡፡ ቃሉ፣ ኃይሉ እና ጥበቡ የኾነ ወልድ ዋሕድ ሥጋችንንና ነፍሳችንን ተዋሕዶ በእኛ አካል በዚህ ዓለም ተገለጸ፡፡

እርሱ በዚህ ዓለም በቆየበት ጊዜ የሕይወት መንገድን በቅዱስ ወንጌል አስተማረን፡፡ የሰው ልጅ ኹሉ ብቸኛ አዳኝ መኾኑን፡- ሕሙማንን በመፈወስ፣ ሙታንን በማንሣት፣ ኅብስትን በማበርከት አሳየን፡፡ ወልደ እግዚአብሔር ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህ አምላካዊ ኃይሉ ማለትም ደምሳሴ ኃጢአት በመኾኑ ሙታንን በማንሣቱ፣ አጋንንትን በማውጣቱ፣ ለሕሙማን ፈውስን በመስጠቱ፣ በኃጢአት፣ በሞት፣ በዲያብሎስ እና በበሽታዎች ሁሉ ላይ ላዕላዊ ሥልጣን ያለው እንደኾነ፣ ሕገ ተፈጥሮ በቁጥጥሩ ሥር መኾኑን አሳየን፡፡

ከዚህ በኋላ ለሰው ልጅ ሁሉ ቤዛ ኾኖ በመስቀል ላይ መሥዋዕት በመኾን ዕዳ ኃጢአታችንን አስወገደ፤ በሞቱ ሞታችንን አስቀረ፤ በትንሣኤው ሕይወታችንን አበሠረ፡፡ በዚህም ተግባሩ የመዳናችንን ምሥጢር ፈጸመ፡፡ በጨለማ እና በሞት ጥላ ለነበሩት ነጻነትን ሰበከላቸው፡፡

የተወደዳችሁ የመንፈስ ቅዱስ ልጆቻችን ምእመናንና ምእመናት፤

የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ የእኛ ትንሣኤ ማሳያና ማስረጃ በመኾኑ፣ በእኛ መጻኢ ዕድል ላይ ያለው ትርጉም ከሁሉም የላቀ ነው፡፡ የእኛ ሕይወት እንደ ቅጽበተ ዐይን ክፍት ብላ ክድን በምትል በዚህች ዕድሜአችን የተገደበች አይደለችም፡፡ ሕይወታችን፣ ማሕለቅትና ፍጻሜ የሌለው ህላዌ ገና ይጠብቃታል፡፡ ይህ ጸጋ፣ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሞቱ ያዘጋጀልን፤ በትንሣኤው ያበሠረን የወዲያኛው ሕይወት ሀልወት እና ወሰን የለሽ ዕድሜ ነው፡፡

እርሱ እኛን ከኃጢአት እና ከሞት ለመገላገል እንደሞተ እኛም ማኅያዊ ሞቱ ያስገኘልንን ድኅነት ለመቀዳጀት በመጠመቃችን የሞቱ ተባባሪዎች ኾነናል፡፡ እርሱ ዳግም የማይሞትና ለዘለዓለም ሕያው መኾኑን ለማብሠር ሞትንና መቃብርን ድል ነስቶ በአሸናፊነት እንደተነሣ እኛም ዳግም ላንሞት ይልቁንም ለማያልቅ ኃይለ ሕይወት ባለቤቶች እንኾን ዘንድ በመጠመቃችን የትንሣኤው ተባባሪዎች ኾነናል፡፡

በሌላ አገላለጽ፣በእርሱ ስም በመጠመቃችን የሞቱም የትንሣኤውም ተባባሪዎች ኾነናል፡፡ እርሱ ሞትንና መቃብርን ድል ነስቶ እንደተነሣ፣ እኛም በጥምቀት ከእርሱ ጋራ በመተባበራችን ምክንያት እርሱ በከፈተልን መንገድ ሞትንና መቃብርን ድል ነስተን ከእርሱ ጋራ ወደ ሰማያዊ መንግሥት እንነጠቃለን፡፡ በዚያም በማያልቅ ኃይለ ሕይወት ከእርሱ ጋራ ፍጻሜና ማሕለቅት፣ ማርጀትና ኅልፈት የሌለበት ህላዌ እንኖራለን፡፡ ሰው ወዳጅ የኾነ፣ ፍቅሩና ክብሩ ማለቂያ የሌለው እግዚአብሔር አምላካችን ለእኛ ያዘጋጀው መጻኢ ዕድል ይኸው ነው፡፡

ስለኾነም አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሞቶ የተነሣው ለራሱ ሳይኾን ለእኛ ሲል ነውና፣ ክርስቶስ ሞቶ ተነሣ፤ ማለት ምሥጢራዊ ትርጉሙ፣ ሰዎችን ከፍዳ ኃጢአትና ከመርገም አላቀቀ፤ ሞትንና መቃብርን ከሰው አራቀ፤ ሰውን ለዘለዓለማዊ ሕይወት ለማኖር እንደገና አበቃ ማለት ነውና የክርስቶስ ሞትና ትንሣኤ ከሰጠን ጥቅም አኳያ ሙሉ በሙሉ የእኛ ሞትና ትንሣኤ እንደኾነ መረዳት ይገባናል፡፡

በሞቱ ደኅንነታችንን በትንሣኤው ሕይወታችንን መመለሱን በትንሣኤው ተግባራዊ ዐዋጅ ተናግሯል፡፡ የመጨረሻው አፈጻጸም ግን፣ ጌታችን እንደገና ተመልሶ ሲመጣ ይከናወናል፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ፣ ክርስቶስ ከሞት እንደተነሣ በተመሳሳይ ኹኔታ እግዚአብሔር ሙታንን ያነሣቸዋል፤ ሲል ያስተማረንም ይህን ሲገልጽ ነው፡፡

የተወደዳችሁ የመንፈስ ቅዱስ ልጆቻችን ምእመናንና ምእመናት

ትልቁና ዋናው የትንሣኤያችን ሕይወት፣ በጌታችን ዳግም ምጽአት ይረጋገጣል፤ ቢባልም ውጥኑ አሐዱ ተብሎ የሚጀመረው አሁን ነው፡፡ እያንዳንዷ የዕድሜያችን ሰዓት የትንሣኤ ሥራን የምናከናውንባት ዕለተ ትንሣኤ ናት፡፡ እግዚአብሔርን የምናመሰግንበትና የምናመልክበት ቀን ዕለተ ትንሣኤ ነው፡፡ ወንድም ከወንድሙ ጋራ በፍቅርና በሰላም፣ በመቻቻልና በመከባበር የሚያሳልፍበት ቀን ዕለተ ትንሣኤ ናት፡፡ ስለ ሀገርና ስለ ሕዝብ አንድነት፣ ስለ ሕዝብ አእምሯዊና ምጣኔ ሀብታዊ ልማት በመሥራት የምናሳልፋት ቀን ዕለት ትንሣኤ ናት፡፡

በአጠቃላይ ለትልቁና ለዋናው ትንሣኤ ተሸላሚዎች አድርጎ የሚያቀርበን፣ በዚህ ዓለም በቆየንበት የዕድሜያችን ዘመን ሁሉ በበጎ ኅሊና ተነሣስተን የምንፈጽመው የሃይማኖታዊና የማኅበራዊ ኑሮ የተግባር ትንሣኤ ድምር ውጤት ነው፡፡

በመኾኑም በዓለ ትንሣኤ፣ የአዲስ ሕይወት ማብሠሪያ በዓል እንደመኾኑ መጠን፣ የሀገራችን ሕዝቦች በዓሉን ሲያከብሩ፣ ለአዲስ ወንድማዊ ፍቅር፣ ለጠንካራ ሀገራዊ አንድነት፣ ለፍጹም ሀገራዊ መግባባትና ለተሻለ የልማት ሥራ በአንድነት ለመነሣት ቃል በመግባት ሊኾን ይገባል፡፡

በመጨረሻም፤ ሀገራችን ኢትዮጵያ በዚህ ዓመት ባስተናገደችው ያላስፈላጊ ንትርክ፣ ብዙ ነገርን እንዳጣች ኢትዮጵያውያን ሁላችን የምንስተው አይኾንም፡፡ ይህ ክሥተት ተስፋ ከተጣለበት የሀገሪቱ ሕዳሴ ፍኖተ ካርታ ጋራ ፈጽሞ የማይሔድ ነው፡፡

ስለኾነም ያለፈውን ትተን ከዛሬ ጀምሮ በሠለጠነ የውይይት ዘዴና ከሁሉም በላይ ለሀገር ዕድገትና ለሕዝብ አንድነት ቅድሚያ በመስጠት ችግራችንን እየፈታን በልማትና በዕድገት ከበለጸጉት የዓለማችን ሀገራት ጋራ እኩል ወደሚያደርገን ልማታዊ ሥራችን ፊታችንን እንድናዞር ለሁሉም ኢትዮጵያውያን ልጆቻችንና ወገኖቻችን አባታዊ መልእክታችንን በእግዚአብሔር ስም እናስተላለፋለን፡፡

መልካም በዓለ ትንሣኤ ያድርግልን፤
ኢትዮጵያ ሀገራችንንና ሕዝባችንን ይባርክልን፤ ይቀድስልን፤
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፤ አሜን፡፡

የዲጂታል የምዝገባ ሥርዓት ውስጥ የገባው የቅርስ ጥበቃ

24294158_838304216375285_2289287552468031155_n

  • ቅርሶች፣በዲጂታል መንገድ የሚመዘገቡበት የመረጃ ቋት(ዳታቤዝ) ነው
  • ለአደጋ የማያጋልጥና በማንኛውም ሰው ሊታወቅ የሚችል መረጃን ያቀርባል
  • በጥናትና ምርምር የበለጠ እንዲታወቁና ደኅንነታቸው እንዲጠበቁ ያደርጋል
  • ከፌዴራል እስከ ክልል የተሳሰረ የቅርስ ምዝገባ ሥርዓት እንዲኖር ያስችላል
  • ቢዘረፉ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተከታትሎ ለማስመለስ ኮዱ ይጠቅማል
  • ጥገና የሚያስፈልጋቸውን ይለያል፤ሕገ ወጥ ዝውውርን ለመቆጣጠርም፤
  • በማዕከላዊነት በመሥ/ቤቱ ቢቀመጥም፣ በኹሉም ክልሎች ይተገበራል፤

†††

(ሪፖርተር፤ ሔኖክ ያሬድ፤ መጋቢት ፳፯ ቀን ፳፻፲ ዓ.ም.)

የባህላዊ ቅርሶች የምዝገባና ቁጥጥር ሥርዓት፣ በእንግሊዝኛ አጠራሩ “ካልቸራል ሔሪቴጅ ኢንቨንተሪ ማኔጅመንት ሲስተም፣ በቅርቡ የቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን ያስመረቀው የመረጃ ቋት (ዳታቤዝ) ሲኾን፣ ቅርሶች በዲጂታል መንገድ የሚመዘገቡበት ነው፡፡

ይህ የኢትዮጵያ ባህላዊ ቅርሶች ኢንቬንተሪ አስተዳደር ሥርዓት ልማትና ትግበራ ፕሮጀክትyonas desta በባለሥልጣኑ፣ ኤክሲድ ከተባለው የሶፍትዌር አገር በቀል ተቋም(Exceed ICT System) እና ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጋራ በመተባበር ሲለማ የቆየው የመረጃ ቋት አስተዳደር ሥርዓት የባለሥልጣኑ ዋና ዳይሬክተር አቶ ዮናስ ደስታ በተገኙበት መጋቢት 20 ቀን 2010 ዓ.ም. ተመርቋል፡፡

ዋና ዳይሬክተሩ በምረቃው ወቅት እንደተናገሩት፣ ባለሥልጣኑ በኢትዮጵያ የሚገኙ ቅርሶችን በመመዝገብና በማጥናት አሁን ላለው ትውልድ ለማስተዋወቅና ለቀጣዩ ትውልድም ለማስተላለፍ በርካታ ተግባራትን አከናውኗል፤ እየሠራም ይገኛል፡፡ ይኹንና ባለሥልጣኑ እስከ አሁን ቅርሶችን ሲመዘግብ የነበረው በወረቀት ላይ ስለነበር ዛሬ ዘመኑ ከደረሰበት የሥልጣኔ ደረጃ ጋራ አብሮ ምዝገባውንም ለማዘመን የመረጃ ቋት አስተዳደር ሥርዓት ዘርግቶ የምዝገባ ሒደቱን ማከናወን አስፈልጓል፤ ብለዋል፡፡

የመረጃ ቋቱ ከፌዴራል እስከ ክልል የተሳሰረ የቅርስ ምዝገባ ሥርዓት እንዲኖር የሚያስችል ሲኾን፣ ይህም በኢትዮጵያ የሚገኙትንና በምዝገባ የተለዩ ቅርሶችን በዓይነት፣ በብዛትና በሥርጭት ለማወቅ የሚያግዝ ነው፡፡

አቶ ዮናስ አያይዘው እንዳብራሩት፣ ይኸው የመረጃ ቋት ቅርሶች ሲመዘገቡ ጊዜያዊ የመለያ ቁጥር ከመስጠት ጀምሮ አንድን ቅርስ የቅርስነት እውቅና ለመስጠት የሚያስፈልጉ የምስል፣ የድምፅ፣ የተንቀሳቃሽ ምስልና የጽሑፍ መረጃዎች፣ አስተያየቶች እንዲሁም ሌሎች ተጨማሪ መረጃዎችን ያካተተ የተቀናጀ የአሠራር ዘይቤ ከመፍጠር ባሻገር የሀገራዊ ቅርሶችን መረጃ በተሟላ ኹኔታ በመያዝ፣ ጥናትና ምርምርም በማካሔድ በዓለም አቀፍ ደረጃ የበለጠ እንዲታወቁና ደኅንነታቸው እንዲጠበቅ ያደርጋል፡፡

ስለ ኢትዮጵያ ቅርሶች ለተመራማሪዎችና ለተለያዩ ተቋማት በቂ መረጃ ለመስጠት፣ ተንቀሳቃሽ ቅርሶች ከቦታ ቦታ በሚንቀሳቀሱበት ወቅት ለመከታተልና ያሉበትን ኹኔታ ለማወቅ፣ በአደጋ ወይም በጉዳት ላይ ያሉ ቅርሶችን በመጠቆም አስፈላጊው ጥገና እና ክብካቤ እንዲደረግላቸው፣ ወዘተ. ከማድረግ አንጻር ያለው አስተዋፅኦ ከፍተኛነትንም ዋና ዳይሬክተሩ ሳይገልጹ አላለፉም፡፡

የመረጃ ቋት አስተዳደር ሥርዓቱ ምን ይመስላል?

የመረጃ ቋቱ (ዳታቤዙ)፣ ቅርሶች በማንዋል በሚመዘገቡት ወቅት የነበሩ መስፈርቶችን ማለትም ከቅርሶች ስያሜ አንሥቶ፣ ምድባቸውን፣ መገኛቸውን፣ ዓይነታቸውንና ሌሎችም መገለጫዎችን የሚያካትት ሲኾን፤ የቅርሶችን ደኅንነት ለመጠበቅ ለቅርሶች የሚሰጠው ኮድም አብሮ ይመዘገባል፡፡ ቅርሶች ቢዘረፉ፣ በአገርና ዓለም አቀፍ ደረጃ ተከታትሎ ለማስመለስ ኮዱ ጥቅም ላይ ይውላል፡፡

ከባለሥልጣኑ የተገኘው መረጃ እንደሚያመለክተው፣ ከዚህ ቀደም የነበረውን በእጅ ጽሑፍ የመመዝገብ (ማንዋል) አሠራር አዲሱ የመረጃ ቋት ያስቀራል፡፡ ቋቱ በየክልሉ ያሉ ቅርሶች ተመዝግበው ስለሚቀመጡበት በቅርስ መዝጋቢዎች፣ ገምገሚዎችና አጽዳቂዎች የሚሞላ ፎርምን ያካትታል፡፡ ተንቀሳቃሽ፣ የማይንቀሳቀስ ወይም የማይዳሰሱ ቅርሶች ለምዝገባ ሲቀርቡ፣ ማሟላት ያለባቸው መስፈርቶች መካተታቸው እስከሚረጋገጥ በተጠባባቂነት የሚቀመጡበት የቋቱ ክፍል አለ፡፡

አንድ ቅርስ ከተመዘገበ በኋላ፣ ስለ ቅርሱ ምንነት፣ መገኛና ሌሎችም መረጃዎችን ያካተተ ክፍል በዳታቤዙ ተካቷል፡፡ በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ ሲኾን፣ በዋናነት የሚቆጣጠረው የቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን ነው፡፡ በየክልሉ ያሉ ቢሮዎች ደግሞ ቅርሶቻቸውን መዝግበው ያስተላልፋሉ፡፡ ከቅርሶች ደኅንነት ጥበቃ አንጻር ሁሉም መረጃ ይፋ ባይኾንም፣ የተመዘገቡት ቅርሶች ለተመራማሪዎችና ለሕዝቡም በድረ ገጽ ተደራሽ ይኾናሉ፡፡

ሰዎች የቅርሶችን መጠሪያ ስም አልያም ዓይነታቸውን በመጻፍ ከዳታቤዙ ስለ ቅርሶች መረጃ ማግኘት ይችላሉ፡፡ ቅርሶቹ የሚገኙበትን ቦታ በካርታ ያሳያቸዋል፡፡ ቅርሶቹን አደጋ ላይ የማይጥሉና ማንኛውም ሰው ሊያውቃቸው የሚችል መረጃዎች ያቀርባል፡፡ ሰዎች ስለ ቅርሶቹ አስተያየት የሚሰጡት ክፍልም አለ፡፡

26239429_1649655878447382_1577380396661909143_n

ባለፉት ዓመታት ቅርሶች ይመዘገቡበት የነበረውን ሒደት ያዘምናል፤ የተባለው ዳታቤዝ፣ ጉዳት የደረሰባቸው ቅርሶችን ኹኔታ የሚጠቁም ክፍል አለው፡፡ ስለ ቅርሶቹ ተጨማሪ መረጃ መስጠት ሲያስፈልግ አልያም በቅርሶቹ ዙሪያ ሪፖርቶች ሲቀርቡም ይካተታሉ፡፡ ዲጂታል አሠራሩ፣ ጥገና የሚያስፈልጋቸውን ቅርሶች ከመለየት ባሻገር፣ የቅርሶችን ሕገ ወጥ ዝውውር ለመቆጣጠር ይጠቅማል፡፡

ከወራት በፊት ስለመረጃ ቋቱ ትግበራ ከሪፖርተር ጋር ቆይታ አድርገው የነበሩት በቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን የቅርስ ቁጥጥርና ደረጃ ምደባ ከፍተኛ ባለሞያ አቶ አበራ አንጁሎ እንደገለጹት፣ የቅርስ ዘረፋ መቆጣጠርን አዳጋች ካደረጉ መሰናክሎች መካከል፣ ቅርሶች በተገቢው መንገድ አለመመዝገባቸውና የትኛው ቅርስ፣ በየቱ አካባቢ እንደሚገኝ በአግባቡ አለመታወቁ በጥበቃ ረገድ ክፍተት ፈጥሯል፡፡ ላለፉት አራት ዓመታት እየተሠራ የነበረውና ዘንድሮ የሚተገበረው የመረጃ ቋት ሥርዓት ለዚህ መፍትሔ ይኾናል፡፡

የቋቱ ጠቀሜታ

7c848159f031482aa4214b8c967ee030እንደ ከፍተኛ ባለሞያው ማብራርያ፣ ቋቱ ቅርሶችን ለመጠበቅ ያሉበትን ቦታና ኹኔታ በዲጂታል መንገድ ለመመዝገብ የተሻለ ነው፡፡ በተለይም ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጋራ መረጃ በመለዋወጥ ሕገ ወጥ የቅርስ ዝውውርን ለመግታት እንደሚውል፣ ቅርሶች ባሉበት ቦታ ጉዳት ሲደርስባቸው ወይም ጥገና ሲያስፈልጋቸው ለማወቅም ዳታቤዙ ያግዛል፡፡ በተጨማሪም ቅርሶችን የተመለከቱ አዲስ መረጃዎች ለማካተትና መረጃዎቹን ለሚፈልጉ አጥኚዎች ለማቅረብም አመቺ ይኾናል፡፡

ዳታቤዙ ቅርሶች ቢሰረቁ፣ ቢቃጠሉ፣ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላው ቢዘዋወሩ ስለሚያሳይ አፋጣኝ ርምጃ ለመውሰድ አመቺነት መኖሩን የጠቀሱት ባለፉት ጊዜያት ቅርሶች ያሉበትን ቦታና ኹኔታ በአግባቡ አለመመዝገብ የችግሩ መንሥኤ እንደነበር በማውሳት ጭምር ነበር፡፡ ቅርሶች የት እንዳሉ አለማወቅ ትልቁ ፈተና ነው፡፡ ላልታወቀ ቅርስ ክትትል ለማድረግ ያስቸግራል፤በማለት ለቅርሶች ክትትል ለማድረግ የተሻለው አማራጭ ዲጂታል ምዝገባ እንደኾነ ይገልጻሉ፡፡

ባለፈው ኅዳር ወር ለቅርሶች ጥበቃ ፍጡነ ረድኤት ይኾናል ስለተባለው የዲጂታል ምዝገባ ሥርዓት አስመልክቶ ከሪፖርተር ጋር ቃለ ምልልስ ያደረጉት አቶ አበራ እንዳሠመሩበት፣ ቅርሶችን በአጠቃላይ በአንድ መረጃ ቋት ማኖር፣ ቅርሶችን በአግባቡ ለመጠበቅና ለመከባከብ አመቺነቱ ግልጽ ነው፡፡

በአሁኑ የመረጃ ዘመን፣ በርካታ አገሮች ቅርሶችን ለመመዝገብ፣ ለመጠበቅና ለጎብኚዎች ተደራሽ ለማድረግም ዲጂታል መንገድ ይጠቀማሉ፡፡ ዳታቤዝ መኖሩ ቅርሶችን ለመመዝገብ ቢረዳም፣ አዲስ ቅርሶችን ፈልጎ ወደ ዝርዝሩ የማስገባት ሒደት አሁንም የዘርፉ ባለሞያዎች ድርሻ ነው፡፡ ቅርሶች ያሉበትን ቦታ ማወቅና በዲጂታል መንገድ መመዝገብ ብቻውን ቅርሶችን ከዘረፋ ያድናል ማለት አይቻልም፡፡

በተያያዘም፣ ቅርሶችን ለመጠበቅና ጉዳት ሲደርስባቸው ለመጠገንም ሶፍትዌር ብቻውን በቂ አይኾንም፡፡ ዳታቤዙን ሒደቶችን ለማፋጠን መጠቀም ቢቻልም፣ በቅርስ ጥበቃ፣ ጥገናና ሕገ ወጥ ዝውውርን ለመግታት ዳታቤዝ ብቻውን ውጤታማ  አይኾንም፡፡

ለቅርሶች ጥበቃ ተስፋ የተጣለበት አዲሱ የመረጃ ቋት በተመረቀበት አጋጣሚ የፕሮጀክቱ ዓላማና የአስተዳደር ስልት፣ የባህላዊ ቅርስ ኢንቬንቶሪ አስተዳደር ሥርዓት ማሳያዎች በባለሞያዎች ቀርበዋል፡፡

1.2 ሚሊዮን ብር የወጣበት ሶፍትዌር፣ በማዕከላዊነት በመሥሪያ ቤቱ ቢቀመጥም፣ በሁሉም ክልሎች እንደሚተገበር ተገልጿል፡፡

ሆሣዕና ለንጉሠ ሰላም – ሆሣዕና በኣርያም – ሆሣዕና በአክሱም

  • በዓሉ ከመንፈሳዊ እሴቱ ባሻገር ጥልቅ የኾኑ የቀደምት ትንቢቶች መድረስ፣ የተስፋዎች መፈጸም፣ የምሳሌዎች መተርጎም የታየበት፣ የፖሊቲካና የመንፈሳዊ ትርጓሜ ፍጥጫ፣ የባህሎች ጥምረት ማሳያ ነው፡፡ በዚህ በዓል የተደረጉ ኹነታት የጥንት ምዕራባውያንና የመካከለኛውን ምሥራቅ ባህልና ጥበብ አጣምሮ በተምሳሌትነት የያዘ ነው፡፡
  • በሆሣዕና በዓል፣ ሕፃናት ከዐዋቂዎች፣ ካህናት ከመላው ምእመናን ጋራ በአንድነት ከባለተራው መኖሪያ መንደር ጀምሮ እስከ መቅደሰ ጽዮን ድረስ በዝማሬና በእልልታ ያከብሩታል፡፡ በመንፈሳዊ እምነት መሠረት፣ በዚህች ዕለት በአክሱም ተገኝቶ የሰላም በዓልን በጽዮን አክብሮ፣ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን ተቀብሎ ወደ ቤቱ የሚሔድ የቃል ኪዳኑ ባለቤት ስለሚኾን፣ በዓሉ በልዩ ግርማና ድምቀት ይከበራል፡፡
  • ሕፃናት የዘንባባ ዝንጣፊ ይዘው እየደጋገሙ፣ “ኪሮስ-ሜሎስ” እያሉ በመዘመር ይከተላሉ፡፡ ያልተተረጎመ እጅግ ጥንታዊ መሠረት ያለው የግሪክ ቃል ነው፡፡ ምናልባት ከዘመነ አክሱም ጀምሮ የነበረ ሊኾን ይችላል፡፡ “ኪሮስ” ማለት ከግሪኩ “ኩሪዮስ” የተገኘ ቃል ሲኾን፣ “ጌታ” ወይም “ጌታችን” ማለት ነው፡፡ “ሜሎስ” ማለትም እንዲሁ ከግሪክ የተገኘ ሲኾን፣ “ከእኛ ጋራ ኹን”/ከእኛ አንድ አካል መኾን/ ማለት ነው፡፡ በአጠቃላይ ትርጉሙ፣ “ጌታችን ሆይ፣ ከእኛ ጋራ ኹን” ማለት ነው፡፡የአንድ ትልቅ ታሪክ ጠቋሚ ምሥጢር ነው፡፡ በሥነ ልሳናት(ቋንቋ) ጥናት ውስጥ እንዲህ ዓይነት ምልክቶች በራሳቸው የሚፈጥሩት የጥናትና ምርምር ጭረት አለ፡፡ ይህም ልብ ላለው የምርምር ጥሪ ነው፡፡

†††

/መ/ር ዳንኤል ሰይፈ ሚካኤል/

ከትንሣኤ በፊት ባለው እሑድ የሚከበረውና ከታላላቆቹ የክርስትና በዓላት አንዱ የኾነው “በዓለ ሆሣዕና”፥ “የሰኔል በዓል”፣ “የሰላም ንጉሥ በዓል” ነው፡፡ “ሆሣዕና” የሥርወ ቃሉ አመጣጥ “ኾሻና” በአረማይክ ቋንቋ ከባለቤት ጋራ የተጣመረ ቃል ኾኖ በቀጥታ ወደ ዕብራይስጥ የተወሰደ ሲኾን፣ ትርጉሙም “እባክህ እርዳ፤ አኹን አድን” ማለት ነው፡፡ ንጉሥ ዳዊት በመዝሙሩ “አቤቱ እባክህ አኹን አድን”/አቤቱ እባክህ አኹን አቅና/(መዝ. 118:25) በማለት ዘምሯል፡፡

አለቃ ኪዳነ ወልድ፣ ቃሉን (ሆሻዓህ-ናእ) በማለት ዘርዘር አድርገው በፊደል በመግለጽ አቻ የግእዝ ትርጉሙን “አድኀንኮ”፣ “አድነን-እኮ፣ አድነን እንጅ፣ እባክህ አድን” በሚል ተርጉመውታል፡፡ በቅድመ ክርስትና ልማደ አይሁድ ሰባት ቀን በሚከበረው “በዓለ መጸለት”/የታቦተ ጽዮንና የቤተ መቅደስ በዓል በየቀኑ ጠዋት በመጸለይ ሰባተኛውን ቀን ታላቁ ሆሣዕና/ሆሻና-ራባ/ በማለት ያከብሩት ነበር፡፡ በዓሉ፣ የድኅነት ቀንና አዳኝ መሲሕን የሚጠብቁ መኾናቸውን የሚገልጹበት ሃይማኖታዊ እና ማኅበራዊ/ፖሊቲካዊ ትርጉም ነበረው፡፡

ከወንጌላዊው ሉቃስ በስተቀር በሦስቱ ወንጌላውያን ማለትም በማቴዎስ 21:9-15፤ በማርቆስ 11:9 እንዲሁም በዮሐንስ 12:13፤ “የሰላም ንጉሥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአህያ ላይ ተቀምጦ፣ በልዩ ግርማ፣ ሕፃናት ሆሣዕና በአርያም” እያሉ በመዘመር፣ ሕዝብ ኹሉ ልብሳቸውንና የዘንባባ ቅርንጫፍ እያነጠፉለት ወደ ኢየሩሳሌም መግባቱን በጻፉት መሠረት ከበዓለ ትንሣኤ አንድ ሳምንት በፊት የሚከበር በዓል ነው፡፡ ጥንት ክርስትና ለመከበሩ በርከት ያሉ የጥበብ ምስክሮች ቢኖሩም በቀኖና ውስጥ በኹለተኛውና በሦስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን “በጋንጋራ ሦስተኛ ጉባኤ” እንደ ጋብቻና ሥጋ መብላት ይከለክሉ የነበሩ ግኖስቲኮችን ለማውገዝ የተሰበሰቡ ኤጲስ ቆጶሳት ከሠሯቸው 20 ቀኖናት አንዱ ነው፡፡

ፍትሕ መንፈሳዊ በአንቀጽ 19/728 የጋንግራን 15ኛ ቀኖና በመጥቀስ “ወያብዕሉ በዓለ ሆሣዕና”/በዓለ ሆሣዕናን ያክብሩ/ በማለት ያዛል፡፡ በዚሁ ተመሳሳይ አንቀጽ(19/724) በዓለ “ሆሣዕና”ን ከክርስቶስ ዓበይት በዓላት ጋራ ቆጥሮታል፡፡ “ሆሣዕና” ቃሉ በመጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ቦታ የሚገኝ ሲኾን፣ “ሆሣዕና በአርያም” የሚለው ሐረግ ኹለት ጊዜ ተጠቅሷል፡፡ በክርስትናም ይኸው ዕለት ክርስቶስ ጦረኛና ዓለማዊ ንጉሥ ኾኖ ሳይኾን የሰላም እና የፍትሕ ንጉሥ፣ የሕዝቡን ኃጢአት የሚሸከም፣ በሞትና በኃጢአት፣ በጠብና በክፋት ተቃራኒ፣ አዳኝና ድል አድራጊ የሰላም ንጉሥ ኾኖ ወደ ኢየሩሳሌም መግባቱን ከታሪካዊ ክሥተቱ ጀምሮ በመተርጎምና መንፈሳዊ አምልኮ በመፈጸም በደማቅ ሥርዐት ይከበራል፡፡


የበዓለ ሆሣዕና ታሪካዊ መነሻዎችና ክንውኖች

ሃይማኖታዊ በኾነው የሰው ልጅ ሕይወት ውስጥ “ድኅነት” ትልቁን ቦታ ይይዛል፡፡ ስለ ሰው ልጅ መንፈሳዊ ድኅነት ተስፋ ተሰጥቷል፤ ትንቢት ተነግሯል፤ ምሳሌ ተመስሏል፡፡ ኢየሩሳሌም በእነዚህ ጉዳዮች ላይ ታሪካዊ እና መልክዓ ምድራዊ ሚና አላት፡፡ በንጉሥ ዳዊት የተመሠረተችው ኢየሩሳሌም፣ በምድር የሐዲስ ኪዳን ቤተ ክርስቲያን፣ በሰማይ የመንግሥተ ሰማያት ምሳሌ ናት፡፡ የስሟ ትርጓሜ ኢር-ሳሌም “የሩ-ሻላይ/ሌ/ም” የሰላም ከተማ ማለት ነው፡፡ በርሷ ላይ የሚነግሠው ንጉሥ ደግሞ የሰላም ንጉሥ ይባላል፡፡ ስለዚህ በነቢዩ ዘካርያስ፣ “አንቺ የጽዮን ልጅ ሆይ፣ እጅግ ደስ ይበልሽ፡፡ አንቺ የኢየሩሳሌም ልጅ ሆይ፣ እልል በዪ፡፡ እነሆ ንጉሥሽ ጻድቅና አዳኝ ነው፡፡ ትሑትም ኾኖ በአህያም፣ በአህያዪቱ ግልገል በውርንጫዪቱ ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል፤”(ዘካ.9፡9) ተብሎ ተጽፎላታል፡፡

ኢየሩሳሌም፣ ከንጉሥ ዳዊት በፊት በኢያቡሳውያን ስምና ዖፌል በሚባሉ ስሞች ተጠርታለች፤ በኋላም ጽዮን ተብላለች፡፡ ዳዊት ከኢያቡሳውያን ወስዶ ምስጋድና መካነ አምልኮ አደረጋት፡፡ ከዳዊት ጊዜ ጀምሮ በተለያዩ ምክንያቶች ለከተማዋ ቅጽሮች ተሠርተዋል፡፡ ንጉሥ ሰሎሞን፣ ቅጽሮቿን አስፋፍቶና ቤተ መቅደስም ሠርቶ ነበር፡፡ ከባቢሎን ምርኮ ማብቂያ አካባቢ ነህምያ ሕዝቡን በማስተባበር በፋርስና በባቢሎን የፈረሰውን አድሶ፣ ኹለቱን በአንድ አጥር ጠቅልሎ ሠራ፡፡ ከዚያም በሮማውያን ፈርሶ እንደገና በሄሮድስ ኹለተኛውን፣ ሄሮድስ አግሪጳ ሦስተኛውን ቅጥር ገንብተዋል፡፡ በተጨማሪም በእነዚህ ኹሉ የዙሪያ መለስ ቅጽሮች ልዩ ልዩ ትርጉምና ስያሜ ያላቸው በሮች አሉ፡፡

የኢየሩሳሌም በሮች በተለያዩ ጊዜያት በመሠራታቸው፡- የሄሮድስ በር፣ የደማስቆ በር፣ አዲስ በር፣ ጃፋ በር፣ ጽዮን በር፣ ጥንድ በር፣ ምሥራቅ በር፣ አንበሳ በር… እየተባሉ ይጠራሉ፡፡ ከእነዚህ ኹሉ የምሥራቅ በር የተባለው ደጅ ከሆሣዕና ጋራ ልዩ ቁርኝት አለው፡፡ የምሥራቅ በር የሚገኘው በደብረ ዘይት ተራራ አንጻር ሲኾን፣ በክርስትና የተዘጋው/የማይከፈተው ደጅ፣ ወርቃማው በር፣ የመሲሕ በር በመባልም ይታወቃል፡፡ በአይሁድ ዘንድ የምሕረት በር/ ሻር-ሐራኻሚሚ፤ በአረቦች የዘላለም ሕይወት በር ይባላል፡፡ በአረብ ሙስሊሞች ታሪክ፣ “የዘላለም ሕይወት በር” ወጥና ጥንድ ምሶሶዎች፣ ንግሥተ ሳባ ለንጉሥ ሰሎሞን የሰጠችው እንደኾነ ይነገራል፡፡

ይህ በር በኋላ ዘመን የአል-አቅሳ መስጊድ ወደ ታነፀበት ወደ ሰሎሞን ቤተ መቅደስ የሚያስገባ ሲኾን፣ የምሥራቁን የኢየሩሳሌም ቅጥር ጠርዝ ይዞ ይገኛል፡፡ የዚህ ደጅ ዋናው ሚና በአይሁድ ታሪክ ውስጥ የሰላም ንጉሥና የድኅነት አለቃ የኾነው መሲሕ የሚገባበት በር ተደርጎ መታመኑ ነበር፡፡ በሩ በመሲሑ ሲከፈት የድኅነት ቀን “ዮም-ኪፑር” መድረስ ስለኾነ የተዘጋውን በር “ማንም ሳይከፍትለት ይገባል” ተብሎ የተጻፈለትን መሲሕ አይሁድ በከፍተኛ ጉጉት ይጠብቁት ነበር፡፡

ከዚህ ታሪክ ጋራ በተያያዘ በየዘመኑ ኢየሩሳሌምን የተቆጣጠሩ መሪዎች፣ ለዚህ በር ልዩ ትኩረት ነበራቸው፡፡ ከተሠራበት ጊዜ ጀምሮ በየዘመኑ ሲከፈት ሲዘጋ፣ ሲፈርስና ሲገነባ ኖሯል፡፡ የመጀመሪያው በፋርስና ባቢሎን ፈረሰ፤ በነህምያ ተሠራ፡፡ በሮማውያን ፈረሰ፤ በ520 አካባቢ በጁስቲኒያን ተሠራ፡፡ በ630 ዓ.ም. ሔራቅሊስ(ሕርቃን) የክርስቶስ መስቀል ከተማረከበት ከፋርስ አምጥቶ በጎልጎታ ባስቀመጠ ጊዜ በዚሁ በር ገባ፤ ከዚያ በ810 በአረቦች ተዘጋ፡፡ በ1102 በመስቀል ጦረኞች ተከፈተ፤ ለመጨረሻ ጊዜ በሡልጣን ሱሌማን ዘመን(እአአ 1541) ተዘጋ፡፡ አኹን የሚታየው በር፣ ጌታችን በሆሣዕና ከገባበት በር የተለየ ነው፡፡ ጌታ እንደገባበት የሚነገረው፣ በነህምያ ጊዜ የተሠራው ነው፡፡

ኢየሩሳሌም በተለያዩ ጊዜያት ስትፈርስ ስትሠራ፣ የጥንቷ ኢየሩሳሌም ከአኹኑ መሬት ሥር ተቀብራለች፡፡ እአአ በ1969 ዓ.ም.፣ የዚህን በር ምሥጢራዊ ታሪክ ለማጥናት የተጋው አርኬዎሎጂስት ጀምስ ፍሌሚንግ በሥራ ላይ እያለ የቆመበት መሬት ተደርምሶ ወደ ታች በመውደቁ ጉዳት ባይደርስበትም፣ አንድ አስደናቂ ግኝት አስተዋወቀ፡፡ አኹን ካለው በር ሥር በንጉሥ ሰሎሞን ወይም በነህምያ(ነህ.3:29) ጊዜ የተሠራውን በር ተቀብሮ አገኘው፡፡ በተመሳሳይ ነቢዩ ሕዝቅኤል፣ “ይህ በር አይከፈትም፤ የልዑል እግዚአብሔር ልጅ ገብቶበታልና” በማለት ትንቢት ተናግሯል፡፡

በክርስትና፣ ይህ በር ከምሳሌነት ያለፈ ትርጉም የለውም፡፡ በነቢዩ ሕዝቅኤል የተነገረው(ሕዝ.43/44) እውነተኛው የሰላም ንጉሥ የተገለጸባት፣ አማናዊት የቤተ መቅደሱ የምሥራቅ አቅጣጫ የተዘጋች በር ድንግል ማርያም ነች፡፡ የተዘጋ የተባለበትም፣ የቅድስት ማርያም ዘላለማዊ ድንግልና ማስረጃ ነው፡፡ ስለ ታሪካዊነቱ ግን በዓለ ሆሣዕና ተከናውኖበታል፡፡

ጌታ ኢየሱስ በምሥራቁ በር ወደ ኢየሩሳሌም በ33 ዓ.ም. ገባ፡፡ ኢየሱስም ከኢያሪኮ ወደ ኢየሩሳሌም ሲወጣ፣ ከቤተ ፋጌ መንደር ኹለቱን ደቀ መዛሙርት ልኮ አህያዪቱንና ውርንጫዪቱን ከታሰሩበት ፈትተው እንዲያመጡለት አዟል፡፡(ማቴ.21:2) እንዲህ ተብሎ የተነገረው ትንቢት ተፈጸመ፡፡ “ልብሳቸውን በእነርሱ ላይ ጫኑ፤ ከሕዝቡም ብዙ ልብሳቸውን አነጠፉ፤ የዘንባባ ዝንጣፊም እየቆረጡ በመንገድ ላይ ያነጥፉ ነበር፡፡ የሚከተሉትም፡- ሆሣዕና ለዳዊት ልጅ በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው፤ ሆሣዕና በአርያም እያሉ ይጮኹ ነበር፡፡” በበዓሉ የሚፈጸሙት መሠረታውያን ክንውኖች ከዚሁ ታሪካዊና መንፈሳዊ ክሥተት ጋራ የተያያዙ ናቸው፡፡

የአምልኮ ሥርዐቱ ከዋዜማው ጀምሮ የሚደረገው፣ በዕለተ እሑድ በተለይም በሰሙነ ሕማማት መግቢያ እንደመኾኑ፣ የሚፈጸሙት ሥርዐቶች ይህንኑ የወንጌል ንባብ መሠረት ያደረጉ ናቸው፡፡ በዓሉ ከመንፈሳዊ እሴቱ ባሻገር ጥልቅ የኾኑ የቀደምት ትንቢቶች መድረስ፣ የተስፋዎች መፈጸም፣ የምሳሌዎች መተርጎም የታየበት፣ የፖሊቲካና የመንፈሳዊ ትርጓሜ ፍጥጫ፣ የባህሎች ጥምረት ማሳያ ነው፡፡ በዚህ በዓል የተደረጉ ኹነታት የጥንት ምዕራባውያንና የመካከለኛውን ምሥራቅ ባህልና ጥበብ አጣምሮ በተምሳሌትነት የያዘ ነው፡፡

mqdefault2

ክርስቶስ በአህያ ተጭኖ የመምጣቱ ምሳሌያዊ ትርጉም፣ በተለይ በዕብራውያን ልምድ፣ አህያ የሰላም ምልክት መኾኗ ነው፡፡ ነቢይ፣ መስፍን ወይም ንጉሥ በአህያ ኾኖ ከመጣ የሰላም ዘመን ነው፡፡ በፈረስ ከመጣ ጠብ ነው፡፡ በምዕራቡ ዓለም፣ አህያ የአገልጋይነት ምሳሌ ናት፡፡ አንድ ዐዋቂ/ፈላስፋ ወይም ገዥ በአህያ ወይም በአህያ ሰረገላ ከተጓዘ፣ የአገልጋይነት ምሳሌ ነው፡፡ የኦሎምፒክ ድል አድራጊ፣ በራሱ ላይ የሚደረግለት የዘንባባ ዝንጣፊ ነው፡፡ በዕብራውያንና በመካከለኛው ምሥራቅ ደግሞ ዘንባባ፡- የደስታ፣ የልዕልና፣ በፈተና ያለመሸነፍ ምሳሌ ነው፡፡

1c4346_palmas.jpgክርስቶስ እንዲመጡለት ያዘዛቸው የኹለቱ አህዮች ምሳሌነት ደግሞ፣ ትልቋ ሸክም የለመደች ኦሪት ያላት የእስራኤል ምሳሌ፤ ትንሿ ደግሞ ሸክም ያለመደች፣ ገና አዲስ ሕግ የሚማሩት የአሕዛብ ምሳሌ ነች፡፡ ክርስቶስ የኹሉ ንጉሥ መኾኑንና፣ ከእስር መፈታታቸውም ክርስቶስ ሕዝቡን ከኃጢአት ማሰሪያ፣ ከበደልና ከግዞት ነፃ የሚያወጣ ንጉሥ መኾኑን ለመግለጽ ነው፡፡ ልብስ ማንጠፍ በምዕራቡ ዓለም የመረታት፣ የመሸነፍና የሚመጣውን የመቀበል ምሳሌ ነው፡፡ በአይሁድ ልማድ ደግሞ የማክበር ምልክት ነው፡፡ አሕዛብ የራሳቸውን ያለማወቅ ልምድ ለመተው፣ ዕብራውያን የጠበቁትን ለመቀበል እሽ ማለታቸውን ለመግለጽ የተደረገ ነው፡፡

ክርስቶስ በዚህ ልዩ ግርማና በድምቀት ሕፃናት እየዘመሩ፣ አይሁድ እየታዘቡ፣ ሮማውያን በጥንቃቄ እየተከታተሉት ወደ ኢየሩሳሌም ገብቷል፡፡ በቤተ መቅደስ፣ ከመንፈሳዊ አገልግሎት ውጭ ቤተ መቅደሱን የንግድ ቤት ያደረጉትን ጠርጎ/ገርፎ አስወጣ፤ ድውያንን ፈወሰ፤ አስተማረ፤ ፍሬ የሌላትን በለስ ረገመ፤ ስለኢየሩሳሌም ጥፋት አዘነ፤ ከተቃዋሚዎቹም ጋራ ተነጋገረ፡፡ በዚኹ ሰሞን የድኅነት ሥራን ፈጸመ፤ የክርስትና ምሥጢራትን መሠረተ፡፡ በአይሁድ ሤራ ተይዞ በጲላጦስ ፍርድ በዐደባባይ ቆመ፤ ተገረፈ፤ መከራን ተቀበለ፤ በአራተኛው ፋሲካ ራሱን ለሰው ልጅ ኹሉ መሥዋዕት አድርጎ በመስቀል ላይ ሞተ፤ በሦስተኛው ቀንም ሞትን ድል አድርጎ ተነሣ፡፡ በተዘጋው የምሥራቅ ደጅ በሰላም ተምሳሌት፣ በአህያ ተጭኖ ወደ ኢየሩሳሌም የገባው የሰላም ንጉሥ፣ ድል አድራጊነቱን ፈጸመ፡፡

ራሱን የፍቅር መሥዋዕት አድርጎ፣ ስለፍጥረቱ ኹሉ ሞቶ፣ እኛን ከራሱ ጋራ በማስታረቅ ሰላምን ለፍጥረቱ ሰጠ፡፡ ሰላም ያለ እውነተኛ ትሕትና፣ መከበር ያለፍትሕ፣ ፍቅርና ስምምነት ያለዕርቅ እንደማይገኝ በሕማሙና በመስቀሉ አስተማረን፡፡ በአህያ ተጭኖ የአገልጋይነትን አርኣያ ሰጠን፡፡ ከእናንተ መካከል ሊሾም የሚወድ ቢኖር ያገልግል፤ በማለት እውነተኛ የሥልጣን ምንጭ ማገልገል መኾኑን አስተማረ፡፡

በሀገራችን ሙሰኞች፣ “ሢሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል” እንደሚሉት፣ በግሪክ ወሮም ዘመን፣ የሥልጣን ትርጉም ለመግዛት፣ ለመመለክ፣ ለማስገበርና የራስን ፍላጎትና ድሎት ብቻ ለመፈጸም መሣሪያ ነበር፡፡ ክርስቶስ በአህያ ላይ ማለትም፣ ለሮማውያን – የአገልጋይ ምሳሌ፤ ለአይሁድ የሰላም ምሳሌ ኾኖ ወደ ኢየሩሳሌም በመግባት በዚሁ ሳምንት ይህን መመሪያ ሻረ፡፡ የአላዋቂዎች መገለጫ የኾነ የትዕቢትንና ትምክህትን አከርካሪ በትሕትና በትር ሰበረ፤ እርሱ መምህር ኾኖ ሳለ ጎንበስ ብሎ የተማሪዎቹን እግር አጠበ፤ ትሕትና የሰላምና የአገልጋይነት መሣሪያ መኾኑን አስተማረ፡፡ “ይኸንንም ኹልጊዜ ካላደረጋችሁ ከእኔ አይደላችሁም” ብሎ ማገልገልን የሥልጣን ምንጭ/መገኛ አድርጎ ሰጣቸው፡፡ “ሊሾም የሚወድ ያገለግል/ የማያገለግል አይሾም” ብሎ አዘዘ፡፡ የጥንቱ የግሪክ ወሮም የሥልጣን መመሪያ ተሸሮ፣ ዛሬ መሪዎች ወደ በትክክለኛ የሕዝብ ምርጫ ወደ ሥልጣን ሲመጡ፣ “ሕዝባችንን እንድናገለግለው ስለ መረጠን እናመሰግናለን” እንዲሉ ያደረጋቸው፡፡

በጥንታውያን አብያተ ክርስቲያናት፣ ይህ ኹሉ ክሥተት፣ ታሪኩንና ምሳሌውን ሳይለቅ፣ ከአማናዊ ትርጉሙ ጋራ በየዓመቱ ይከወናል፡፡ ትንቢቱ ከነፍጻሜው በየተራ ይነበባል፤ ምሳሌው ከነአማናዊ ትርጉሙ በተግባር ይከወናል፡፡ ሜል ጊብሰን፣ በ“The Passion of Christ”(የክርስቶስ ሕማም) በተባለ ሥራው፣ ይህን ሥርዐተ አምልኮ በከፍተኛ ጥንቃቄ አጥንቶ በፊልም ሲተውነው አንድ የሃይማኖት መሪ “It is as it was”(እንደነበረ ተደርጎ የተሠራ ነው) ብለው ነበር፡፡ በቤተ ክርስቲያን ግን በትወና ሳይኾን በልዩ ሥርዐት፣ ከእምነት እና ከመሰጠት ጋራ በልዩ ሥርዐት ይከበራል፡፡

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ በዓሉን በጥንታዊ ሥርዐቱ በማክበር፣ ከጥንታውያን ኦሪየንታል ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ወገን ስትኾን፣ በራሷ ትውፊት ከብሉይ ኪዳን ወይም ከቅድመ ክርስትና ታሪክ ጋራ በማዋሐድ በማክበሯ ደግሞ ከየትኛውም ዓለም ልዩ ያደርጋታል፡፡ በዓሉ ከመንፈሳዊ ዕሴቱ ባሻገር በርካታ ትኩረት ያልተሰጣቸው፣ ነገር ግን በባህላዊ ትስስራችን፣ በባህል ግንባታ፣ በማኅበራዊ ዕድገት ውስጥ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያለው በዓል ነው፡፡

በዚህ በዓል፣ ሀገራችን የራሷን ትውፊት እንድትይዝ በማድረጉ ሒደት ታላቁ ሊቅ ቅዱስ ያሬድ እና ሌሎችም በየዘመናቱ የተነሡ ኢትዮጵያውያን ሊቃውንት ደክመውበታል፡፡ በኹሉም የሀገራችን ክፍል በአንድነትና በተመሳሳይ መንፈሳዊ ክዋኔ የሚከበር ቢኾንም፣ በአክሱም ቦታው ካለው ጥንታዊ የእምነት ሽግግር መሠረትነቱ አንጻር ለየት ያለ አከባበር አለው፡፡

ሆሣዕና በርአሰ ገዳማት ወአድባራት አክሱም ጽዮን

በአክሱም፣ ለምእመናን የምትነበብ “ድርሳነ ጽዮን” የምትባል መጽሐፍ አለች፡፡ በመጽሐፏ አንድ ክፍል፣ “ምእመናን ሆሣዕናን በአክሱም እንዲያከብሩ” ጥሪ ታስተላልፋለች፡፡ አክሱም የአፍሪቃ ጥንታዊት ከተማ ናት፡፡ በርካታ ሃይማኖታዊና ማኅበራዊ ክንውኖች ስለተፈጸሙባትም፣ በአኹኑ ጊዜ ዓለም አቀፍ የታሪክ እና የመንፈሳዊ በዓላት ማዕከል ነች፡፡ ትውፊትንና ታሪክን መሠረት አድርጎ የአክሱምን አመሠራረትና ታሪካዊ እድገት፣ ሃይማኖታዊና ሀገራዊ ማዕከልነት የሚናገረው ኹለተኛው መጽሐፍ፣ “መጽሐፈ አክሱም” ይባላል፡፡ ስለ አክሱም አመሠራረት፣ ሰፊ ትውፊታዊ ትንታኔ ይሰጣል፡፡ የአኹኖቹ የግሪክ እና የሮም ከተሞች እጅግ ሰፊ የነበረው የግሪክ ወሮም ግዛትና መንግሥት ታሪክ ማሳያዎች እንደመኾናቸው፤ የአኹኗ አክሱምም፣ ምሥራቅ አፍሪቃን ከደቡብ አረብ አጣምራ ትገዛ ለነበረችው የጥንታዊቷ ኢትዮጵያ(ዘመነ አክሱም) ታሪክ መዘክር ነች፡፡

በጥንታዊቷ ከተማ፣ በዓመት ኹለት ጊዜ፣ የአክሱምን ታሪክ፣ የብሉይ ኪዳንን ትንቢት፣ በአዲስ ኪዳን የተፈጸመውን የድኅነት ምሥጢር አንድ አድርገው የሚዘክሩ፡- የሆሣዕና በዓል እና ኅዳር 21 ቀን የሚከበረው የጽዮን በዓል ይከበራሉ፡፡ በአክሱም የሆሣዕና በዓል አከባበር፣ አስደናቂ ታሪክ ያለውና በሰፊው ሊጠና የሚገባው ነው፡፡

የዚህ ምክንያቱ፣ አንደኛ፡- በዓሉ ከአክሱም ሥልጣኔ አመሠራረትና ዕድገት፣ የመንግሥትና የማኅበራዊ ማዕከልነት ታሪክ ጋራ ተጣምሮ ስለሚከበር፤ ኹለተኛ፣ የቀድሞዎቹ የአክሱም ነገሥታት በዚህች ዕለት ታላላቅ ሀገራዊና መንፈሳዊ በዓላትን ማክበራቸው ስለሚተረክ፤ ሦስተኛ፣ በዓለ ሆሣዕና በብሉይ ኪዳን የታቦተ ጽዮን/ቤተ መቅደስ በዓለ መጸለት እንዲሁም ከጽዮን ንጉሥ ክርስቶስ ጋራ ተያይዞ የተነገሩ ትንቢቶችንና ምሳሌዎችን በመዘከር ብሉይን ከሐዲስ ጋራ አስማምቶ የሚከበር ስለኾነ ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን በዓለ ልደትን በላሊበላ፣ ትንሣኤን በኢየሩሳሌም ተገኝተው እንደሚያከብሩ ኹሉ ሆሣዕናን በአክሱም ያከብሩ እንደነበር ታሪካዊ መረጃዎች ያረጋግጣሉ፡፡

በሆሣዕና በዓል፣ ሕፃናት ከዐዋቂዎች፣ ካህናት ከመላው ምእመናን ጋራ በአንድነት ከባለተራው መኖሪያ መንደር ጀምሮ እስከ መቅደሰ ጽዮን ድረስ በዝማሬና በእልልታ ያከብሩታል፡፡ በመንፈሳዊ እምነት መሠረት፣ በዚህች ዕለት በአክሱም ተገኝቶ የሰላም በዓልን በጽዮን አክብሮ፣ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን ተቀብሎ ወደ ቤቱ የሚሔድ የቃል ኪዳኑ ባለቤት ስለሚኾን፣ በዓሉ በልዩ ግርማና ድምቀት ይከበራል፡፡

የበዓሉን ታላቅነት የሚገልጹት ባሕርያቱም፤ አንደኛ፡- ለረጅም ዘመናት በወጥነት ሲከበር የኖረ በመኾኑ፤ ኹለተኛ፡- ለኹለት ቀናት በዐደባባይ የሚከበርና በጣም ብዙ ሕዝብ የሚሳተፍበት መኾኑ፤ ሦስተኛ፡- በዓሉ የሚከበረው በራሱ ታሪካዊ መነሻና ከጥንታዊው የመልክዓ ምድር ስያሜ ጋራ ያልተለያየ መኾኑ፤ አራተኛ፡- አፈ ታሪክ ሳይኾን መሠረታዊ የታሪክ መረጃዎችን ድጋፍ አድርጎ የሚከበር መኾኑ፤ አምስተኛ፡- የዚህ በዓል ቀዳሚ ባለቤቶችና የታሪኩ ወራሾች በዓሉን ለማክበር ያላቸው ተነሣሽነት፤ ስድስተኛ፡- በዓሉ የሚከበረው በታሪካዊቷ፣ በጥንታዊው የሀገራችን የሥነ ጽሑፍ እና የሥነ ጥበብ ታሪክ ጉልሕ ቦታ ባላት አክሱም መኾኑ ናቸው፡፡ በዓሉ ዛሬም፣ በከተማዋና በነዋሪዎቿ የባህል፣ የኢኮኖሚ፣ የማኅበራዊ ትስስር ሕይወት፣ የቋንቋ ዕድገትና ታሪክ ውስጥ ከፍተኛ ቦታ የያዘ ነው፡፡

በአክሱም ትውፊት መሠረት፣ አክሱምን የመሠረቷት ሰባት ወንድማማቾች ነበሩ፡፡ የእነርሱም ትውልድ እስከ አኹን ድረስ በአክሱም ይገኛል፡፡ ወንድማማቾቹ በመላው ሀገሪቱ ተሠራጭተው ታላቅ ሀገር መሥርተዋል፡፡ ይህ ታሪክ ከክርስትና በፊት በየዓመቱ ሲከበር፣ በዘመነ ክርስትና ከሆሣዕና በዓል ጋራ አብሮ መከበሩን እንደቀጠለ አበው ይመሰክራሉ፡፡ የበዓሉ ትውፊታዊና ክርስቲያናዊ አከባበርም በአጭሩ የሚከተለውን ይመስላል፡፡

በዋዜማው ከኹሉ አስቀድሞ የጽዮን ካህናት የክብር ልብሳቸውን ለብሰውና ንዋየ ቅድሳቱን ይዘው ወሰደ ተረኛው ቤት ይሔዳሉ፡፡ ተረኛውም ከሰባቱ ወንድማማቾች ትውልድ አንዱ ሲኾን፣ በሰባት ዓመት አንድ ጊዜ ይደርሰዋል፡፡ ከዚያም የጽዮን ካህናት፣ የቤቱን ባለቤትና ቤተ ዘመዶቹን ከባረኩ በኋላ ልዩ ልዩ ጸሎቶችንና ሥርዐቶችን እዚያው ያከናውናሉ፡፡ በሥርዐቱ መካከልም በተረኛው ቤትና ቤተ ዘመዶች አዲስ የተዘጋጀውን የአንድነት ማዕድ ይቀምሳሉ፡፡ በዚሁ ቤት ውስጥ ለሆሣዕና በዓል አከባበር የተመረጠችውንና ጌታችን ወደ ኢየሩሳሌም ሲሔድ የተቀመጠባት አህያ ምሳሌ የኾነችውን አህያ በልዩ ልዩ አልባሳት በክብር ያስጌጣሉ፡፡ በዋዜማው ኹሉም ካህናት በዚሁ ቤት ይመገባሉ፤ ከዚህ ጊዜ በኋላ በልዩ ልዩ ሥርዐት ውስጥ ስለሚኾኑ እስከ በዓሉ ፍጻሜ ድረስ አይመገቡም፡፡

በቤት ውስጥ የሚካሔደው የጸሎትና የቡራኬ አገልግሎት ከተጠናቀቀ በኋላ ወደ መቅደሰ ጽዮን ለመጓዝ ዝግጅቱ ይጀመራል፤ ጸሎትም ይደረጋል፡፡ የበዓሉ መሪ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ካህናቱ በተራ ይቆማሉ፡፡ በየማዕረጋቸውና በያዙት ንዋያት ቅደም ተከተል መሠረት ለዑደቱ ይወጣሉ፡፡ በመሰንቆ እና በበገና ልዩ ልዩ ጣዕመ ዜማዎች ይሰማሉ፡፡ በካህናቱና በዲያቆናቱ ታጅበው መዘምራኑ በሃሌታ፣ ሕዝቡ በእልልታ እየተከተሉ ለክብረ በዓሉ የሚኾነው ኹሉ ተይዞ ከባለተራው ቤት ይወጣሉ፡፡

ሕፃናት የዘንባባ ዝንጣፊ ይዘው እየደጋገሙ፣ “ኪሮስ-ሜሎስ” እያሉ በመዘመር ይከተላሉ፡፡ ያልተተረጎመ እጅግ ጥንታዊ መሠረት ያለው የግሪክ ቃል ነው፡፡ ምናልባት ከዘመነ አክሱም ጀምሮ የነበረ ሊኾን ይችላል፡፡ “ኪሮስ” ማለት ከግሪኩ “ኩሪዮስ” የተገኘ ቃል ሲኾን፣ “ጌታ” ወይም “ጌታችን” ማለት ነው፡፡ “ሜሎስ” ማለትም እንዲሁ ከግሪክ የተገኘ ሲኾን፣ “ከእኛ ጋራ ኹን”/ከእኛ አንድ አካል መኾን/ ማለት ነው፡፡ በአጠቃላይ ትርጉሙ፣ “ጌታችን ሆይ፣ ከእኛ ጋራ ኹን” ማለት ነው፡፡የአንድ ትልቅ ታሪክ ጠቋሚ ምሥጢር ነው፡፡ በሥነ ልሳናት(ቋንቋ) ጥናት ውስጥ እንዲህ ዓይነት ምልክቶች በራሳቸው የሚፈጥሩት የጥናትና ምርምር ጭረት አለ፡፡ ይህም ልብ ላለው የምርምር ጥሪ ነው፡፡

ወደ ቤተ ክርስቲያን ከተደረሰ በኋላ ካህናቱ ሕዝቡን ባርከው ያሰናብታሉ፡፡ ኹሉም ሌሊት ለሚደረገው ሥርዐት ዝግጅት ወደየቤቱ ይሔዳል፡፡ በዚሁ ዋዜማ ሌሊቱን በሙሉ ሊቃውንት፣ መዘምራን በያሬዳዊ ዝማሬ እግዚአብሔርን እያመሰገኑ ያድራሉ፡፡ ምእመናንም ቤታቸውን ትተው በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ ያድራሉ፡፡ ጌታችን ለእኛ ድኅነት ሲል ወደ ኢየሩሳሌም ገብቶ በምኩራብ ማስተማሩ የሚዘከርበት ስለኾነ ከሩቅም ከቅርብም የተሰበሰቡ ምእመናን፣ በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ በጸሎት እና በምሕላ ያድራሉ፡፡

በውስጥም በውጭም ኹነው በጋራና በተናጠል፣ በጸሎትና በምስጋና ሌሊቱን ያሳልፋሉ፡፡ ንጋት ላይ ደግሞ የዕለቱ ሥርዐተ ቅዳሴ በተገኙት ቅዱስ ፓትርያርክ፣ ሊቃነ ጳጳሳት፣ ንቡረ እድ እና ቀሳውስት ይከናወናል፡፡ ከሩቅም ከቅርብም የመጡት ምእመናን ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙን ይቀበላሉ፡፡ በዚህ ቀን በአክሱም ተገኝቶ ቅዱስ ቁርባን ሳይቀበል የሚቀር የለም፡፡ ይህ እንደ ቃል ኪዳንዋ ለብዙ ዘመን የቆየ ሥርዐት ነው፡፡

 

header_neu_4

ከሥርዐተ ቅዳሴው በኋላ ወደ ዐውደ ምሕረቱ ተወጥቶ በዕለቱ በተገኙት ሊቃነ ጳጳሳት፣ ሊቃነ ካህናት በአክሱም ንቡረ እድ ጭምር ታጅበው በቤተ ክርስቲያን በአራቱም ማዕዘናት እየተዞረ አራቱ ወንጌላት ይነበባሉ፤ ጸሎትና ዝማሬም ይደረጋል፡፡ ከወንጌላቱ ንባብና ጸሎት በኋላ፣ ሊቃውንቱ የዘንባባ ዝንጣፊ በእጃቸው ይዘው በዐውደ ምሕረቱ ፊት በመቆም፣ “ተፅዒኖ ዲበ ዕዋል” የሚለውንና ጌታችን በአህያ ውርንጭላ ወደ ኢየሩሳሌም መግባቱን የሚያስታውሰውን ዝማሬ ያዜማሉ፡፡ የዘንባባ ዝንጣፊ ለምእመናን ታድሎ፣ የዕለቱ ጸሎት ተደርሶ፣ ቃለ ቡራኬ እና ቃለ ምዕዳን ይሰጣል፡፡ ሆሣዕና በአርያም! ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት! ሆሣዕና ለንጉሠ ሰላም፤ ሰላም በምድራችን ኹሉ ለሰው ልጆች ይኹን! የሰላም ንጉሥ የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ቸርነትና በረከት ከኹላችን ጋራ ይኹን፡፡ አሜን ተብሎ፣ ለሳምንት የሚኾን ጸሎተ ፍትሐት ተደርሶ የበዓሉ ፍጻሜ ይኾናል፡፡

ከዚህ ቀን ጀምሮ ሳምንቱን በሙሉ ሰው ቢሞት አይፈታም፤ ፍትሐቱ በዚህ ቀን ተደርጓልና፡፡ መስቀል መሳለምና ማማተብም እስከ ዕለተ ዓርብ ድረስ(ለአንድ ሳምንት ያህል) ይቆማሉ፡፡ ከጸሎተ ሐሙስ በቀር ለአንድ ሳምንት ቅዳሴ አይኖርም፡፡ በስግደት፣ በንባብ፣ በጸሎት ተቆይቶ ሐሙስ ጸሎተ ሐሙስ፣ ዓርብ ስቅለት፣ እሑድ ትንሣኤ ይከበራል፡፡

ምእመናን የተሰጣቸውን የዘንባባ ዝንጣፊ በእጃቸው እንደ አንባር፣ በጣታቸው እንደ ቀለበት፣ በግንባራቸው እንደ አክሊል እያሰሩ ወደየቤታቸው ይሔዳሉ፡፡ ብዙውን ጊዜ በሆሣዕና የሠሩትን የዘንባባ ጌጥ በሰሙነ ሕማማት አድርገውት ይቆያሉ፡፡ ይህም የራሱ ማኅበራዊ ምሳሌ እንዳለው አበው ይናገራሉ፡፡ አጠቃላይ ትርጉሙ ግን ከሰላም ጋራ የተያያዘና ሰላምን የምናነግሥበት ነው፡፡

ሆሣዕና የሰላም በዓል ነው፡፡ ሰላም ሃይማኖት ነው፤ የፈጣሪ መገለጫና የስጦታዎቹ ኹሉ ፍጻሜ ታላቁ ጸጋ ነው፡፡ ሰላም ምትክ የለውም፤ በምንም አይሰፈርም፡፡ የማያልፈውን ሰላም ፍለጋ ሰዎች የሚያልፉ ምድራዊ ነገሮቻቸውን ይተዋሉ፡፡ ዛሬም ሆሣዕናን ስናከበር ከኹሉ በላይ ለሰላም በመጸለይና ኹላችንንም የሰላም መሣሪያዎች እንዲያደርገን በመመኘት ነው፡፡

hqdefault3

አባ ጊዮርጊስ በመጽሐፈ ምሥጢር ስለ ሆሣዕና በጻፈው ምንባብ፣ “ሆሣዕና ከቅድስት ድንግል ማርያም ለተወለደው ለዳዊት ልጅ፣ በእልልታ ቃል በዓል እናድርግ፤ የወይራ ዝንጣፊ-የመስቀል፤ የሰኔል/ዘንባባ ዝንጣፊ-የወንጌል፤ የአይሁድ ቤተ መቅደስ- የቤተ ክርስቲያን፤ የታቦት ምሳሌ ድንግል ማርያም ናቸው፤” በማለት ሆሣዕናን የሰላም በዓል አድርገን እንድናከብር ያስተምራል፡፡ ሆሣዕና ለሰላም ሆሣዕና በአርያም! ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት! ሆሣዕና ለንጉሠ ሰላም፤ ሰላም በምድራችን ይኹን!

ምንጭ፡- ታዛ መጽሔት፤ መጋቢት ፳፻፲ ዓ.ም.

 

 

 

 

 

 

 

 

ቤተ ክርስቲያን: የጃንሜዳ ባሕረ ጥምቀትን ወረራ በማስቆም ይዞታዋን ለማስከበር እንቅስቃሴ ጀመረች

  • የሕዝብና የቤተ ክርስቲያን ቢኾንም ወረራ እንደተካሔደበት ቋሚ ሲኖዶስ ገለጸ
  • ይዞታውን ሊያሳጡ የሚችሉና መሥመር የሳቱ መዋቅሮች በሜዳው ላይ ይታያሉ
  • የማይታወቁና በአስተዳደሩም እየተመሩ ቦታ የያዙ ተቋማት እና ግለሰቦች ናቸው
  • በ2003ዓ.ም እንደወረሩ በአቡነ ጳውሎስ ጥያቄ ቢቆሙም፣በክትትል ማነ ተስፋፉ
  • በምን ኹኔታ ላይ እንደሚገኝ የሚያጠናው የጠቅላይ ጽ/ቤቱ ኮሚቴ ሥራ ጀመረ

†††

  • ጉብኝትና ቀረጻ እንዳያካሒድ፣የጃንሜዳ አስተዳደርየሚባለው ለማከላከል ሞከረ
  • ቤተ ክርስቲያን፣ጥምቀትን በጃንሜዳ በማክበር የ123 ዓመት የታሪክ ባለቤትነት አላት
  • በእቴጌ ጣይቱ ሐሳብ አቅራቢነት በ3 ታቦታት ማደርያነት የጀመረው ወደ 11 ደርሷል
  • በብሔራዊ ደረጃ የሚከበርበትና ለዩኔስኮ የማስመዝገብ ሒደት ሥራ የሚሠራበት ነው
  • በጽዳትና አረንጓዴ ውበት፣በመናፈሻነት እንዲያገለግል የማድረግ ዕቅድም ነደፈች

†††

(አዲስ አድማስ፤ ዓለማየሁ አንበሴ፤ መጋቢት ፳፪ ቀን ፳፻፲ ዓ.ም.)

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ የጃንሜዳ ባሕረ ጥምቀትን ይዞታ ለማስከበር ኮሚቴ አዋቅራ እንቅስቃሴ የጀመረች ሲኾን፤ ቦታውን ንጹሕ እና አረንጓዴ አድርጎ በመናፈሻነት እንዲያገለግል የማድረግ ዕቅድ መንደፏም ታውቋል፡፡

ቤተ ክርስቲያን በቅርስነት ልትጠብቃቸውና ልትከባከባቸው ከሚገቡ ታሪካዊ ሥፍራዎች አንዱ ጃንሜዳ ነው፤ ያለው ቋሚ ሲኖዶስ፣ ይዞታውን የሚያስከብር እንቅስቃሴ እንዲደረግ ባለፈው ጥቅምት ወር መመሪያ መስጠቱ ተጠቅሷል፡፡ በዚህም መሠረት የጠቅላይ ቤተ ክህነት ጽ/ቤት፣ አምስት አባላት ያሉትን ኮሚቴ ሰሞኑን በማቋቋም፣ የጃንሜዳ ባሕረ ጥምቀት የሚገኝበትን ወቅታዊ ይዞታ ማጥናት እንደጀመረ ተገልጿል፡፡

janmeda contsn pic

የኮሚቴው ጸሐፊና የጠቅላይ ጽ/ቤቱ የዕቅድና ልማት መመሪያ ዋና ሓላፊ ሊቀ ሥዩማን እስክንድር ገብረ ክርስቶስ፤ ጃንሜዳ፥ ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊና ታሪካዊ ይዘቱን እያጣ መምጣቱ ቤተ ክርስቲያንን በእጅጉ እንዳሳሰባት ለአዲስ አድማስ ጠቁመው፣ ይዞታውን ለማስከበር ቋሚ ሲኖዶስ ባሳለፈው ጠንካራ ውሳኔ ወደ ተግባራዊ እንቅስቃሴ መገባቱን አስረድተዋል፡፡

ቤተ ክርስቲያን፣ የጥምቀት በዓልን በጃንሜዳ በማክበር የ123 ዓመት የታሪክ ባለቤትነት እንዳላት ያወሱት ሊቀ ሥዩማን እስክንድር፤ይኸውም በ1887 ዓ.ም. እቴጌ ጣይቱ ለዐፄ ምኒልክ ያቀረቡላቸውን ሐሳብ በመቀበል የተጀመረ እንደነበር መረጃዎችን በመጥቀስ አስረድተዋል፡፡

ጃንሜዳ፡- ንጉሠ ነገሥቱ ከሚሰበሰቡበት፣ የመንግሥት ሥራ ከሚሠራበት ይልቅ መሐል ሰፋሪ/የጥንቱ የመኳንንት መማክርት ጉባኤ/ በየጊዜው በስውር እየተሰበሰበ በመንግሥት ባለሥልጣናት ላይ አድማ እያደረገበት ስላስቸገረ እቴጌ ጣይቱ፥ ይህ የመሰለ ሜዳ የክፉ ምክር መምከሪያ ኾኖ ከሚኖር ተባርኮ ለጥምቀት በዓል ማክበርያ ቢኾን ብለው ለዐፄ ምኒልክ ሐሳብ አቀረቡላቸው፤ ንጉሠ ነገሥቱም፣ ማለፊያ ሐሳብ ነው፤ ብለው ተቀብለዋቸው ጃንሜዳ የጥምቀት ማክበርያ እንዲኾን አዘዙ፡፡ በዚህም መሠረት በ1887 ዓ.ም. ለመጀመሪያ ጊዜ በወቅቱ የነበሩ አብያተ ክርስቲያናት ማለትም፡- የበዓለ ወልድ፣ የገነተ ጽጌ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና የመንበረ መንግሥት ቅዱስ ገብርኤል በጃንሜዳ በዓለ ጥምቀትን በኅብረት አከበሩ፡፡ አብያተ ክርስቲያናት እየበዙ ሲሔዱ ተጨምረው እስከ 15 የሚደርሱ የታላላቅ አድባራትና ገዳማት ታቦታት ማደርያ ለመኾን በቅቷል፡፡”/መምሬ ተዘራ ወርቁ እና ሊቀ ትጉሃን ገብረ ክርስቶስ ኃይለ ማርያም/


የባሕረ ጥምቀቱ ገንዳና የዙሪያው አጥር ከ1936 ዓ.ም. ጀምሮ በንጉሡ ትእዛዝ በዘመናዊ መንገድ ተሠርቶ አገልግሎት መስጠት እንደጀመረ በሕንፃው ግድግዳ ላይ የሰፈረው ጽሑፍ ያስረዳል፡፡

ለመጀመሪያ ጊዜ ባደሩት ሦስት ታቦታት፣ ባሕረ ጥምቀቱ ከተባረከበት 1887 ዓ.ም. ጀምሮ ቤተ ክርስቲያን ስትገለገልበት የቆየችበት ቦታ ነው፤ ያሉት ሊቀ ሥዩማን እስክንድር፣ የሥርዐተ አምልኮዋ ማስፈጸሚያ ይዞታዋ እንደኾነ የተፈቀደበትም የከተማው ማስተር ፕላን እንዳለ ጠቅሰዋል፡፡ ይህን የሚያረጋግጡ ሰነዶች መኖራቸውንና የተቋቋመው ኮሚቴ እያደራጃቸው እንደሚገኝ አስታውቀዋል፡፡ በተጨማሪም፣ በምስል ወድምፅ ያሉ ማስረጃዎችን የማሰባሰብ ተግባር በኮሚቴው እየተከናወነ መኾኑንም ገልጸዋል፡፡

IMG_20180331_130441

በቦታው ላይ ግንባታዎችንና ወረራዎችን የመፈጸም ምልክቶች በተለየ ኹኔታ መታየት የጀመሩት በ2003 ዓ.ም. መኾኑን የጠቆሙት ሊቀ ሥዩማን፣ በወቅቱ የግንባታዎቹ መጀመር ያሳሰባቸው ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ አቡነ ጳውሎስ ጉዳዩን ለሚመለከተው አካል አስታውቀው ግንባታው እንዲቆም ተደርጎ ነበር፤ ይላሉ፡፡

ከዚያ በኋላ ለጉዳዩ ተገቢው ክትትልና ትኩረት ባለመሰጠቱ፣ በርካታ ግንባታዎች መካሔዳቸውንና ቦታውም ተበላሽቶ ለበዓሉ አገልግሎት የማያመች ኾኖ መገኘቱን አስረድተዋል፤ የማጥመቂያ ገንዳው በመበላሸቱ የተሞላውን ውኃ የማስረግና የመሠነጣጠቅ ችግር እንደተፈጠረበትም ሊቀ ሥዩማን አስታውቀዋል፡፡

26804823_1787547531277115_641936061895157907_n

ባሕረ ጥምቀቱ በየዓመቱ ጥር 10-12 ቀን ለሚከበረው የጥምቀት በዓል ብቻ ሳይኾን በቤተ ክርስቲያን ይዞታ ሥር ኾኖ በክብካቤ ተይዞ፣ ወደ አረንጓዴ ቦታነት ተለውጦ፣ ለመናፈሻነት አመቺ ተደርጎ ለማኅበራዊ አገልግሎት እንዲውል የማድረግ ዕቅድ ቤተ ክርስቲያኒቱ እንዳላት ጠቁመዋል፡፡
‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡

ጃንሜዳን ከባሕረ ጥምቀት አገልግሎቱና ከስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች ማዘውተሪያነቱ ባሻገር የግንባታ እንቅስቃሴ የሚካሔድበት ከኾነ፣ በቤተ ክርስቲያኒቱ በኩል ለሀገር ጭምር መስሕብ የኾነ ነገር የመሥራት አቅሙ እንዳለና ውጥኑም እንደነበር የጠቅላይ ጽ/ቤቱ ምንጮች ይናገራሉ፡፡

በቀድሞው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ ዘመነ ክህነት፣ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያንን ጨምሮ የወጣቶችና ሕፃናት ማሠልጠኛና መቆያ ዲዛይን ተሠርቶ ለቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ ጥያቄውን እስከማቅረብና ጉዳዩም ለአዲስ አበባ አስተዳደር ተመርቶ እንደነበር ጠቁመዋል፡፡

አኹን የተቋቋመው ኮሚቴ ዋና ተግባር፣ ሜዳው በምን ኹኔታ ላይ ነው ያለው፤ ምን እየተሠራበት ነው፤ የሚለውን አጥንቶ ለቋሚ ሲኖዶስ ሪፖርትና የመፍትሔ ሐሳብ ማቅረብ ነው፡፡ ቋሚ ሲኖዶስ ደግሞ ሌላ ጠንካራ አካል ሠይሞ ከሚመለከተው አካል ጋራ ወረራውን አስቁሞ የቤተ ክርስቲያን ይዞታነቱን ለማስከበር ይነጋገርበታል፡፡

የኮሚቴው ልኡካን ከሳምንታት በፊት ወደ ሥፍራው አምርተው ሜዳውን አይተዋል፡፡ “የጃንሜዳ አስተዳደር” የሚባለው አካል፣ ልኡካኑ እንዳይጎበኙና የቤተ ክርስቲያናችን ቴሌቪዥን/EOTC Tv/ እንዳይቀርጽ ለማከላከል ሞክሮ ነበር፡፡ ልኡካኑ፣ “ለምን ትከለክላላችኹ? በባለቤትነት የሚታወቁትኮ ሕዝብና ቤተ ክርስቲያን ናቸው፤” በማለት ሐዘናቸውን ገልጸዋል፡፡

ልኡካኑ እንደታዘቡት፣ አጠቃላይ ኹኔታው ሲታይ ወረራ ተካሒዷል፡፡ የቤተ ክርስቲያኗን ይዞታ ሊያሳጡ የሚችሉና መሥመር የሳቱ መዋቅሮች ሜዳው ላይ አሉ፡፡ የማይታወቁትን ጨምሮ በመንግሥታዊ አስተዳደሩ እየተመሩ ቦታ የያዙ ተቋማትና ግለሰቦች አሉ፡፡ ይህን ይበልጥ ማጣራት ቢያስፈልግም ኮሚቴው፣ በምስል ወድምፅ እንዲሁም በሰነድ ያሰባሰባቸውን ማስረጃዎች እንዲያቀርብ ትእዛዝ ደርሶት እየሠራ ነው፡፡ እስከዛሬ ተዘናግተን ብንቆይም የማስከበር ሒደቱ ተጀምሯል፤ ውስብስብ ነገሮች ግን አሉት፡፡ “የጃንሜዳ አስተዳደር” የሚባለው፥ አትግቡ፣ አትቅረጹ እስከማለት ድረስ ሥልጣኑን አሳይቷል፡፡

የጥምቀት በዓል በብሔራዊ ደረጃ የሚከበረው በጃንሜዳ ነው፡፡ በዩኔስኮ የማይዳሰስ ቅርስ ለማስመዝገብ ግብዓት የኾኑ ክዋኔዎችን የማሰባሰብ ሥራም የሚሠራበት ነው፡፡

ጃንሜዳ ማለት በዝርዝር ሲታይ፡- ጃን፣ ጃኖ ከሚለው ጋራ ተናቦ የሚገለጽ ቃል ነው፡፡ በቀድሞው ዘመን ነገሥታት ለመሾም ለመሻር፣ ለሊቃውንት ማዕርግ ለመስጠት፣ በሀገር ጉዳይ ዐዋጅ ለማስነገር ሲያስቡ፣ በቤተ መንግሥታቸው አቅራቢያ በሚገኝ ሰፊ ሜዳ ወይም ከፍታ ቦታ ላይ የጃኖ ድንኳን ይተክላሉ፡፡ በዚኽም መኳንንቱን ሰብስበው የሾሙትንና የሻሩትን ውሳኔ፣ የሀገርን ጉዳይ በዐዋጅ ያስነግራሉ፡፡
 
ይህ ዐይነቱ ሥርዐት የሚነገርበት ቦታ፣ ከጃኖ ጋራ ተናቦ የቦታው መጠሪያ ጃንሜዳ ኾኖ ሲነገር ይኖራል፡፡ በዚህም ስያሜ ከሚጠሩት መካከል፡- በጐንደር – ጃንተከል፤ በላስታ – ጃን መራቂ፤ በአማራ ሳይንት – ጃን ተራራ፤ በሸዋ – ጃን ሜዳ፤ በደብረ ታቦርም – ጃን ሜዳ የሚባል ሰፊ ሜዳ አለ፡፡
 
በሌላም በኩል መሐል ሰፋሪ/የጥንቱ የመኳንንት ጉባኤ ወይም መማክርት/፣ ንጉሥን ከሥልጣን ለማውረድና ሌላ ንጉሥ ለማንገሥ በባለሥልጣኖች ላይ የሚመከርበት ቦታ ነው፡፡ ይኹን እንጅ በመንግሥት ላይ የሚደረግ አድማ በመኾኑ የጃኖው ድንኳን ከሩቅ እንዳይታይ በማቅ ይሸፈን ነበር፡፡ በዚኽ መሠረት በዐፄ ምኒልክ ዘመነ መንግሥት፣ ጃንሜዳ፡- ንጉሠ ነገሥቱ ከሚሰበሰቡበት፣ የመንግሥት ሥራ ከሚሠራበት ይልቅ መሐል ሰፋሪ በየጊዜው በስውር እየተሰበሰበ በመንግሥት ባለሥልጣናት ላይ አድማ እያደረገበት ስላስቸገረ እቴጌ ጣይቱ፥ “ይህ የመሰለ ሜዳ የክፉ ምክር መምከሪያ ኾኖ ከሚኖር ተባርኮ ለጥምቀት በዓል ማክበርያ ቢኾን ብለው ለዐፄ ምኒልክ ሐሳብ አቀረቡላቸው፤ ንጉሠ ነገሥቱም፣ ማለፊያ ሐሳብ ነው፤ ብለው ተቀብለዋቸው ጃንሜዳ የጥምቀት ማክበርያ እንዲኾን አዘዙ፡፡
 

26904361_1787817367916798_7420253898425600329_n

በዚህም መሠረት በ1887 ዓ.ም. ለመጀመሪያ ጊዜ በወቅቱ የነበሩ አብያተ ክርስቲያናት ማለትም፡- የበዓለ ወልድ፣ የገነተ ጽጌ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና የመንበረ መንግሥት ቅዱስ ገብርኤል በጃንሜዳ በዓለ ጥምቀትን በኅብረት አከበሩ፡፡ አብያተ ክርስቲያናት እየበዙ ሲሔዱ ተጨምረው እስከ 15 የሚደርሱ የታላላቅ አድባራትና ገዳማት ታቦታት ማደርያ ለመኾን በቅቷል፡፡”/መምሬ ተዘራ ወርቁ እና ሊቀ ትጉሃን ገብረ ክርስቶስ ኃይለ ማርያም/


 

 

የታሰሩት የዋልድባ መነኰሳት: በሕግ ፊት እኩል ኾኖ የመታየት መብታቸው ተጥሷል – ጠበቃው

FB_IMG_1522057967519

  • የ32ቱ ክሥ የተቋረጠበትና የ3ቱ ተከሣሾች ሳቋርጥ የቀረበት የሕግ ምክንያት አልተገለጸም፤
  • የሥነ ሥርዐት ሕጎች ተለጥጠው ከተተረጎሙ በተከሠሡት ላይ የማይመለስ ጉዳት ያስከትላል፤
  • በተለይም በታሰሩ ሰዎች ላይ፣አለ የተባለ ማስረጃ በሰዓቱ ቀርቦ የተፋጠነ ፍትሕ ይሰጣቸው፤
  • በፍርድ ሒደት ነጻ ቢባሉም እንኳ፣ጉዳታቸው የበዛ እንዳይኾን ዐቃቤ ሕግ ሓላፊነቱን ይወጣ
  • በቂ ማስረጃ ባልቀረበበት ኹኔታ ፍ/ቤቱ፥“ለትክክለኛ ፍትሕ አሰጣጥ”ያለው ሊያነጋግር ይችላል፤
  • ከሣሹ አካል፥በሕግ ፊት የተከሠሡ ሰዎች እኩል መኾናቸውን ለማረጋገጥ፣ትልቅ ዋጋ በመስጠት ከተለዋጩ ቀጠሮ በፊት የሚወስነው ውሳኔ ካለ እንጠብቃለን፡፡

†††

(የአሜሪካ ድምፅ ራድዮ፤ መለስካቸው አምኃ፣ መጋቢት 18 ቀን 2010 ዓ.ም.)

እነተሻገር ወልደ ሚካኤል በሚል የክሥ መዝገብ የ”ሽብር ወንጀል” ክሥ የተመሠረተባቸው የዋልድባ ገዳም መነኰሳት አባ ገብረ ኢየሱስ ኪዳነ ማርያም እና አባ ወልደ ሥላሴ ወልደ ሃይማኖት እንዲሁም አቶ ነጋ ዘላለም ላይ ዐቃቤ ሕግ ቆጥሬአቸዋለኹ ያላቸውን ምስክሮች ዛሬ ሳያቀርብ ቀረ፡፡

መዝገቡ ቀደም ሲል የተቀጠረው፣ ምስክሮቹን በዛሬ ዕለት አቅርቦ እንዲያሰማ የነበረ ቢኾንም፣ ዐቃቤ ሕግ ሊያስረዳ ባልቻለው ምክንያት የቆጠራቸው ሦስቱ ምስክሮች አልቀረቡም፤ ብሏል፡፡ ዐቃቤ ሕግ ከወትሮው በተለየ ኹኔታ ፖሊስ እነዚኽን ምስክሮች እንዴት ሊያቀርባቸው እንዳልቻለ እንኳ ለፍ/ቤቱ ለማስረዳት አልኾነለትም፡፡

ፍ/ቤቱ ቀደም ሲል በነበሩ ቀጠሮዎች፣ ዐቃቤ ሕግ በጥንቃቄና ሳይዘነጋ ምስክሮቹን በቀነ ቀጠሮው እንዲያቀርብ ሲያስጠነቅቀው ቆይቶ የነበረ ቢኾንም፣ እንደ ትእዛዙ አልተፈጸመም፡፡ ይኹንና ዐቃቤ ሕግ፣ አንድ ተጨማሪ ቀጠሮ ተሰጥቶት ምስክሮቹን እንዲያቀርብ ፍ/ቤቱን ጠይቋል፡፡

የተከሣሽ ጠበቆች፣ የዐቃቤ ሕግን ጥያቄ ተቃውመዋል፡፡ ደንበኞቻችን ከታሰሩ አንድ ዓመት ከሦስት ወር አልፏቸዋል፡፡ ስለኾነም ዐቃቤ ሕግ በማናቸውም በከሠሣቸው ሰዎች በተለይም በታሰሩ ሰዎች ላይ አለኝ ያለውን ማስረጃ በሰዓቱ በማቅረብ የታሰሩ ሰዎች የተፋጠነ ፍትሕ እንዲያገኙ፣ ምናልባት በፍርድ ሒደት ነጻ ቢባሉም እንኳ የሚደርስባቸው ጉዳት የበዛ እንዳይኾን ሓላፊነቱን መወጣት ሲኖርበት ይህን አላደረገም፤” ሲሉ ተከራክረዋል፡፡

አክለውም፣ ፍ/ቤቱ ያልተቀበለው ቢኾንም እኒህ ሰዎች ተከሣሾች፣ ክሣቸው ተቋርጦ ከተፈቱት 32 ተከሣሾች ጋራ በአንድ መዝገብ የተከሠሡ መኾናቸውን ለፍ/ቤቱ አስታውሰዋል፡፡ ከጠበቆች መካከል አቶ አምኃ መኰንን ይህን ነጥብ ለአድማጮች ይበልጥ እንዲያብራሩ ጠይቀናቸው ነበር፡-

በእኛ በኩል እስከ አኹንም ድረስ፣ የ32ቱን ክሥ ያቋረጠበትን መስፈርት(ምክንያት) እና የእኒህን የሦስት ተከሣሾች ሳያቋርጥ የቀረበት ግልጽ የሕግ ምክንያት የተነገረ ነገር የለም፤ እኛም የምናየው ነገር የለም፡፡ ከዚህ አንጻር ተከሣሾቹ በሕግ ፊት እኩል ኾኖ የመታየት መብታቸው ተጥሷል፤ የሚል እምነት ነው ያለን፡፡ ይህንንም ለፍ/ቤቱ ገልጸናል፡፡ በርግጥ ፍ/ቤቱ፣ ይህ ነጥብ ፍ/ቤቱን የሚመለከት አይደለም፤ በሚል አልተቀበለውም፡፡


Lawyer Amha Mekonen

ከተከሣሽ ጠበቆች አንዱ አቶ አምኃ መኰንን (ፎቶ: ጌታቸው ሺፈራው)

ከዚህም በተረፈ ዐቃቤ ሕግ በተደጋጋሚ ምስክሮቹን በታዘዘበት ጊዜ እንዲያቀርብ ተነግሮት ያልፈጸመ ስለኾነ የዐቃቤ ሕግ ምስክሮች ታልፈው በሰነድ ማስረጃዎች ለደንበኞቻቸው ብይን እንዲሰጥ የተከሣሽ ጠበቆች ጠይቀዋል፡፡ ፍ/ቤቱ የኹለቱን ወገን ክርክር ካዳመጠ በኋላ የዐቃቤ ሕግን ክርክር ውድቅ ማድረጉን ለችሎት ገልጿል፡፡ የተከሣሽ ጠበቆችን ክርክር ሕጋዊነት እንደተቀበለ ገልጾ፣ ለትክክለኛ ፍትሕ አሰጣጥ ሲባል ለዐቃቤ ሕግ አንድ ተጨማሪ ዕድል በመስጠት፣ ሚያዝያ 18 ቀን 2010 ዓ.ም. ምስክሮቹን እንዲያሰማ ቀጠሮ ቆርጧል፡፡

አቶ አምኃ መኰንን በፍ/ቤቱ ውሳኔም ያላቸውን አስተያየት አካፍለውናል፡-

በእኔ በኩል የሥነ ሥርዐት ሕጉ ግልጽ ነው፡፡ በተለይም በወንጀል ጉዳይ የሥነ ሥርዐት ሕጎች በጣም በጥንቃቄና በጠባቡ መተርጎም አለባቸው፡፡ ተለጥጠው የሚተረጎሙበት ኹኔታ ካለ በተከሠሡና በተለይ በታሰሩ ሰዎች ላይ የማይመለስ ጉዳት ያስከትላል፡፡ ዐቃቤ ሕግ በቂ ምክንያት አላቀረበም፡፡ ፍ/ቤቱም ይህን አረጋግጧል፤ ተቀብሏል፡፡ እንግዲህ ከዚያ በኋላ ደግሞ ፍ/ቤቱ በራሱ መንገድ ለትክክለኛ ፍትሕ ሲባል ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ በቂ ማስረጃ ባልቀረበበት ኹኔታ ትክክለኛ ፍትሕ ምን ማለት ነው የሚለው ሊያነጋግር ይችላል፡፡ ይኼ የፍ/ቤቱ አቋም ስለኾነ በጸጋ ተቀብለን የሚቀጥለው ቀጠሮ ላይ ምስክሮች የሚቀርቡ ካሉ ወይም ከዚያ በፊት በከሣሹ አካል፣ በሕግ ፊት የተከሠሡ ሰዎች እኩል መኾናቸውን ለማረጋገጥ፣ ትልቅ ዋጋ በመስጠት ከዚያ በፊት የሚወስነው ውሳኔ ካለ እንጠብቃለን፡፡


ዐቃቤ ሕግ፣ ሰኔ 13 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ እነተሻገር ወልደ ሚካኤል በሚል መዝገብ፣ አባ ገብረ ኢየሱስ ኪዳነ ማርያምን፣ አባ ወልደ ሥላሴ ወልደ ሃይማኖትንና አቶ ነጋ ዘላለምን ጨምሮ በ35 ሰዎች ላይ በሽብር ወንጀል ክሥ እንደመሠረተባቸው አይዘነጋም፡፡ በአኹኑ ወቅት ከሦስቱ ተከሣሾች በስተቀር የ32ቱ ተከሣሾች ክሥ ተቋርጦ መፈታታቸው ታውቋል፡፡