መጤው የገና ዛፍ ሻጮችና ሸማቾች እየበዙ ነው – የሉላዊነት ተጽዕኖ ማሳያ? “ሃይማኖታዊውና ባህላዊው ሥርዓት ትኩረት ሊሰጠው ይገባል”/ባለሞያዎች/

  • በየሱቁ የሚታዩ፡- የገና ዛፎች፣ ማስጌጫ መብራቶችና ኳሶች የከተማዋ ገጽታ ኾነዋል
  • የገና ዛፍንና ተያያዥ ቁሳቁሶችን ከውጭ ለማስመጣት እስከ 930ሺሕ ዶላር ወጥቷል
  • ወጪው በየዓመቱ እየናረ በመምጣቱ ኹኔታው እንዲቀየር ጣልቃ ገብነት ያስፈልጋል
  • እንደ በዓላት አከባበር ያሉ ግዙፍነት የሌላቸው ባህላዊ ቅርሶች ሲጠፉ ቀስ በቀስ ነው

*                   *                    *

  • የገና ዛፍ ለኢትዮጵያውያን የሚሰጠው ትርጉም ምንድን ነው? ብሎ መጠየቅ ያሻል
  • ስለአከባበሩ የውይይት መድረክ በመፍጠር እንደ ገና ጨዋታ ላሉ ባህሎች ቦታ ይሰጥ
  • ትውፊታዊ አከባበሩን በማንፀባረቅ ረገድ የብዙኃን መገናኛዎች ትልቁን ድርሻ ይውሰዱ
  • ለገና ጨዋታ፣ ሩር እና ኳስ በመሥራት በአገር ውስጥ የሚዘጋጁ ምርቶች ይበረታቱ
  • የገና ዛፍ በከብቶች ግርግም ቅርፅ ቢተካስ? በጭድ የተሠራ ግርግም ለሽያጭ ቀርቧል!

*                   *                    *

  • በሉላዊነት፣ ፈጣን የመረጃ ልውውጥና የሰዎች ፍልሰት የባህል መዳቀል ይፈጠራል
  • አዎንታዊ ጎኖቹን ከአሉታዊዎቹ በመለየት፣ በበጎው ላይ ብቻ ማተኮር ተመራጭ ነው
  • የኮንዶሚኒየም ግላዊ ኑሮ የበዓላት አከባበርን በማቀዛቀዝ የራሱን አሻራ እያሳረፈ ነው
  • ከ‘90ዎቹ ወዲህ የሚዲያዎቹ አካሔድ መለወጡ በበዓላት አከባበር ተጽዕኖ አድርጓል
  • ኢትዮጵያ የራሷን መገለጫዎች ይዛ እንጂ የራሷን ጥላ ሉላዊነትን መቀላቀል የለባትም!

*                   *                    *

/ሪፖርተር፤ ምሕረተ ሥላሴ መኰንን፤ ረቡዕ፣ ታኅሣሥ 26 ቀን 2009 ዓ.ም./

genna-_0

ለአላፊ አግዳሚ እንዲታዩ በየመደብሩ መግቢያ በር ላይ የተደረደሩ የገና ዛፎች ካለፈው ሳምንት ጀምሮ የከተማዋ አንድ ገጽታ ኾነዋል፡፡ ከመደብሮች ባለፈ የጎዳና ላይ ቸርቻሪዎች መጠናቸው የተለያየ የገና ዛፎችን፣ ማስጌጫ መብራቶችንና ኳሶችን ለገበያ አቅርበዋል፤ የሸማቹ ቁጥርም ጥቂት አይደለም፡፡ በሆቴሎችና መገበያያ ሕንፃዎች የቆሙ ግዙፍ የገና ዛፎችም ይጠቀሳሉ፡፡

በየዓመቱ የልደት በዓል ሲቃረብ ይህን ድባብ ማስተዋል እየተለመደ መጥቷል፡፡ ከዓመት ወደ ዓመት የገና ዛፍ ሻጮችና የገዥዎች ቁጥር እየጨመረ መጥቷል፤ የተጠቃሚዎች ቁጥርም ጨምሯል፡፡ በተቃራኒው፣ የገና ዛፍ ኢትዮጵያ ውስጥ ካለው የልደት በዓል አከባበር ጋር የተያያዘ አይደለም፤ የሚል ትችት ይሰነዘራል፡፡ መጤ ከሚባሉ ባህሎች አንዱ እንደ ኾነ በመግለጽ፣ የገና ዛፍ መበረታታት የለበትም፤ የሚሉ ወገኖችም አሉ፡፡

ታኅሣሥ 23 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ሙዚየም አዳራሽ የተካሔደው ውይይት ያተኮረው በዚህ ርእሰ ጉዳይ ነበር፡፡ በኢጋ ሚዲያና ኮሙዩኒኬሽን የተዘጋጀውን ውይይት፥ የባህል፣ የማኅበረሰብ ጥናት፣ የታሪክ፣ የኪነ ጥበብና የኢኮኖሚ ባለሞያዎች የታደሙበት ሲኾን፤ ሉላዊነት (ግሎባላይዜሽን) በልደት በዓል አከባበር ላይ ተጽዕኖ እያደረገ እንደኾነ ተመልክቷል፡፡


በውይይቱ የጥናት ወረቀት ካቀረቡት አንዱ የማኅበረሰብ ጥናት ተመራማሪው ዶ/ር ዜና ብርሃኑ፡- ኢንፎርሜሸን ቴክኖሎጂ፣ ዓለም አቀፍ ወይም ድንበር ዘለል የንግድ ተቋሞችና በአገሮች መካከል ያለው ፖለቲካዊ ትስስር መለወጡ ሉላዊነትን እያፋጠኑ መምጣታቸውን ያነሣሉ፡፡ የትኛውም አገርና ማኅበረሰብ ከሉላዊነት ተጽዕኖ ውጭ ሊኾን እንደማይችልም ያክላሉ፡፡ ‹‹በፈጣን የመረጃ ልውውጥና የሰዎች ፍልሰት ምክንያት የባህል መዳቀል ይፈጠራል፡፡ ይህ ተመሳሳይነት ያለው ባህል ለመፈጠሩ አንዱ ምክንያት ይኾናል፤›› በማለትም ይገልጻሉ፡፡

ዲያቆን ዶክተር ዜና ብርሃኑ

የሉላዊነት ፈጣን ሥርጭትን እንደ መነሻ ገልጸው፣ የልደት በዓል አከባበር እንደ ማሳያ ሲወሰድ፣ ኢትዮጵያ እንደ ሌሎች አገሮች በሉላዊነት ተጽዕኖ ሥር መውደቋን ያስረዳሉ፡፡ በዋነኛነት የሚጠቅሱት ምሳሌ፥ የገና ዛፍ ተጠቃሚዎች ቁጥር መጨመሩን ነው፡፡ ቆም ብሎ፥ የገና ዛፍ ለኢትዮጵያውያን የሚሰጠው ትርጉም ምንድን ነው? ብሎ መጠየቅ እንደሚያስፈልግ ያምናሉ፡፡

ሆቴሎች የተለያዩ አገሮች ተወላጆችን ስለሚያስተናግዱ እንግዶቻቸው አገራቸው ያሉ እስከሚመስላቸው ምቹ ኹኔታ ለመፍጠር የገና ዛፍን ሊጠቀሙበት ቢችሉም፣ ለተቀረው ማኅበረሰብ ያለው ፋይዳ አጠያያቂ ነው፤ ይላሉ፡፡ ልደት ሲከበር፥ ሃይማኖታዊውና ባህላዊው ሥርዓት የበለጠ ትኩረት ሊሰጠው ይገባልም፤ ብለዋል፡፡

ኢኮኖሚስቱ አቶ ሰሎሞን ገብረ ሥላሴ ያቀረቡት ጥናት፣ ጉዳዩን ለገና ዛፍ ከሚወጣው ወጪ አንፃር ዳሰዋል፡፡ ከኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን በተገኘ መረጃ መሠረት፣ እ.ኤ.አ. በ2011 የገና ዛፍን ጨምሮ ሌሎች ከገና ጋር የተያያዙ ቁሳቁሶችን ከውጭ ለማስመጣት 395ሺሕ106 ዶላር፣ በ2015 ደግሞ 930ሺሕ ዶላር ወጥቷል፡፡ ወጪው ከዓመት ወደ ዓመት እየናረ መምጣቱን ባለሞያው ገልጸው፣ ኹኔታው እንዲቀየር የመንግሥት ጣልቃ ገብነት ያስፈልጋል፤ ብለዋል፡፡

አቶ ሰሎሞን እንደሚሉት፣ በልደት በዓል፣ በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች ያለው አከባበር የበለጠ መጉላት አለበት፡፡ ከበዓሉ አከባበሮች አንዱ የገና ጨዋታ ሲኾን፣ የጨዋታውን ባህላዊ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ለገና ጨዋታ ሩርና ኳስ መሥራት አገር ውስጥ የሚዘጋጁ ምርቶችን ከማበረታታት አንፃር ይታያል፡፡ በሚጫወቱት ቡድኖች ውስጥና ውጭ ትብብርና ፉክክር የመፍጠር ኃይል አለው፡፡ የጨዋታውን ማኅበራዊ ትስስር ለመረዳት ‹በገና ጨዋታ አይቆጡም ጌታ› የሚለውን አባባል መጥቀስም ይቻላል፤›› ይላሉ፡፡ ስለ በዓሉ አከባበር ውይይት የሚደረግባቸው መድረኮች በመፍጠር እንደ ገና ጨዋታ ላሉ ባህሎች ቦታ መስጠት ያስፈልጋልም፤ ብለዋል፡፡

sertse-feresibhat

ሐያሲ ሠርጸ ፍሬ ስብሐት


የበዓሉን አከባበር በማንፀባረቅ ረገድ ትልቁን ድርሻ የሚወስዱት የብዙኃን መገናኛ እንደ ኾኑ የገለጸው ሌላው ጥናት አቅራቢ የሙዚቃ ሐያሲ ሠርጸ ፍሬ ስብሐት ነው፡፡ የግለሰቦችንና የአንድን ማኅበረሰብ የአኗኗር ዘዬ ለመለወጥ በሚዲያ የሚሰራጩ መረጃዎች ጉልበት ቀላል አይደለም፡፡ ሠርጸ እንደሚለው፣ ቀድሞ በቴአትር ቤቶች ዐውደ ዓመትን ምክንያት በማድረግ የሚዘጋጁና የተለያዩ ብሔር ብሔረሰቦችን ባህል የሚያሳዩ መርሐ ግብሮች በብዙኃን መገናኛ ሽፋን ይሰጣቸው ነበር፡፡ ከ1990ዎቹ ወዲህ የብዙኃን መገናኛዎቹ አካሔድ መለወጡ፣ በበዓላት አከባበር ተጽዕኖ እንዳደረገም ይናገራል፡፡

ከብዙኃን መገናኛ በተጨማሪ የማኅበረሰቡ አኗኗር እየተለወጠ መምጣቱም በበዓል አከባበር ላይ የራሱን አሻራ ትቷል፤ ይላል፡፡ እንደ ኮንዶሚኒየም ባሉ የጋራ መኖሪያ ቤቶች ያለው አኗኗር ጉርብትናን እንዳቀዘቀዘው ያምናል፡፡ ግላዊ ኑሮ፣ በልደት በዓል አከባበር ብቻ ሳይኾን በሌሎች በዓላት ማለትም በአዲስ ዓመት የአበባአየሽወይ ጭፈራና የቡሔ ጭፈራ መቀዛቀዝም ማስከተሉን ይገልጻል፡፡

ሉላዊነት በበዓላት አከባበር ተጽዕኖ እያሳደረ ስለ መኾኑ ከዶ/ር ዜናና ከአቶ ሰሎሞን ጋር የተስማማው ሠርጸ፣ ‹‹ኢትዮጵያ የራሷን መገለጫዎች ይዛ እንጂ የራሷን ጥላ ሉላዊነትን መቀላቀል የለባትም፤›› ይላል፡፡ እንደ በዓላት አከባበር ያሉ ግዙፍነት የሌላቸው ባህላዊ ቅርሶች (ኢንታንጀብል ካልቸራል ሔሪቴጅ) ሲጠፉ ቀስ በቀስ እንደ ኾነና ቅርሶቹን መጠበቅ የኹሉም የማኅበረሰቡ አካል ሓላፊነት እንደ ኾነም አመልክቷል፡፡

ከውይይቱ ተሳታፊዎች መካከል፣ የባህላዊ ዕሴቶች ጥበቃ ትኩረት እንዲሰጠው የጠየቁ ነበሩ፡፡ ባህላዊ ዕሴቶች ላይ አደጋ ስለ መጋረጡ ዘወትር እሮሮ ቢሰማም ተጨባጭ መፍትሔ ሲቀርብ እንደማይታይ የገለጹም ነበሩ፡፡ የሉላዊነት ተጽዕኖ በልደት በዓል አከባበር ብቻ ሳይኾን በሌሎችም ዕሴቶች ላይ እንደሚታይ የተናገሩ አስተያየት ሰጪ፣ የሉላዊነትን አዎንታዊ ጎኖች ከአሉታዊዎቹ ለይቶ በበጎው ላይ ብቻ ቢተኮር ተመራጭ ነው፤ ብለዋል፡፡

የውይይቱ መነሻ የኾነው የልደት በዓል አከባበርን በተመለከተ አማራጭ የአከባበር መንገዶች ተሰንዝረዋል፡፡ ከአስተያየት ሰጪዎቹ አንዷ፣ የገና ዛፍን በከብቶች ግርግም ቅርፅ መተካት ይቻላል፤ ብላለች፡፡ በአንዳንድ መገበያያ ሕንፃዎች መግቢያ በር፣ በገና ዛፍ ፈንታ የከብቶች ግርግም አስተውለናል፡፡ የልደት በዓልን ሃይማኖታዊ ሥርዓትና ባህላዊ አከባበር ለማንፀባረቅ በጭድ የተሠራ ግርግም ለሽያጭ ያቀረቡም ገጥመውናል፡፡

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: