በዓለ ስቅለት እና በዓለ እግዝእትነ ሲገጣጠሙ ይሰገዳል ወይስ አይሰገድም? “በበዓለ ስቅለት እንዳይሰገድ የሚከለክል በዓል የለም፤ ሊኖርም አይችልም”

/መምህር ብርሃኑ አድማስ/

  • ነገሩን ከመሠረታዊው የቤተ ክርስቲያን ትውፊት እና አስተምህሮ አንጻር ማየት አለብን
  • በቤተ ክርስቲያናችን የበዓላት አከባበር ቀኖና እና ትውፊት መሠረት በዓላት ይበላለጣሉ
  • እጅግ የተለየ ክብር ካላቸው አራቱ የጌታችን ዐበይት በዓላት÷ በዓለ ስቅለት አንዱ ነው
  • በስቅለት ቀርቶ በሰሙነ ሕማማት በየትኛውም ዕለት እንዳይሰገድ የሚከለክል በዓል የለም

በዓለ ስቅለት፡-

  • በፍትሐ ነገሥቱ የበዓላት ክብር ቅደም ተከተል መሠረት፣ ከጌታችን ዐበይት በዓላት ቀጥላ የምትከበረውን ቀዳሚት ሰንበትን ከሻረ የማይሽረው ሌላ ምንም በዓል ሊኖር አይችልም፤
  • ልደት፣ ጥምቀት እና ትንሣኤ ሐዘንን ይሽራሉ፤ ስቅለትም ማንኛውንም ደስታ ይሽራል፤ በሐዘን፣ በጾም፣ በስግደት የሚከበር ስለኾነ የሌላን በዓል ጠባይ በፍጹም አይወርስም፤
  • እነዚኽ በዓላት ከሌሎቹ ጋር ሊነጻጸሩ እንደማይችሉ በደንብ ከገባን፣ የስቅለት ዕለት በተደረበ በዓል ምክንያት ይሰገዳል አይሰገድም የሚለው ክርክር ሊፈጠር አይችልም፤
  • ጠብ እና ክርክር ከማስነሣት፣ ተስማምቶና ተከባብሮ አንዱን ማድረጉ የተሻለ በመኾኑ ራስን ከክርክር መቆጠቡ ቅድሚያ ሊሰጠው ይገባል፤ በዓሉም የሚሻው ዐቢይ ነገር ነውና፡፡ 

    *                *               *

Mmr. Birhanu Admas Anleye

መምህር ብርሃኑ አድማስ

ምንም እንኳ ይህ ጥያቄ በብዙ ሰዎች ዘንድ የተመለሰ ቢኾንም ተደጋጋሚ ጥያቄዎች መምጣታቸው ኹለት ነገሮችን ስላመለከተኝ እኔም እንደገና በአጭሩ ለመመለስ ጥረት አደርጋለኹ፡፡ የመጀመሪያው የተሰጠው መልስ ለኹሉም እኩል አለመድረሱ ሲኾን በኹለተኛነት ደግሞ አንዳንዶቻችንም አንድ ዓይነት መልስ ተደጋግሞ በማየት የማረጋገጥ ፍላጎት ያለን ይመስላል፡፡

ይህን የመሰሉ ተደጋጋሚ ጥያቄዎች ሲገጥሙን ነገሩን ማየት ያለብን፣ ከመሠረታዊው የቤተ ክርስቲያን ትውፊትና አስተምህሮ አንጻር መኾን አለበት፡፡ ለምሳሌ፥ ይህ ጥያቄ የበዓሉን አከባበር የሚመለከት ስለኾነ በቤተ ክርስቲያናችን የበዓላት ቀኖናም ኾነ ትውፊት መሠረት በዓላት የሚበላለጡ ከኾነ የሚበልጠው የትኛው ነው? ከሚለው ቀላል ጥያቄ ልንነሣ እንችላለን፡፡ በዚኹ መሠረት የመጀመሪያውን ደረጃ የሚይዙት የጌታችን ዐበይት በዓላት ቀጥሎም የጌታችን ንዑሳን በዓላት መኾናቸውን ለመረዳት አያስቸግርም፡፡

ከሚውሉበት ዕለት አንጻር ካየን፣ ከጌታችን ዘጠኙ ዐበይት በዓላት ውስጥ አምስቱ ዐዋድያት በዓላት (Movable feasts) ስለኾኑ ዕለት ይጠብቃሉ፡፡ እነዚኽም ሆሣዕና፣ ትንሣኤ እና ጰራቅሊጦስ እሑድን ሳይለቁ ሲውሉ፤ ስቅለት ዐርብን ዕርገት ደግሞ ኃሙስን ባለመልቀቅ ይውላሉ፡፡ የቀሩት አራቱ ማለትም ፅንሰት ወይም ትስብእት፣ ልደት፣ ጥምቀት እና ደብረ ታቦር ደግሞ ዐዋድያት ስላልኾኑ(Immovable) ወር እና ቀን ሳይለዋውጡ በተለያዩ ዕለታት ይውላሉ፡፡

አኹንም ግን ከእነዚኽ ከዘጠኙ ደግሞ አራቱ እጅግ የተለየ ክብር አላቸው፡፡ እነዚኽም ልደት፣ ጥምቀት፣ ስቅለት እና ትንሣኤ ናቸው፡፡ ልደት፣ ጥምቀት እና ትንሣኤ ታላላቅ የደስታ በዓላት ስለኾኑ ደስታው መብልንና መጠጥን በማካተትና ሌሊት በመቀደስ የሚከበሩ ናቸው፡፡ ከዚኽ ታላቅነታቸው የተነሣም ሦስቱም የዐርብንና የረቡዕን ጾሞች ሳይቀር የመሻር ሥልጣን አላቸው፡፡

ልደት እና ጥምቀት ዐርብ እና ረቡዕ ቢውሉ ይበላሉ፡፡ ትንሣኤ ምንም እሑድን ባይለቅም በሚቀጥሉት 50 ቀናት ውስጥ ያሉትን ረቡዕ እና ዐርብ በሙሉ ያሽራቸዋል፡፡ በምሥራቅ ኦርቶዶክሶች ትውፊት ደግሞ ከልደት ጀምሮ እስከ ጾመ ነነዌ ባለው የዘመነ አስተርእዮ ጊዜ ውስጥ ያሉትም ረቡዕ እና ዐርብ ቀናት በሙሉ በልደቱ እና በጥምቀቱ (በአስተርእዮው) ታላቅነት ይሻራሉ፡፡ ከዚኽም በላይ በትክክል ቀኖናውንና ትውፊቱን ጠብቀን የምናከብር ቢኾን በእነዚኽ ዕለታት ሰው ቢሞት አይለቀስም፤ በአንፃሩ ሰርግ እና ሌላ ሥጋዊ ተድላ ደስታ ማድረግም የተከለከለ ነው፡፡ በዓላተ ቅዱሳን ቢገጥምም ማዘከር ይደረግለታል እንጂ በዐቢይነት የሚከበረው የጌታችን በዓል ነው፡፡ ለምሳሌ፥ በዚህ ዓመት በዓለ ትንሣኤው የሚውለው የዐቢይ ሰማዕት የቅዱስ ጊዮርጊስ በዓለ ዕረፍት ዕለት፣ ሚያዚያ 23 ቀን ነው፡፡ ኾኖም በዚኽ ዕለት የቅዱስ ጊዮርጊስ ታቦት ወጥቶ እንደሌላው ጊዜ ክብረ በዓል(ንግሥ) ተደርጎ ሊከበር አይችልም፡፡ ይህም ስለማያመች ብቻ ሳይኾን ስለማይገባም ነው፡፡ በመኾኑም በዓሉ ከትንሣኤ በኋላ ባሉት ቀናት በአንዱ ይከበራል እንጂ የትንሣኤ ዕለት የሚከበረው የጌታችን የትንሣኤው በዓል ብቻ ነው፡፡ ስለዚኽ እነዚኽ በዓላት ማንኛውንም ጾም፣ ሐዘንና ደስታንም ይሽራሉ ማለት ነው፡፡

crucifixion-ethiopianልክ እንደነዚኽ ደግሞ በዓለ ስቅለት ዐርብን ሳይለቅ ቢውልም ይህም ከዐቢይነቱ የተነሣ እንደ ቀደሙት እንደ ሦስቱ ራሱን ችሎ የሚሽራቸው ነገሮች አሉት፡፡ እነዚያ ጾምን እንደሚሽሩት ስቅለት ደግሞ በምንም ምክንያት ጾም ተጹሞባት የማያውቀውንና ከዐሥርቱ ትእዛዛት አንዷ የኾነችውን ቀዳሚት ሰንበትን ሽሮ ከሰንበትነት አውጥቶ የራሱን ጾምነት አውርሶ ያስጾማታል፤ ስሟንም አስለውጦ ቀዳሚት ስዑር(የተሻረች ሰንበት) አሰኝቶ ያስገብራታል፡፡ ስለዚህ ስቅለት በፍትሐ ነገሥቱ የበዓላት ክብር ቅደም ተከተል መሠረት ከጌታችን ዓበይት በዓላት ቀጥላ የምትከበረውን ሰንበትን ከሻረ የማይሽረው ሌላ ምንም በዓል ሊኖረው አይችልም ማለት ነው፡፡

የቀደሙት ሦስቱ ከታላቅነታቸውና ከታሪካዊ ዳራቸው የተነሣ ሌሊት እንደሚቀደሱት፣ ስቅለት ደግሞ በተቃራኒው ምንም ቀን ቢገጥመው ቅዳሴ አይቀደስበትም፡፡ ለምሳሌ፥ የዚኽ ዓመት ስቅለት የእመቤታችን ወርኃዊ በዓል ጋር ስለገጠመ ይቀደስ አይባልም፤ የሚከበረው በሚበልጠው በጌታችን በዓል ስለኾነ፡፡ እንኳን በወርኃዊ የእመቤታችን በዓል ቀርቶ ከዘጠኙ ዐበይት በዓላት አንዱ ከኾነውና መጋቢት 29 ቀን ከሚከበረው ከትስብእት ጋር ቢደረብ እንኳ በዓሉ ትስብእትን አስቀድሞ በቅዳሴ አይከበርም፤ ይልቁንም ስቅለትን አስበልጦ በጾም በሰጊድ ይከበራል እንጅ፡፡ ስለዚኽ ስቅለት ከዘጠኙ ዓበይት በዓላትም እንደ ልደት፣ ጥምቀት እና ትንሣኤ ሌላውን ይሽራል እንጂ በሌላ በዓል አይሻርም፤ እንኳን ራሱን ሊያስደፍር ሰንበትንም ሽሯልና ፡፡

እንኳን በዓለ ስቅለት ሰሙነ ሕማማትም እነዚኽን በዓላት ይሽራቸዋል፡፡ ኾኖም ከሰሙነ ሕማማት ኀሙስ በቅዳሴ ትሻራለች፡፡ ይህም እንኳ ራሱ ጌታ ሐዲሱን ሥርዓት ስለመሠረተባት ቢኾንም ስግደቱ እና ሌላው ሥርዓት በሙሉ በሕማማቱ ሥርዓት የሚሔድ ስለኾነ እንደተሻረ የሚቆጠር አይደለም፡፡ ልክ ቀደም ብለን ልደት፣ ጥምቀት እና ትንሣኤ ሐዘንን ይሽራሉ እንዳልነው ስቅለትም ማንኛውንም ደስታ ትሽራለች፤ ዕለቱ በሐዘን (ሞተ ወልደ እግዚአብሔርን፣ መከራ መስቀሉን በማሰብ)፣ በልቅሶ፣ በጾም፣ በስግደት የሚከበር ስለኾነ የሌላ በዓል ጠባይን በፍጹም ሊወርስ አይችልም፡፡ እንደ ትውፊታችንማ ቢኾን፣ እንኳን የራሱ የስቅለት ዕለት የሚውል በዓል ቀርቶ በዐቢይ ጾም የሚውሉ ዓመታዊ በዓላት እንኳ በንግሥ፣ በማሕሌት እና በከበሮ በሌላ ወቅት እንዲከበሩ ነበር የተወሰነው፡፡ ምክንያቱም ልክ በዓለ ኃምሳን እንደ አንዲት ዕለተ ሰንበት ቆጥረን እንደምናከብረው ዐቢይ ጾምም እንደ አንድ ዕለት ጾም በአንድ ሥርዓት ብቻ እንዲጾም የተወሰነ ነው፡፡

በጥንቱ ዓለም አቀፍ ሥርዓት እና ትውፊት ከኾነ፣ በዐቢይ ጾም ፈጽሞ ቅዳሴም አይቀደስም ነበረ፡፡ ምክንያቱም አንደኛ፥ ጌታ አርባውን ቀን እንደ አንድ ቀን ከቆመ ሳይቀመጥ ከዘረጋም ሳይጥፍ ስለ ጾመው፡፡ ምንም እንኳ በዐቢይ ጾም መቀደስን ግብጽ ብትጀምረውም በእኛ ጾመ ድጓ እና ሰዓታት ስለሚቆም በቅዳሴ ማሳረጉን ብዙ ሊቃውንት ይስማሙበታል፡፡ ከዚህ አልፎ ግን፣ በከበሮ በማሕሌት ማሸብሸብ ጾም ከመሻር ተለይቶ የሚታይ አይደለም፡፡ ለዚኽም ነበር የጥንተ ስቅለቱ የመጋቢት መድኃኔ ዓለም በዓል በጥቅምት መድኃኔዓለም፤ የመጋቢት አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ በዓልም በጥቅምት፤ መጋቢት ዐሥር የነበረው መስቀሉ የተገኘበትም በዐል ከደመራ ሥርዓት ጋር ተገጣጥሞ ቅዳሴ ቤቱም ስለኾነ መስከረም 17 እንዲከበሩ የተወሰነላቸው፡፡ ዛሬም በታላላቅ ቦታዎች ይህ ሥርዓት  እንደጸና ይገኛል፡፡

ይህን ሁሉ የምዘረዝረው፣ እንኳን በዐለ ስቅለት ዐቢይ ጾም እና ሕማማት እንኳ ምን ያህል የተከበሩ ከባድ በዓላት እንደኾኑ ለመጠቆም ነው፡፡ በሥርዓታችን መሠረት፣ በሕማማት ቤተ ክርስቲያን ለመሔድ ግብረ ሕማማት ለመስማት እና ያቅሙን ያህል ለመስገድ ያልቻለ ሰው ቢኖር ከበዓለ ኃምሳ በኋላ ሰኔ ጾም እንደገባ ግብረ ሕማማትም እንዲሰማ ስግደቱንም እንዲሰግድ ታዝዟል፡፡ ስለዚኽ እነዚኽ በዓላት ምን ያህል ታላቅና ከሌሎቹ ጋር ሊነጻጸሩ እንደማይችሉ በደንብ መረዳት አስፈላጊ ነው፤ ከመሠረቱ የበዓሉ ምንነት ከገባን የስቅለት ዕለት በተደረበ በዓል ምክንያት ይሰገዳል አይሰገድም የሚለው ክርክር ሊፈጠር አይችልምና፡፡

ስለዚህ በስቅለት ዕለት ቀርቶ በሰሙነ ሕማማት በየትኛውም ዕለት እንዳይሰገድ የሚከለክል ምንም ዓይነት በዓል የለም፤ ሊኖርም አይችልም፡፡ ቢኖር ኖሮ ቅዳሴም ይቀደስ ነበር፤ ያ ኹሉ ሥርዓትም አይሠራም ነበር፡፡ የኾነው ኾኖ ግን በእነዚኽ ዕለታት ምክንያት ጠብ እና ክርክር መነሣት ስለሌለበት ተለያይቶና ተጣልቶ በልብም እየተናናቁና እየተነቃቀፉ ከማክበር ተስማምቶና ተከባብሮ አንዱን ማድረጉ የተሻለ መኾኑን በማሰብ ራስን ከክርክርና ከጠብ መቆጠቡ ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ፤ በዓሉም የሚሻው ዐቢይ ነገር ነው፤ በእልክ ከሚቀርብ ማንኛውም አምልኮት በፍቅር የሚፈጸም መታዘዝ ይሻላልና፡፡

15 thoughts on “በዓለ ስቅለት እና በዓለ እግዝእትነ ሲገጣጠሙ ይሰገዳል ወይስ አይሰገድም? “በበዓለ ስቅለት እንዳይሰገድ የሚከለክል በዓል የለም፤ ሊኖርም አይችልም”

  1. Anonymous April 25, 2016 at 11:51 pm Reply

    ቃለ ህይወት ያሰማልን

  2. BA April 26, 2016 at 1:41 pm Reply

    ቃለ ሕይወት ያሰማልን

  3. Anonymous April 26, 2016 at 2:03 pm Reply

    አሜን።

  4. ግርማ ተፈራ April 26, 2016 at 2:51 pm Reply

    እግዚአብሔር ይስጥልን በጣም ተምረንበታል!

  5. Anonymous April 26, 2016 at 7:15 pm Reply

    ቃለ ሕይወት ያሰማልን!

  6. sara April 27, 2016 at 5:44 am Reply

    ጥሩ ትምህርት ነው፡፡ ሁሉም በየአጥቢያ እንዲያውቀው ቢደረግ ጥሩ ነው

  7. Anonymous April 27, 2016 at 7:19 am Reply

    kale hiwot yasemalin.

  8. Anonymous April 27, 2016 at 7:43 am Reply

    kale heywet yasemalen yemiyareka melse

  9. Anonymous April 27, 2016 at 3:21 pm Reply

    መምህራችን ትንትን አድርጎ ስለአብራሩልን ቃለ ሕይወት ያሰማልን መምህራችን::

    • Anonymous April 28, 2016 at 12:30 pm Reply

      Memhir Birhanu Admasu indih yale Ewketin yemiyaschebt Timhrti ketlbet Lemak Arabia Akalatm Menfesawinet Endiyawku Astemrachew Beamet Wist yihblog Ahunbcha Timhrt Telalefebet HULE SIDB zelefa nekefa wishes minlemagnet

  10. Anonymous April 28, 2016 at 6:47 am Reply

    ቃለ ሕይወት ያሰማልን !!

  11. Anonymous April 28, 2016 at 11:48 am Reply

    You said it in a very nice and precise way.Thanks our teacher

  12. tkassa April 29, 2016 at 5:36 am Reply

    ቃለህይወት ያሰማልን ፡የአገልግሎት ዘመንህን ያብዛልን ።

  13. Anonymous April 30, 2016 at 3:19 am Reply

    መምህር ብርሃነ አድማስ ጥሩ ትምህርት ነው የሰጡት እኔም እንደዚህ የማስተምረው ግን አሁን ሰክኪዎች የተለያየ ሀሳብ እየሰጡ በምዕመናን ዘንድ ግራ በመጋባት እየታየ ለምሳሌ መ/ር ዘበነ ን ያህል ሰው በህማማት አስብተርኮ እንጂ ስግደት የለም ብሎ ሰሙኑን በሆሳእና ዋዜማው አስተምርረዋል

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: